Si la France m’ était contée
Het boek verschijnt vandaag, 7 januari, maar de voorbije weken zijn er in kranten al letterlijk tientallen bladzijden met analyses en voorbeschouwingen verschenen. Ik heb het over ‘Soumission’, de recentste roman van de Franse succesauteur Michel Houellebecq. In 2010 won hij met zijn boek ‘La Carte et le Territoire’ de prestigieuze Goncourtprijs.
Eigenlijk is Houellebecq vooral bekend van zijn romans ‘Particules Elémentaires’ (1998) en ‘Plateforme’ (2001) waarin hij stevast hoofdpersonages aan het woord laat die verloren lopen in een materialistische, libertijnse en spiritueel lege postmoderne samenleving. De romanfiguren zoeken heil in seks en trieste liefde. Tegelijk schetst Houellebecq een westerse samenleving waarin de islam meer en meer aan invloed wint. In ‘Plateforme’ beschrijft hij een terreuraanslag gepleegd door moslimfundamentalisten in een vakantieoord in het Verre Oosten. Een jaar later, in oktober 2002, vindt in Bali effectief zo’n aanslag plaats.
De islam, door de auteur in 2001 “de stomste religie ter wereld” genoemd, speelt in ‘Soumission’ een cruciale rol. En opnieuw kiest Houellebecq voor de provocatie. Opnieuw zal men zeggen dat de auteur islamofoob is, ook al gaat het om een zuiver fictief boek.
Een moslimpresident
We zijn 2022 en de in 2017 herkozen socialistische president François Hollande komt aan het einde van zijn tweede mandaat. Hij is enorm impopulair (zoals vandaag), maar hij wist in 2017 te winnen omdat hij het moest opnemen tegen Marine Le Pen van het Front National. Ook in 2022 is zij kandidate om president te worden, maar ze haalt het niet door een vreemde alliantie van de PS, de rechtse UMP en een door de auteur uitgevonden moslimpartij, de ‘Fraternité musulmane’. Het kopstuk van die moslimpartij, Mohammed Ben Abbes, wordt president. Abbes neemt centrist François Bayrou als eerste minister. Het nieuwe staatshoofd zet langzaam maar zeker de islamisering van Frankrijk in gang.
Het is een soort van ‘soft sharia’, een ‘sharia douce’. Geen IS-toestanden, maar wel een islamisering die gemakkelijk verloopt aangezien de postmoderne westerse samenleving enkel nog op zwakke waarden als individualisme en consumptiedrift berust. Op dat platte ‘economische’ denken spelen de islamistische machthebbers subtiel in. Zo worden de vrouwen uitgesloten van het openbaar ambt en door mannen vervangen. De werkloosheid bij mannen daalt spectaculair. Maar de islamisering – die in ‘Soumission’ ondertussen ook in België toeslaat – gaat veel verder. Vrouwen mogen in het openbaar geen rok meer dragen. Aan de universiteiten moeten de professoren zich tot de islam bekeren.
Joris-Karel Huysmans
Meteen zitten we bij François, het hoofdpersonage van ‘Soumission’. De man is een ongelukkige en eenzame universiteitsprofessor en een kenner van de Franse auteur Joris-Karel Huysmans (1848-1907).
François heeft seksuele relaties met zijn studentes, maar passie tussen hen is er niet. François bekeert zich aan het einde van de roman tot de islam en hij krijgt plots allerlei ‘voordelen’. Zijn loon wordt opgetrokken : hij kan tot 10.000 euro per maand verdienen. Maar ook : polygamie wordt toegelaten. Waardoor het personage vier vrouwen kan huwen, waarvan één van 15 jaar.
Als compensatie moet de Sorbonne-universiteit wel aanvaarden dat er op de gevel van het universiteitsgebouw een islamitische halve maan komt.
Hoofdfiguur François lijkt als bekeerling in zekere zin op zijn grote voorbeeld Joris-Karel Huysmans, die zich tot het katholicisme bekeerde. Huysmans was gefascineerd door de schoonheid van de kathedralen, kloosters en de liturgie. François bekeert zich eerder uit opportunisme tot de islam. Typisch voor Houellebecqs romanfiguren : het is een individu van de 21ste eeuw. Koud, rationeel en individualistisch.
Feit en fictie
De boeken van Houellebecq hebben vaak dezelfde boodschap. Vertrekkende van een analyse van de samenleving komen ze tot een toekomstvisie : duidelijk afgelijnde maatschappijvisies of religies, zoals de islam, kunnen gemakkelijk voet aan de grond krijgen in een nihilistische samenleving. In één van Houellebecqs ondertussen bijna vergeten romans, ‘La possibilité d’une île’ (2005), is de islam de enige religie die op lange termijn overleeft.
Al gaat het om fictie, de kans is reëel dat vooral de linkerzijde dit werk opnieuw als een provocatie zal zien. Het is gewoon wachten op de eerste opiniemaker die er een ‘racistisch pamflet’ in ziet. Dat was bij vroegere romans van Houellebecq al het geval. In Frankrijk is het een sport om de auteur te vergelijken met schrijvers die een collaboratieverleden meedroegen. We denken aan Céline, Drieu la Rochelle, Robert Brasillach en Lucien Rebatet. Maar Houellebecq is wellicht van oordeel dat hij gerust in dat rijtje succesauteurs thuishoort.
Salan in ’t Pallieterke
Michel Houellebecq, Soumission roman, uitgeverij Flammarion, Parijs, 2015, 21 euro.
