Eerste maal Duitse ambassadeur aanwezig die Engels spreekt
MORTSEL
De jaarlijkse herdenking van het mislukte Amerikaanse luchtbombardement op de Erla-fabrieken van maandag 5 april 1943 werd afgelopen zaterdag 2 april jl. herdacht in de stad Mortsel. Om 10.00u. was er een herdenkingsmis opgedragen aan de oorlogsslachtoffers in de Heilig-Kruiskerk, opgeluisterd door Cantorij Sint-Cecilia. Vanaf 11.30u. was er een plechtig herdenkingsmoment op de begraafplaats van Mortsel-Dorp. Er waren een 175-tal aanwezigen, waaronder de klassieke vooraanstaanden van de Stad Mortsel, het Militair Commando, de Politie, de hulpdiensten, de Amerikaanse ambassade, de oudstrijders. Er was ook een delegatie van de Nederlandse stad Nijmegen die op 22 februari 1944 ook gebombardeerd werd door de Amerikanen.
Voor de eerste maal was er een Duitse ambassadeur aanwezig die voor zijn toespraak gebruik maakte van de taal van … Shakespeare ! De vertegenwoordigster van de Amerikaanse ambassade sprak Nederlands. Het geheel werd aanéén gepraat door Mortsels radio-journalist Mark Van de Looverbosch (VRT).
Het geheel verliep volgens het klassieke patroon met verschillende toespraken (burgemeester, ambassadeur, auteur, slachtoffer/ooggetuige) afgewisseld met een kort muzikaal intermezzo en nadien een bloemenhulde. In de toespraken waren er vele verwijzingen naar de recente moorddadige aanslagen in Brussel en Zaventem en de oorlog in Syrië, Irak en Oekraïne.
De stad Mortsel kreeg nooit het “Oorlogskruis”, omdat de stad geraakt werd door ‘friendly fire’.
“Maandag 5 april 1943 in Mortsel”
Bommenwerpers van de geallieerde troepen verwoesten de stad en honderden mensenlevens en duizenden woningen. De aanval was bedoeld voor de Erla-fabrieken (vandaag site Gevaert 4) waar Duitse jachtvliegtuigen en bommenwerpers werden hersteld. Spijtig genoeg vielen de meeste bommen naast hun doel in een dicht bevolkte woonkern. Er vielen 936 dodelijke slachtoffers, van fabrieksarbeiders, voorbijgangers, autobuspassagiers, huisvrouwen en schoolkinderen. De namen van al de slachtoffers vind je nu ook terug in het wachtlokaal aan de begraafplaats van Mortsel-Dorp.
De getuigen van het bombardement op Mortsel worden steeds ouder en minder talrijk. Daarom mag deze tragische gebeurtenis niet vergeten worden. In de afgelopen jaren werden tal van initiatieven genomen om de herinnering aan 5 april 1943 over te dragen aan de volgende generaties. Vandaag zien we immers steeds vaker dat de tragedie die zich hier 73 jaar geleden in Mortsel afspeelde, dagelijkse realiteit is in verschillende delen van de wereld, vorige week zelfs in Brussel en Zaventem. Zinloos geweld treft onschuldige burgers, volwassenen en kinderen en laat een spoor van vernieling achter. De oorlogsslachtoffers van vandaag vertellen dezelfde verhalen als de slachtoffers van 5 april 1943 in Mortsel.
Bombardement op Nijmegen
Op 22 februari 1944 werd ook de Nederlandse stad Nijmegen gebombardeerd door Amerikaanse bommenwerpers. De historische binnenstad werd zwaar verwoest en honderden mensen lieten het leven.
Sinds 2015 onderzoeken de stad Mortsel en de gemeente Nijmegen wat ze voor elkaar kunnen betekenen. Historische feiten en persoonlijke verhalen van getuigen worden uitgewisseld en zouden de basis kunnen vormen voor een nieuw project.
Historicus en leraar Pieter Serrien, auteur van het boek ‘Tranen over Mortsel’ schreef een artikel over het bombardement op Nijmegen en werkte ook mee aan de reportage van Koppen (VRT). Je leest er meer over op zijn website www.pieterserrien.be/blog .
Voor de geschiedenis
De brochure ‘Historische wandeling Bombardement 5 april 1943’, gebaseerd op het boek ‘Tranen over Mortsel’, is verkrijgbaar in het Mortselse stadhuis en het cultureel centrum. Je kan er ook de DVD-opname ‘De kracht van 5 april’ kopen, een unieke avond n.a.v. de herdenking in 2013.
Voor de scholen is er een educatieve koffer waarmee leerkrachten van het vijfde en zesde leerjaar aan de slag kunnen. Deze koffer vertelt de leerlingen op een intensieve manier het verhaal van het bombardement en kan een aanleiding zijn om in groep na te denken over thema’s als oorlog en vrede.
Verdere info bij de dienst preventie en samenleving, tel. 03 / 443.73.98. – www.mortsel.be .
Foto’s © Gazet van Hove.