BOECHOUT
VRT-journalist Michael Van Droogenbroeck (39) is een geboren verteller. Hij studeerde sociologie aan de Katholieke Universiteit Leuven en werd in 2005 journalist bij de VRT. Na de overstap van Paul D’Hoore naar VTM, is hij dé economische specialist bij de nationale omroep. Op twee uur tijd schetste hij in ‘Boechout Vooruit’ het economische klimaat in ons land en de wereld. Geld plaatsen op een spaarrekening heeft geen zin. Bij mijn opmerking dat de alternatieven eigenlijk geen alternatieven zijn, schiet hij in een lach om dan te concluderen : ‘Geld uitgeven, dat is het beste wat je kan doen’.
‘De beurzen reageerden onverwacht op de internationale gebeurtenissen. Bij de Brexit gingen ze even in dalende lijn, maar ze herstelden zich vlug. Zelfde scenario na de overwinning van Trump. De eerste beurzen openden in Azië en zakten meteen met vier procent, maar na zijn allereerste toespraak schoten ze als een komeet de hoogte in en die opmars is vooralsnog niet te stoppen.’ Allemaal goed en wel, maar waar de Vlaamse Jan Modaal van wakker ligt is het feit dat hij op zijn spaarboekje 0% rente krijgt. ‘Heel dat verhaal begon in het voorjaar van 2008 toen in de Verenigde Staten de huizenmarkt in elkaar stortte, maar gaan we eerst nog tien jaar verder in de tijd. Op 7 april werd de Citigroup boven de doopvont gehouden, na een fusie van een zakenbank en een spaarbank : Citicorp en Travelers Group. Voordien was dat niet toegelaten. De Glass Steagall Act ontstond in 1933 om speculaties te controleren. Ze werd in 1999 ingetrokken door Bill Clinton. Het hek was meteen van de dam. Een spaarbank moet geld ophalen en een investeringsbank neemt een groot risico door het financieren van bedrijven. De concurrentie begon hogere intresten aan te bieden voor een spaarboekje en leningen werden gretig aangegaan. Het gevolg was een casinogedrag. Het is helemaal misgelopen toen de banken nieuwe woonleningen gingen aanprijzen. De risico’s werden weggehaald en doorverkocht aan andere banken in de wereld. Het was een kaartenhuisje dat in elkaar viel. Mensen konden hun leningen niet meer terug betalen maar de banken pushten hen om een nieuwe lening aan te gaan. Plan B betrof de hypotheek op de huizen. Banken mochten huizen verkopen, alleen : er waren geen kandidaat-kopers. Een massale leegstand was het gevolg. De overheid stak een handje toe via de Emergency Economic Stabilisation Act waarbij de staat illiquide vorderingen van Amerikaanse banken tot een maximum van 700 miljard dollar opkocht.’
‘Toch waren niet alle problemen opgelost. Fannie Mae en Freddie Mac, die voornamelijk financiële diensten leverden aan hypotheeknemers, kwamen eveneens in de problemen. Op 15 september 2008 ging dan ook Lehman Brothers overkop. Het belang van deze financiële dienstverlener situeerde zich vooral in Europa waardoor banken van over heel de wereld begonnen te wankelen, maar ook de spaarders van alle landen begonnen te twijfelen. De Amerikaanse overheid weigerde nog langer geld toe te steken aan de bank en op 3 december 2008 was ze officieel failliet.’ Enkele maanden voordien kwamen ook de Belgische banken in de problemen. ‘Het begon met de val van Fortis op 28 september. CEO Herman Verhoelst zat thuis met een depressie en keek machteloos toe en Etienne Davignon kende de werking van een risicobank niet. Uiteindelijk werden ze gered door Fransen en kwam er een naamsverandering naar BNP Paribas Fortis. Het verhaal over Dexia en de miskleun van ARCO hoef ik niet meer uit de doeken te doen. Op korte tijd kwamen ook KBC en Dexia, dat nog steeds problemen heeft, in zware papieren te zitten. Het redden van deze banken heeft de belastingbetaler heel veel geld gekost met een zware economische crisis als gevolg.’
USA NEEMT ENORME VOORSPRONG OP EUROPA
De stugheid van de Amerikaanse regering, die de crisis op een heel andere manier aanpakte, zorgde ervoor dat de Verenigde Staten een enorme voorsprong nam op Europa. ‘In 2008 trok de Centrale Bank alles naar zich toe en bepaalde toen al dat de rente voortaan nul procent zou bedragen. Bedoeling was om spaarders te demotiveren en ervoor te zorgen dat mensen gratis konden lenen. In de Europese zone zakte de rente stelselmatig van vier naar één procent, maar de economie lag wel in de lappenmand. Pas in het najaar van 2014, zes jaar na de Verenigde Staten, werd ook hier de rente op nul gebracht en dat zal nog heel wat jaren zo blijven. Terwijl de Verenigde Staten floreerden kwam Griekenland op 5 november 2009 als eerste Europese land in de problemen, later gevolgd door Ierland, Portugal, Spanje, Italië en Frankrijk. Het redden van de euro heeft Europa in de dieperik geduwd.’ Mario Draghi, de voorzitter van Europese Centrale Bank, wou de relatief hoge langetermijnrente in Italië en Spanje naar beneden krijgen om op die manier de onrust op de Europese obligatiemarkten in te dammen. Hij wilde dit bereiken door de ECB de macht te geven om op de secundaire markt onbeperkt schatkistpapier met een looptijd van ten hoogste drie jaar op te mogen kopen en het rentepeil in bedreigde landen te stabiliseren. Na een vergadering op 6 september 2012 werd bekendgemaakt dat de ECB effectief tot het onbeperkt opkopen van dit schatkistpapier zou overgaan.
In de Verenigde Staten werd geld bijgedrukt : voor 4.000 miljard dollar om precies te zijn. Econoom Jim Rickards verwoordde het als volgt. ‘De keuze is nu aan de rest van de wereld om ofwel nog meer obligaties bij te kopen ofwel hun eigen munt te laten appreciëren ten opzichte van de dollar. Het één geeft een oplopende inflatie in eigen land, het andere zorgt voor een slechtere exportpositie en minder arbeidsplaatsen.’
Europa reageerde woedend. Van Droogenbroeck : ‘De maatregel was niet niks. 4.000 miljard is tienmaal het Bruto Binnenlands Product van België, maar de economische groei in Amerika viel nu helemaal niet meer te stoppen. Hij steeg met drie procent. De werkloosheidscijfers zakten van 8,1 naar 5,9% en de inflatie bedroeg 1,5%. En weer reageerde Europa veel te laat. Pas zeven jaar later werd beslist om voor 1.400 miljard euro bij te drukken. Men zou dat blijven doen tot in maart van dit jaar, tijdstip waarop men hoopte dat de inflatie onder controle zou zijn. Ondertussen is de maatregel al verlengd tot eind 2017.’
De kloof tussen de Verenigde Staten wordt immens groot. Michael Van Droogenbroek denkt dat daar niet meteen verandering in zal komen. ‘De economie over de Grote Plas doet het veel beter. Trump belooft nieuwe jobs,maar ik vraag me af hoe hij dat zal doen. Alle vacatures zijn ingevuld. Ondertussen heeft Europa al haar munitie opgebruikt. Minder dan 0% rente kan niet. In Europa wist men geen hout pijlen meer te maken. Men heeft er zelfs ooit aan gedacht om elke Europeaan 1.000 euro te geven om te spenderen. Kortom, het Oude Continent is hopeloos. Nu doet de Euro het iets beter dankzij de verkiezing van Trump. Ons spaarboekje is een verliesboekje. Europa moet aan twee procent inflatie geraken. Bij ons is die 2,65% maar de overige landen volgen nog niet. Indien we niet dringend geld gaan uitgeven, dan moeten we voor een aankopen, die ons nu 1.000 euro kosten, in 2018 al 1.020 euro gaan betalen.’
ALTERNATIEVEN
Er bestaan alternatieven voor een spaarboekje maar rijk word je er niet van. Van Droogenbroeck stelt ze voor en zet de voor- en nadelen meteen op een rijtje :
*Aandelen : ‘Hierbij word je voor een klein gedeelte eigenaar van een bedrijf. Je kan ze bekomen door rechtstreeks of onrechtstreeks te kopen. Je deelt in de goede en slechte dagen van het bedrijf. De grillen van de beurs en de wisselkoersen vormen een risico. Op lange termijn kan je mits een voldoende spreiding een mooi rendement halen, eventueel aangevuld door een dividend. De Bel 20 maakte vorig jaar een grote duik omdat de economische groei in China met tien procent per jaar toenam. Het is zeker niet verstandig om op één bepaalde datum aandelen te kopen. Je moet dat verspreiden in de tijd. Het best doe je dat zelf. Bij een bank betaal je ook nog eens instap-, beheers- en uitstapkosten.’
*Obligaties : ‘Je leent aan een bedrijf of de overheid (cfr. de staatsbon). Kopen doe je op de primaire of secundaire markt of via obligatiefondsen. De kans op faillissement en het renterisico moet je erbij nemen. Soms kan je een zaak doen : onder meer in 2009 toen AB Inbev een obligatie uitgaf op vijf jaar met een rente van vier procent of in 2015 toen je je er een kon aanschaffen van Studio 100 met een looptijd van zeven jaar aan twee procent.’
*Vastgoed : ‘Het investeren in stenen om daarna te kunnen verhuren. Het is mogelijk te kopen op de vastgoedmarkt maar het kan ook onrechtstreeks. Je loopt het risico dat het huis is overgewaardeerd en de kans op leegstand is reëel. Doe het alleen maar om te kunnen genieten van het huurrendement en weet dat je kiest voor een belegging op een heel lange termijn. Het gevaar is dat je appartement leeg blijft staan. Dan heb je geen opbrengsten, maar je moet natuurlijk de vaste kosten blijven betalen. Daarom is het veiliger om via de beurs te investeren in één van de zeventien vastgoedvennootschappen zoals Cofinimmo (goed voor 3,6%), WDP (Warehouses De Pauw – 3,7%), Wereldhaven (3,3%) of Xior Studenthousing (2,3%). Deze vennootschappen zijn verplicht om een deel van hun winst uit te betalen. Het is een betere investering dan zelf een appartement aan te kopen.’
*Goud : ‘Dit is een dode belegging. Je krijgt geen intrest en geen dividend. Het is schaars waardoor je een soort zekerheid hebt. Je kan fysiek goud kopen of investeren in goudmijnen, maar ook via Trackers, die de goudkoers volgen en waarvoor je geen makelaars- of bewaarkosten moet betalen. Hou er altijd rekening mee dat de goudprijs het tegenovergestelde doet van de beurs. Ik ben er zelf geen voorstander van. Indien je in goud investeert, hou het dan beperkt.’
*Wijn, oldtimers, strips,…: ‘Je investeert nu in de hoop dat het later zal renderen. Je gaat meestal rechtstreeks op de markt. De risico’s van de prijsevolutie, het bewaren van het product en de kans dat je misschien helemaal geen rendement hebt, is reëel. Dit is enkel een optie voor de échte liefhebbers in een product, waar ze zelf nog materieel kunnen van genieten.’
(EM)
Foto’s (c) Reporters & Gazet van Hove