MORTSEL / ANTWERPEN
Sedert september 2015 is er door het Fotografiemuseum (FOMU) zeer hard gewerkt aan een waarderings- en herbestemmingstraject voor het Agfa-Gevaert archief. Oorspronkelijk stak het archief van het Mortselse beeldverwerkingsbedrijf Afga-Gevaert gestockeerd in het voor deze taak veel te kleine Varenthof, een kasteeltje in eigendom van de firma gelegen aan de Deurnestraat.
“In 1965 werkten de provincie Antwerpen en het toenmalige Gevaert aan de tentoonstelling 125 jaar fotografie in het kasteel Sterckxhof in Deurne. Deze tentoonstelling vormde het fundament voor wat zou uitgroeien tot het FOMU, het Fotomuseum van de provincie Antwerpen.
In 2017 vormt het omvangrijke, historische bedrijfsarchief van Agfa-Gevaert een unieke getuigenis van de geschiedenis van het bedrijf en zijn rol in de innovatie, het ondernemerschap en de foto-industrie in Vlaanderen. Bovendien is de collectie in grote mate representatief voor de vernederlandsing van het bedrijfsleven en de rol van Lieven Gevaert in het ontstaan van de economische vleugel van de Vlaamse Beweging. De sluiting van het Varenthof in Mortsel, dat jarenlang onderdak bood aan dit uniek Vlaams erfgoed, creëerde een unieke kans tot herbestemming en ontsluiting van het Agfa-Gevaert archief.
De provincie Antwerpen en het FOMU hebben deze kans met beide handen gegrepen en het op zich genomen om één van de belangrijkste verzamelingen van Vlaams industrieel en cultureel erfgoed te redden, te ontsluiten en in zijn geheel in Vlaanderen te houden. Het provinciebestuur van Antwerpen investeerde in dit project en daarmee is de cirkel die in 1965 getekend werd rond. Wij zijn er trots op samen met onze partners trekker te zijn in dit project.
De historische collectie Agfa-Gevaert is van onschatbare waarde voor de geschiedenis van onze binnenlandse fotografie, de industrialisering van de Antwerpse zuidrand en de economische ontvoogding van de Vlaamse Beweging. De collectie zal een nieuw onderkomen vinden in de Lieven Gevaerttoren naast het FOMU. De start van een nieuw hoofdstuk in de rijke geschiedenis van de Vlaamse fotografie” aldus Luk Lemmens, eerste gedeputeerde van de provincie Antwerpen.
Het ontstaan van de historische collectie
De ontstaansgeschiedenis van de historische collectie Agfa-Gevaert is uniek. Agfa-Gevaert had namelijk geen collectiebeleid : het waren in de eerste plaats (ex)werknemers die zich engageerden om objecten te verzamelen.
Dat gebeurde onder meer naar aanleiding van specifieke gebeurtenissen, zoals de 100ste verjaardag van de bekendmaking van de daguerreotypie, of de viering van 125 jaar fotografie. De historische collectie Agfa-Gevaert is echter geen zuiver bedrijfsarchief : het bedrijf zelf was er immers zo goed als niet bij betrokken. Dat valt bijvoorbeeld op door het grote aandeel persoonlijke documenten en objecten in de collectie, terwijl het archief van het bestuursniveau erg onvolledig is overgeleverd.
Foto’s © Gazet van Hove – coverfoto Luk Lemmens (l), rechts Mortsels burgemeester Erik Broeckx.