door Ralf Vdh.
“Tegen het Liberalisme” van Alain de Benoist is in het Nederlands vertaald. De bekende nieuwrechtse denker levert hier een grondige economische, antropologische en filosofische analyse van een even dominante als destructieve wereldbeschouwing waarvan de homo oeconomicus, de tot zijn economische waarde gereduceerde mens. In de liberale maatschappij verdringt het primaat van het individu de gemeenschap. De obsessie voor groei, het allesoverheersende marktdenken gaan gepaard met een fanatieke mensenrechtenwaanzin en vooruitgangsideologie.
De Vlaamse socioloog Mark Elchardus voorzag de zeer verzorgde uitgave van Uitgeverij ID van een interessant voorwoord.
De mondialisering, het sluitstuk van het liberalisme, transformeert de planeet in een gigantische markt waarin iedereen met iedereen concurreert. Het liberalisme reduceert mensen tot uitwisselbare productie-eenheden. Het éénheidsdenken is een vereiste voor het libertair-liberalisme, de ideologie van de heersende elites.
Alain de Benoist maakt komaf met het weinig pertinente onderscheid tussen het Amerikaanse liberalisme (dat progressief, links, sociaaldemocratisch zou zijn) en het Europese liberalisme (dat eerder economisch liberaal maar voor de rest conservatief zou zijn) : de uitgangspunten en grondvesten van het liberalisme aan beide kanten van de oceaan zijn dezelfde en de verschillen tussen beide zijn louter oppervlakkig. De auteur benadrukt doorheen de verschillende hoofdstukken hoe onlosmakelijk verbonden het economisch liberalisme, het politiek liberalisme en het ethisch of sociaal liberalisme zijn.
Ook opmerkelijk is dat Alain de Benoist de mei ’68 revolte met haar slogan “verboden te verbieden” als een liberale beweging beschouwt.
Het liberalisme kan niet begrepen worden vanuit de oude links-rechts tegenstelling. Links heeft het socialisme verloochend en de globalisering en het marktreductionisme in de armen gesloten. Ter rechterzijde heeft nog niet
iedereen door dat het liberalisme net dat vernietigt wat wij willen behouden : de volks- en lotsgemeenschap, tradities die de band tussen het verleden en de toekomst leggen. In het liberalisme is het individu een abstract gegeven dat van nature uit rechten heeft, los van enige gemeenschap of burgerschap.
Dat individu handelt dan als een “tabula rasa” : het individu kan vrij kiezen hoe het handelt, ongeacht afstamming, geboorteplaats, omringende cultuur. Dat leidde in de 18de eeuw tot het overstijgen van het onderscheid van stand en vandaag, met de gendergekte, dat van geslacht. De rol van de staat wordt herleid tot het faciliteren van bewaken van de rechten van elk individu. 
In het verhaal van uitwisselbaarheid en concurrentie van individuenproductie-eenheden-consumenten passen ook de massamigratie, de vervanging van werk door precaire jobs, de uitholling van de middenklasse (waarvan een deel nog steeds denkt dat de markt hen zal helpen), en de absurde mate van verrijking van de heersende elite die zijn toekomst veilig stelt door alle sleutelposten onder elkaar verdelen.
Tegen het liberalisme is opgedeeld in hoofdstukken die op zich zelf staan : zo wordt de figuur van de bourgeois uitvoerig beschreven, terwijl andere hoofstukken dieper ingaan op liberalisme en identiteit, liberalisme en democratie, de theorieën van Hayek, het turbokapitalisme. Het hoofdstuk dat een kritische analyse van de liberale ideologie bevat is een goede insteek voor wie deze catastrofale, totalitaire ideologie beter wil begrijpen. Wie het liberalisme dat zich manifesteert als een veelkoppige draak, is ermee gediend zijn tegenstander goed te kennen. Dit boek levert alvast de juiste munitie.
• Alain de Benoist is medeoprichter en bezieler geweest van de voormalige nieuwrechtse denktank GRECE en geeft de prestigieuze tijdschriften Nouvelle Ecole en Krisis uit. De zeer belezen essayist heeft meer dan 100 boeken over de ideeëngeschiedenis en metapolitiek geschreven en heeft talloze voordrachten gegeven. In het Nederlands vertaalde bijdragen van Alain de Benoist zijn ook regelmatig in Tekos terug te vinden. Andere recente boeken van hem gaan over het populisme, de mensenrechtenideologie, alternatieven voor de liberale obsessie met economische groei. Een constante in het werk van de Benoist is de overstijging van de links-rechtstegenstelling : hij aarzelt niet om goede ideeën en theorieën bij denkers met zeer uiteenlopende visies te sprokkelen.
• Mark Elchardus is socioloog, verbonden aan de VUB. Lange tijd informele huisideoloog van de socialisten en columnist in o.a. De Morgen. Heeft zich meermaals kritisch geuit tegenover het liberale eenheidsdenken.
Het boek kan besteld worden via www.identiteit.info/winkel .
Foto’s (c) Gazet van Hove.