door Redactie Politiek ’t Pallieterke .
De Vlaamse regering hoopt deze week een zogenaamd Krokusakkoord af te sluiten. Een paar grote dossiers zoals dat van de stikstofuitstoot en de bouwshift moeten worden afgeklopt. Het moet de regering-Jambon een tweede adem geven.
Derde keer goede keer ? De Vlaamse regering onder leiding van Jan Jambon (N-VA) is nu al bijna 2,5 jaar aan de slag en dus halfweg, maar heeft nog geen deuk in een pakje boter kunnen rijden. Noch bij het aantreden in oktober 2019, noch in de herfst van 2021 toen de minister-president zijn ploeg een nieuwe schwung probeerde te geven na het afsluiten van een Vlaams begrotingsakkoord.
Lukt het de komende dagen bij de derde poging wel ? Dat kan indien de Vlaamse coalitie erin slaagt een zogenaamd Krokusakkoord te bereiken. Bedoeling is twee grote technische economische dossiers af te ronden : de beperking van de stikstofuitstoot en de bouwshift.
Het is hier al een tijd over eieren lopen. De standpunten van de partijen liggen ver uiteen en het wantrouwen tussen N-VA enerzijds en CD&V en Open Vld anderzijds helpen de zaken niet vooruit. Naar verluidt is de communicatie tussen de Vlaamse ministers van de betrokken partijen minimaal.
“Een deal rond de stikstofuitstoot is nodig om de boeren enig perspectief te bieden”
De boeren in de armen van het Vlaams Belang ?
Eerst het stikstofdossier. In februari vernietigde de Raad voor Vergunningsbetwistingen de vergunning voor een geitenhouderij in Merksplas omdat de stikstofimpact niet goed in kaart werd gebracht. De sector vraag juridische duidelijkheid en zekerheid. De Vlaamse regering werkt aan een oplossing en wil de uitstoot van stikstof met 30 procent beperken tegen 2030. Het doelwit hierbij zijn vooral de landbouwers die leven van de industriële varkens- en kippenkweek. De grote mesthoeveelheden die ammoniak en stikstof produceren moeten omlaag.
Daarnaast zijn er 58 landbouwbedrijven die al een tijd de bestaande normen niet respecteren. Dus moeten ze de deuren sluiten of zullen ze worden onteigend. Binnen de Vlaamse regering staan minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) en minister van Economie Hilde Crevits (CD&V) tegenover elkaar. Demir wil strenge regels voor de landbouw, Crevits wil de sector sparen met minder sluitingen en financiële compensaties. Vooral de varkensboeren hebben het lastig. De prijs van hun product is ingestort, onder andere sinds in de herfst van 2020 varkenspest opdook in buurland Duitsland.
Een deal rond de stikstofuitstoot is nodig om de boeren enig perspectief te bieden. Er zijn nog 23.000 landbouwbedrijven in Vlaanderen en hun aantal daalt jaarlijks met 3 tot 4 procent. Uiteraard zitten daar veel bedrijven tussen die het goed hebben, zoals in de groentenbranche. Maar vooral de christendemocraten zijn hier nerveus aan het worden. Hun electoraat op het platteland kalft af en een slecht stikstofakkoord zou in 2024 een definitieve electorale nekslag zijn. Zeker in de ‘eigen’ provincie West-Vlaanderen.
In 2019 haalde CD&V er nog 23 procent en bleef de partij de grootste. Maar bijna overal werd het Vlaams Belang nummer twee, na CD&V of N-VA. Dat gemeenten als Koekelare, Houthulst en Ingelmunster bastions van het Vlaams Belang werden, bleek een schok voor Crevits en co. Daarom ook dat N-VA er belang bij heeft een stikstofakkoord te bereiken. Anders zullen ook de Vlaams-nationalisten botsen op landelijk ongenoegen. Het is bekend dat het Algemeen Boerensyndicaat (ABS) veel VB-aanhangers telt. Bovendien moet de deal aantonen dat de regering-Jambon beslissingen kan nemen en is een doorstart richting tweede deel van de legislatuur nodig.
“Duizenden hectares bouwgrond zouden via de bouwshift een herbestemming krijgen”
Bouwshift ligt minder gevoelig
Tweede dossier is de bouwshift, in het kader van de beperking van de nieuwbouw in het zeer verstedelijkte Vlaanderen. Duizenden hectares bouwgrond zouden op die manier een herbestemming krijgen. En bijvoorbeeld weer landbouwgebied worden. Dat betekent een inkomensverlies voor de eigenaars. Compensaties zijn het logische gevolg. Hier zet Open Vld als verdediger van de eigenaars de hakken in het zand. Een akkoord over de bouwshift zou minder moeilijk te bereiken zijn dan rond het stikstofdossier. Jan Jambon zou dan met opgeheven hoofd naar de pers kunnen stappen en aantonen dat de legislatuur niet uit verloren jaren bestond.
Al beseft men bij N-VA wel dat de perceptie niet meer volledig gekeerd kan worden. Bij Jambon is er een zekere gelatenheid en het idee dat Bart De Wever naar de Vlaamse regering zou verkassen om de meubelen te redden, vindt men nu niet meer aan de orde. Extra pijnlijk is dat andere ministers geen sterke indruk maken. Onderwijs was een superdepartement dat via Ben Weyts (N-VA) eindelijk in Vlaams-nationale handen kwam. Maar zijn communicatie tijdens de coronacrisis werkt op de zenuwen. En dat de man het onderwijsschip van koers ging doen veranderen richting meer kwaliteit, dat gelooft niemand meer. Kortom, richting 2024 is het vooral de bedoeling dat de Vlaamse ploeg aantoont dat men effectief doorwerkt en via het Krokusakkoord een tweede adem krijgt.
Naar vier regeringspartijen in 2024
Maar eigenlijk zitten de gedachten al bij de verkiezingen van 2024 en meer bepaald bij de mogelijke coalities. Waarbij men in het achterhoofd houdt dat er nog veel vergelijkbare, zeer vergelijkbare technisch-economische dossiers op tafel zullen komen.
Wie zijn oren te luisteren legt bij de N-VA, verneemt waarom dat een van de redenen is dat men terughoudend staat tegenover een coalitie met het Vlaams Belang. Zal die partij de nodige expertise aan kabinetsmedewerkers kunnen leveren ? Het is bekend dat de top van die partij vislijnen uitwerpt richting Vlaamse administratie. Dat kan helpen inderdaad. Maar de huidige beleidspartijen zetten toch vooral hun geld in op een Vlaamse vierpartijenregering. De Zweedse coalitie met Vooruit erbij. Een andere coalitie met traditionele partijen zal geen meerderheid hebben.
De enige optie voor een driepartijenregering is wanneer Groen in zowat alle provincies onder de kiesdrempel valt. Dan worden de zetels onder de andere partijen verdeeld en kan er door de electorale rekenkunde misschien een coalitie N-VA-CD&V-Vooruit worden gevormd. Het is bekend dat Bart De Wever de Open Vld liever kwijt dan rijk is.
Foto’s (c) Gazet van Hove.