door Julien Borremans in ’t Pallieterke .
De oorlog die Poetin voert tegen Oekraïne is totaal. Het militair bestel moet niet alleen worden vernietigd, de ruggengraat van het fiere volk moet worden gebroken. Zondag beschoot de Russische artillerie een brug waaronder Oekraïense burgers schuilden. In aloude traditie wordt getoond wat de bewonderaar van Stalin met ‘een afvallige provincie’ doet. Nieuw is dit niet. Tijdens de Tweede Tsjetsjeense Oorlog liet Poetin Grozny – de hoofdstad van de opstandige republiek – zowat met de grond gelijk maken. Ook toen moest de vernedering totaal zijn.
Jarenlang keek het Westen de andere richting uit. Sterker zelfs. Er werd zwaar bespaard op de overheidsuitgaven voor defensie. In 2015 zag toenmalig Open Vld-voorzitster Gwendolyn Rutten nog besparingsmogelijkheden in defensie en justitie. De resultaten daarvan kunnen we dagelijks in de kranten lezen.
Nu de Russische oorlogsmachine Oekraïne dreigt plat te walsen, gooit Rutten het roer om en pleit ze voor een Europese defensie-unie. “Wat is het gevolg ? Een nieuw ijzeren gordijn dwars door Oekraïne ? Aan de Poolse grens ? En dan ? Wachten op de volgende keer ? Do we have a plan ?”, vraagt de gewezen liberale voorzitster op Twitter zich af. Uiteraard is er geen plan en daar is de Open Vld mee verantwoordelijk voor.
“We zijn te lang de meest vadsige leerling van de klas geweest. Defensie is onze beste verzekering” (Theo Francken)
Links schuift op naar rechts
Ook Groen-Ecolo spreek forse taal ten aanzien van de Russische agressie. “Europa moet de Russische agressie beantwoorden. Militaire afschrikking hoort daarbij, net zoals het lanceren van een ‘supersonisch sanctiepakket’ dat voor het eerst ook de dichte entourage rond Poetin moet viseren en de nieuwe pijpleiding Nord Stream 2 opschort”, benadrukt Wouter De Vriendt (Groen). Buiten de PVDA zitten alle partijen zowat op dezelfde golflengte.
Links ondergaat een metamorfose en schuift op naar rechts. Europarlementslid Bas Eickhout van GroenLinks bekende op de radio : “Ik ben naïef geweest.” Hij pleit tevens voor meer investeringen in defensie. “We zitten klem tussen een onbetrouwbaar Amerika en een totaal ontspoorde dictator”, gaf hij nog mee.
“De Europese Unie vervelt in een mum van tijd van ‘soft power’ naar ‘hard power’. Het antimilitarisme, het pacifisme en de ontwapening zitten in het verdomhoekje”
Hard power
Het debat over defensie en het buitenlandbeleid lijkt daarmee grondig te wijzigen. De Europese Unie vervelt in een mum van tijd van ‘soft power’ naar ‘hard power’. Het antimilitarisme, het pacifisme en de ontwapening zitten in het verdomhoekje. Volgens Theo Francken moeten we opnieuw een veiligheids- en weerbaarheidscultuur creëren. Net als Duitsland moet België het defensiebudget optrekken naar 2 procent. Wat de Verenigde Staten in decennia niet voor mekaar kregen, lukt het de Russen blijkbaar in een recordtijd. “We zijn te lang de meest vadsige leerling van de klas geweest. Defensie is onze beste verzekering.”
Het pleidooi voor meer weerbaarheid lijkt zo uit een pamflet of brochure van de rechtse Vlaamse Beweging uit de jaren tachtig te zijn geplukt. Toen op zondag 23 oktober 1982 400.000 pacifisten, met onder andere de slogan ‘Godverdomme, weg die bommen !’, in Brussel betoogden tegen de installatie van onder andere 108 Pershing II-raketten in Duitsland en 464 kruisraketten in onder meer Nederland en België, pleitten rechtse manifestanten voor een weerbaar Europa met kernraketten. Veertig jaar later lijkt Europa hen gelijk te geven. De turbulente periode van toen lijkt terug te keren, alleen liggen de kaarten nu anders.
“De inval in Oekraïne heeft een revolutie in de geesten teweeggebracht. Europa wordt weerbaarder en assertiever. België zal verder eroderen”
Revolutie in de geesten
Het kordate Europese antwoord op de Russische inval zal gevolgen hebben voor de bevoegdheidsverdeling tussen de verschillende beleidsniveaus binnen de EU. Volgens politicoloog Lorenzo Terrière slaagt de EU er overduidelijk in om steeds meer bevoegdheden naar zich toe te trekken. “Zaken als defensie en buitenlandse zaken, die vaak nog met de natiestaat werden verbonden, verschuiven steeds sneller naar het Europese niveau waardoor we kunnen spreken over een erosie van het federale niveau.” Er wordt door de EU veel buiten de democratische controle beslist. België zal daarmee nog meer verdampen en aan belang verliezen.
Bovendien lijkt door de hoogoplopende energiefactuur en de strategische kwetsbaarheid op het vlak van energievoorziening een bocht in de kernuitstap onvermijdelijk. Houdt Groen-Ecolo vast aan de kernuitstap, dan dreigt Vivaldi overkop te gaan en is een federale crisis onvermijdelijk. De oplopende defensie-uitgaven zullen het federaal niveau trouwens financieel nog verder wurgen en zullen de regio’s door de middelpuntvliedende krachten nog meer aan belang doen winnen.
De inval in Oekraïne heeft een revolutie in de geesten teweeggebracht. Europa wordt weerbaarder en assertiever. België zal verder eroderen. “De institutionele realiteit zal de feitelijke realiteit bijbenen, daar twijfel ik niet aan”, liet Bart De Wever onlangs optekenen. De vraag is of de Vlaams-nationale partijen klaar zijn om deze opportuniteit te verzilveren.
Foto’s (c) Gazet van Hove.