door Angélique Vanderstraeten in ’t Pallieterke .
Er was vorige week veel te doen over het door minister van Financiën Vincent Van Peteghem (cd&v) bestelde rapport over een grote fiscale hervorming. Het blijft zijn droom om voor 2024 de basis te leggen voor een doorzichtiger belastingstelsel. IJdele hoop en zelfs gevaarlijk.
Er werd door de diensten van Vincent Van Peteghem moeite noch kosten gespaard om zijn plannen voor een belastinghervorming in de media te krijgen en het politiek debat te voeden. Er vond vorige week een colloquium plaats rond de fiscale uitdagingen in dit land. Fiscaal expert Mark Delanote (UGent), auteur van het rapport, mocht het in de pers komen verdedigen en net daarvoor werden de grote lijnen ervan naar de pers gelekt.
‘Fiscale rechtvaardigheid’
Wat zijn die grote lijnen ? Iets waar een redelijk mens enkel mee akkoord zou moeten gaan, om Delanote te parafraseren. De personenbelasting en dus de lasten voor de werkenden worden verder verlaagd met aangepaste tarieven en minima. Ondanks recente hervormingen behoren de lasten op arbeid in België nog altijd tot de hoogste van de Europese Unie.
Om die verlaging te financieren, moet een einde komen aan allerlei uitzonderingen, aftrekken en gunstregimes. De maaltijdcheques (minder zwaar belast dan gewoon loon) moeten op de schop. Net als de al even fiscaal voordelige bedrijfswagens. Anderzijds moet de belasting op consumptie omhoog en mogen grote vermogens meer worden aangesproken. Dat is budgettair een neutrale operatie en zou dus de belastingen niet verhogen. Het is het principe van de brede belastingbasis waardoor meer mensen betalen, maar lagere tarieven ophoesten. Fiscale rechtvaardigheid heet dat. Iedereen gelukkig dus ? En bijgevolg een fluitje van een cent om die hervorming de komende legislatuur uit te rollen ?
Prestigeproject voor cd&v
Zeker niet. Er moeten hier een aantal politieke en economische bedenkingen worden gemaakt bij het rapport. Primo. Deze oefening is een prestigeproject of een soort van show van de minister van Financiën om aan te tonen dat de aanwezigheid van cd&v in deze regering nog zinvol is. Niet vergeten dat de Vlaamse christendemocraten strikt gezien niet nodig zijn voor de Vivaldi-coalitie.
Ten tweede leert de Belgische geschiedenis dat een oefening om het belastingstelsel eenvoudiger en transparanter te maken vaak een averechts effect heeft. Men koppelt die hervorming aan een begrotingssanering en aan het einde van de rit neemt de belastingdruk toe. Terug naar af dus.
Ten derde is het tamelijk populistisch te verklaren dat er veel fiscale onrechtvaardigheid wordt weggewerkt als men bijvoorbeeld de bedrijfswagens afschaft. Die zijn indertijd ingevoerd omdat de lasten op de lonen te hoog zijn.
Econoom Geert Noels stelde het op Twitter als volgt : “Ik ben geen fan van salariswagens, maar men vergeet dat ze in een periode van loonbevriezing voor de privésector, maar met forse loonstijgingen in de publieke sector, werden ingevoerd eind jaren 1990 om mensen te kunnen behouden. Afschaffen is zoals loon afnemen. Dat kan niet.”
“Veel pistes in het rapport zijn een echo van discussies die in de schoot van de Hoge Raad van Financiën werden gevoerd”
Invloed ACW/Beweging.net
Volgende bedenking : wie zijn oor te luisteren legt bij de politici en fiscalisten die het tot stand komen van het rapport van nabij gevolgd hebben, verneemt dat dit een werkstuk is dat inhoudelijk onder sterke invloed stond van het kabinet van Van Peteghem, een duidelijke ACW/Beweging.net inslag had en ook deels geschreven werd door experts van de Federale Overheidsdienst Financiën, een cd&v-burcht. Delanote moest gewoon nagaan of de maatregelen die in het rapport werden opgenomen wettelijk in orde waren. De vele interviews die de man over de studie gaf hadden dan ook een groot showgehalte.
Ten slotte moet eraan herinnerd worden dat veel pistes in het rapport een echo zijn van discussies die in de schoot van de Hoge Raad van Financiën werden gevoerd. Dat leidde twee jaar geleden al tot spanningen tussen een deel van de Hoge Raad dat dicht bij ACW/Beweging.net stond en de rechterflank onder leiding van Herman Matthijs (VUB, UGent). Deze laatste groep waarschuwde voor een belastinghervorming die goedbedoeld is, maar uiteindelijk voor nog meer herverdeling zorgt ten nadele van de middenklasse. Een weg die de rechtse Vlaamse partijen en de Franstalige liberalen terecht niet willen bewandelen, want dat is inderdaad een gevaar voor onze welvaart.
Foto’s (c) Gazet van Hove .