Waalse Beweging verdween
ESSAY – door Jules Gheude – www.doorbraak.be .
De Vlaamse Beweging ontstond rond 1840 op initiatief van enkele literatoren die zich wilden verzetten tegen de culturele en taalkundige bastardisering waarin het door een overwegend Franstalige elite bestuurde België Vlaanderen stortte. Later kreeg ze een sociaal-politieke dimensie.
Successen
Dankzij de volharding van haar leiders is zij er in enkele decennia in geslaagd enkele belangrijke successen op wetgevend vlak te boeken :
1873 : wet op het gebruik van het Nederlands in gerechtszaken;
1878 : wet op het gebruik van het Nederlands in bestuurlijke aangelegenheden;
1883 : gebruik van het Nederlands in het Vlaams secundair onderwijs;
Wet van 1898 op de gelijkheid van het Frans en het Nederlands als officiële taal.
Bekend is de vaststelling van Jules Destrée
Het was in reactie op deze ontwikkeling dat een Waalse Beweging ontstond.
Bekend is de vaststelling van Jules Destrée in zijn beroemde brief aan de Koning in 1912 : ‘En jaar na jaar, onder de meest verschillende aspecten, duikt de Vlaamse kwestie weer op, zich opdringend aan de opinie, de gewoonten van de burgerij van Vlaanderen verstorend, maar vurige aanhangers vindend onder het volk. (…) Op dit ogenblik heeft de beweging, bedwelmd door haar succes en haar volkskracht, haar doel bereikt. Ze overtreft het. Ze bedreigt Wallonië.’
De vijf resoluties
Vervolgens zagen we hoe de Vlaamse Beweging onvermoeibaar haar strijd voortzette : de vervlaamsing van de Universiteit van Gent in 1930, de vaststelling van de taalgrens in 1962, de uitwijzing van de Franstaligen uit de Universiteit van Leuven in 1968, de culturele autonomie in 1970, de versterking van de regionale macht door opeenvolgende staatshervormingen, de terugkeer van Voeren naar Limburg in 1988, en de splitsing van het kiesarrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde in 2011.
een idee dat in 1999 door het Vlaams Parlement werd bekrachtigd
De Waalse Beweging, die al meer dan 40 jaar ter ziele is, was in wezen federalistisch van opzet en eiste economische regionalisering in ruil voor culturele autonomie. Dit federalisme, dat de Franstalige leiders als een doel op zich beschouwden (en nog steeds beschouwen), bleek in de ogen van Vlaanderen al snel achterhaald te zijn. Reeds in het begin van de jaren 90 lanceerde de Vlaamse minister-president Luc Van den Brande (CVP) zijn confederalistische idee, een idee dat in 1999 door het Vlaams Parlement werd bekrachtigd (de fameuze vijf resoluties) en waarvan de N-VA, de eerste partij in Vlaanderen, nu haar strijdwapen heeft gemaakt.
In feite gaat het erom een institutionele structuur te ontwerpen die gebaseerd is op twee staten (Vlaanderen en Wallonië), die de meeste bevoegdheden hebben en Brussel samen besturen voor de zogenaamde ‘persoonlijke’ aangelegenheden, terwijl het Belgische centrale niveau tot een schijntje wordt gereduceerd, zodat het als volkomen overbodig kan worden beschouwd.
De Vlaming deinst nooit terug
Als de Vlaamse Beweging nog bestaat, met een efficiënte leiding toevertrouwd aan de getalenteerde Hilde Roosens, en actieve lokale afdelingen, dan is dat omdat het doel dat Vlaanderen nastreeft, namelijk onafhankelijkheid, niet is bereikt. Maar het zal er uiteindelijk toch van komen, ondanks de nostalgie van Belgen als Georges-Louis Bouchez.
Want, zoals Jules Destrée het goed had begrepen : De Vlaming deinst nooit terug. Hij heeft de zoete koppigheid van fanatisme. Intussen is de kloof tussen een welvarend Vlaanderen en een door begrotingsproblemen geteisterd Wallonië gapend geworden, en de opeenvolgende herstelplannen van de afgelopen 20 jaar zijn er niet in geslaagd die kloof te dichten. Dit weerhoudt minister-president Elio Di Rupo er niet van optimistische en bezwerende verklaringen te blijven afleggen : Wallonië is mooi, Wallonië is sterk, Wallonië zal het goed doen.
Aan professor Robert Liénard, die hem aan het eind van de jaren zestig het geval Wallonië had uitgelegd, had de Franse president de Gaulle geantwoord : Probeer jonge leiders te vinden die het volk de waarheid vertellen en mobiliseer wat er nog van over is. Het is duidelijk dat Elio Di Rupo helemaal niet in dit profiel past…
JULES GHEUDE
Jules Gheude is oud-medewerker en biograaf van François Perin en bezielt de Gewif (Groupe d’Etudes pour la Wallonie intégrée à la France).
Foto’s (c) Gazet van Hove.