COMMENTAAR – door Julien Borremans – www.doorbraak.be .

De Vlaamse vervoersmaatschappij De Lijn – de parel van de Vlaamse overheid – geeft een belabberde en weinig efficiënte indruk. Wie afhankelijk is van het openbaar vervoer wordt met tal van uitdagingen geconfronteerd : overvolle bussen en trams, slechte verbindingen, bussen die uitvallen, conflicten, zwartrijders en een afgeleefde accommodatie. Door de uitrol van het nieuwe vervoersplan voor het openbaar vervoer probeert de Vlaamse minister van Mobiliteit Lydia Peeters (Open Vld) er samen met de top van De Lijn iets aan te doen. 

Het vervoersplan moet leiden tot een ‘beter’ en ‘efficiënter’ openbaar vervoer. Maar de halfslachtige en gefragmenteerde invoering van het nieuwe vervoersplan getuigt van een gebrek aan visie. Bovendien worstelt De Lijn met tal van kwalen.

Basisbereikbaarheid
Opnieuw worden er honderden ritten geschrapt zonder dat er alternatieven worden voorzien. Daardoor draait de basisbereikbaarheid van de Vlaamse Vervoersmaatschappij op een fiasco uit. Directeur-generaal Ann Schoubs van De Lijn heeft het wel over deelfietsen, deelwagens of busvervoer op maat om de prangende vervoersproblemen in Vlaanderen aan te pakken, maar meer dan een illusoire groene druppel op een veel te hete plaat is het niet.

Deels is De Lijn het slachtoffer van de problemen die de ruimtelijke wanorde in Vlaanderen met zich meebrengt

Deels is De Lijn het slachtoffer van de problemen die de ruimtelijke wanorde in Vlaanderen met zich meebrengt. De lintbebouwing en de versplintering van de bebouwing in Vlaanderen zorgen ervoor dat De Lijn haar tentakels tot in alle uithoeken van Vlaanderen moet uitspreiden om de basisbereikbaarheid te waarborgen, wat uiteraard niet lukt. De ruimtelijke wanorde in Vlaanderen zorgt er ook voor dat zowat in alle Vlaamse gemeenten en steden files zijn. Door de toenemende drukte worden de piekuren niet alleen intenser maar ook langer. Dat heeft uiteraard een invloed op de dienstverlening.

Was het nu net niet de ambitie van de Vlaamse regering om het fileleed te verzachten door het openbaar vervoer efficiënter te maken ? De Vlaamse overheid vindt op deze samenhang van decennia aanslepende problemen geen antwoord en vervalt dan maar in particuliere oplossingen, die de kwaal enkel maar erger maken. Intussen slepen de hervormingen van De Lijn haast twee legislaturen aan. Beterschap is niet in zicht.

Gebrek aan personeel
De Lijn gaat wel prat op de combimobiliteit maar de resultaten zijn ronduit schrijnend. Intussen is nog geen vijfde van de Vlaamse mobiliteitspunten of Hoppin-punten gerealiseerd. Een Hoppin-punt is een plaats waar verschillende vervoersmiddelen samenkomen en op elkaar zijn afgestemd.

Bovendien gaat De Lijn gebukt onder de loden besparingen van de Vlaamse overheid. Terwijl de overheid een half miljard euro over heeft voor de multinational Ineos en een subsidiestroom van ruim dertien miljard euro in standhoudt, is er geen geld voor het meest democratisch vervoermiddel.

Ramp

Om de ramp compleet te maken, liet De Lijn verstaan dat er vanaf 1 september nog eens enkele honderden ritten per dag structureel zullen worden geschrapt. Dat komt door een ernstig personeelstekort door de krapte op de arbeidsmarkt en een gebrek aan modern rollend materieel. Defecte bussen staan hopeloos aan de kant van de weg te wachten op goed geschoolde technici die er niet zijn.

Daarbovenop komt nog dat één op de twee gebruikers van het openbaar vervoer, wel eens zonder geldig vervoersbewijs reist. Niet eens de helft van de zwartrijders die tegen de lamp loopt, betaalt zijn boete. Bovendien gaat het zwartrijden gepaard met een onveiligheidsgevoel. De Lijn krijgt te maken met acht incidenten per dag. Dagelijks is er sprake van minstens één fysiek conflict. Er werden wel extra controleurs aangeworven, maar veel soelaas biedt dat niet want het aantal meldingen van agressie is nog toegenomen.

Opeenstapeling van hervormingen
De tevredenheid van de reizigers is dan ook navenant. De tevredenheidsindex is in vergelijking met vorig jaar gedaald. De tevredenheid over de stiptheid en de reisinformatie is in dalende lijn. Ten opzichte van 2019 reizen 10 tot 20 procent minder reizigers met De Lijn. Dat komt deels door de corona maar ook door de opeenstapeling van de gebreken waar de Vlaamse vervoersmaatschappij mee kampt.

Ooit was het de ambitie om een bushalte op 500 meter van elke Vlaming te hebben en het openbaar vervoer gratis aan te bieden. Sindsdien zijn de hervormingen zich blijven opstapelen zonder zichtbaar resultaat. De Vlaamse regering zet nu in op een nieuwe basisbereikbaarheid door zware herstructureringen, maar nog voor de hervormingen rond zijn, moet De Lijn opnieuw capituleren en ritten schrappen. De Vlaamse regering slaagt er maar niet in om De Lijn op de rails te krijgen.

JULIEN BORREMANS

Julien Borremans is leerkracht, columnist en werkt mee aan verschillende internetfora.

foto’s (c) Gazet van Hove.