door Wannes Neukermans in ’t Pallieterke .
Ondanks dat er een recordaantal Vlamingen de privésector verlaat om voor de klas te gaan staan, blijft het lerarentekort aan het begin van schooljaar 2023-2024 een probleem. Eén op vier directies is nog op zoek naar minstens één leraar voor het schooljaar dat vrijdag van start gaat. De zij-instromers dichten een gat en zijn op korte termijn een manier om het lerarentekort aan te pakken. Tegelijkertijd krijgen zij mee de schuld van een dalende onderwijskwaliteit, omdat ze niet de juiste pedagogische achtergrond zouden hebben.
Het aantal aanwervingen in de categorie leerkrachten zonder pedagogische achtergrond steeg in twee schooljaren tijd van 10.528 naar 15.163. Volgens critici, bijvoorbeeld de onderwijsvakbonden, zetten die zij-instromers zonder pedagogisch diploma het onderwijs onder druk. Al is het misschien vooral een poging van de bonden om het lerarenambt beschermd te houden.
Kritiek op zij-instroom
Lesgeven is niet alleen zelf de juiste kennis hebben, je moet die als leraar ook kunnen overbrengen aan leerlingen. Daarvoor zijn pedagogische en didactische vaardigheden belangrijk. Uiteraard is het geen goed idee om een doctor in de wiskunde die niet met kinderen kan omgaan, voor een eerstejaarsklas te zetten. Er zijn echter nochtans genoeg mensen die ervaring van op het werkveld kunnen meenemen naar de klas : zij kunnen leerlingen vaak méér bijbrengen dan iemand die zijn hele leven alleen voor de klas heeft gestaan. Zoals een Kortrijkse zij-instromer in De Standaard vertelt : “Zeker voor theoretische vakken gaat het toch vooral over vakkennis en passie. Heb je die, dan gaat het zelden fout.”
Tegelijkertijd blijft de dalende trend in de onderwijskwaliteit bestaan. Zeggen dat die trend door de zij-instromers blijft bestaan, is meer dan kort door de bocht. Het is de bocht gewoon afsnijden. De lat werd jarenlang bewust lager gelegd. Kennisoverdracht werd minder belangrijk dan het welzijn van de leerling, eindtermen leggen de nadruk op ‘burgerschap’ en ‘duurzaamheid’ en voor basiskennis of voor basisvaardigheden is geen plek meer. Tel daar nog bij dat een steeds grotere groep leerlingen in het basisonderwijs geen Nederlands spreekt en je begrijpt dat de ijsberg niet meer te ontwijken was. Gelukkig wordt er recent opnieuw meer ingezet op kennisonderwijs.
Functionele ongeletterdheid
Bso-leerlingen verlaten het onderwijs massaal functioneel ongeletterd. Een factuur begrijpen, een belastingbrief invullen of communicatie vanuit de overheid op een juiste manier interpreteren, is voor deze leerlingen moeilijk. Die mensen verlaten de schoolbanken met een enorme handicap en de werkgeverswereld ziet hierin een ramp in wording.
Vrijdag is het opnieuw tijd om les te geven. Op het moment van dit schrijven is één op de vier scholen nog op zoek naar minstens één leerkracht. Als dat een zij-instromer is zonder het juiste diploma, maar wel met de volle goesting om zijn ervaring aan kinderen over te brengen : doen ! Beter dat dan een klas zonder leraar aan het bord. Daar kan immers niemand iets van leren.
foto’s (c) Gazet van Hove.