door Redactie Politiek ’t Pallieterke .
Enkel lachende gezichten op de Vlaamse regeringsbanken toen minister-president Jan Jambon (N-VA) vorige maandag zijn septemberverklaring aflegde. Op 9 maanden van de verkiezingen willen de regeringspartijen geen ruzie maken. En ze weten dat ze elkaar na de stembusslag nodig hebben. Wellicht wordt het mathematisch de huidige coalitie met de socialisten van Vooruit erbij.
Een verkiezingsbegroting, zo noemden de meeste analisten het begrotingsakkoord dat de Vlaamse regering relatief snel sloot. Grote hervormingen worden niet aangekondigd. Zware besparingen evenmin, zeker zo kort voor een stembusslag. In 2024 blijft het begrotingstekort flink in het rood. Een deficit van 2,7 miljard euro en zelfs 3,7 miljard indien investeringsprojecten als de Oosterweelverbinding en het relanceplan Vlaamse Veerkracht worden meegerekend. Toch is minister-president Jan Jambon (N-VA) tevreden. De regering zelf en de SERV (Sociaaleconomische Raad voor Vlaanderen) die toezicht houdt op de financiën zien Vlaanderen de volgende legislatuur richting begrotingsevenwicht fietsen. Iedereen tevreden, want elke partij kan op basis van dat akkoord richting Vlaamse verkiezingen.
Niemand in de Vlaamse regering wil nu nog een zware crisis
Ieder zijn trofee
N-VA moet niet het imago meeslepen dat haar minister-president een zwakkeling is die de ruziënde regeringspartijen niet kan verzoenen. Dat was het beeld dat vorig jaar overheerste toen een balorige cd&v-voorzitter Sammy Mahdi constant keet zat te schoppen. Wat voor de Vlaams-nationalisten vooral belangrijk is, is dat de Vlaamse overheidsfinanciën er een stuk beter voor staan dan de andere regio’s en zeker de federale begroting. Daar is in de verste verte geen sprake van een pad richting evenwicht. Hoogstens een zeer bedenkelijke belofte dat men de volgende legislatuur zal proberen het deficit te beperken tot 3 procent van het bbp.
Open Vld ziet de jobbonus uitgebreid, een belastingkorting voor werkenden met een lager inkomen. Aangezien de jobbonus (Vlaams) en de flexi-jobs (federaal) zowat de enige liberaal-economische realisatie zijn van de voorbije tien jaar, zal dat Tom Ongena en co geruststellen. Of het voldoende blijkt om een electorale afstraffing te vermijden, is een andere zaak. Wat men over Open Vld onthoudt wanneer de beelden uit het Vlaams Parlement worden getoond, zijn niet de beleidsmaatregelen met een blauwe stempel, maar wel de ‘onafhankelijke’ en niet langer voor Open Vld zetelende parlementsleden. Els Ampe stapte uit de partij wegens boos over de procedure bij de voorzittersverkiezingen. En natuurlijk ook Sihame El Kaouakibi die sjoemelde met subsidies en uit Open Vld is gezet, maar nog altijd als een pleister aan de vingers van de liberalen hangt.
Cd&v krijgt extra geld voor de kinderopvang. Niet de gewenste 300 of zelfs 330 miljoen euro, wel 270 miljoen euro. Minister van Welzijn Hilde Crevits (cd&v) mag glunderen. De sociale ‘toets’ is belangrijk voor cd&v, al rijst de vraag of die sociale klemtonen er electoraal niet vooral zullen voor zorgen dat de groenen met christendemocratische stemmen gaan lopen.
De regering en de SERV zien Vlaanderen de volgende legislatuur richting begrotingsevenwicht fietsen
Boeren de pineut ?
Iedereen tevreden dus, maar dat wil niet zeggen dat er in de aanloop naar de verkiezingen geen hinderpalen meer moeten worden overwonnen. Nu is alles peis en vree binnen de regering-Jambon, maar dat heeft vooral te maken met het feit dat het stikstofdossier uit de onderhandelingen is gehaald. Ergens volgende week moet de Raad van State een advies uitbrengen over het voorstel tot stikstofdecreet dat N-VA en Open Vld hebben ingediend. Wat als daar bedenkingen bij komen ? En zelfs als de Raad van State geen graten ziet in het voorstel of ontwerp, moet de Vlaamse regering er zich nog over buigen. Open Vld denkt dat er inhoudelijke bijsturingen nodig zijn. Cd&v is tegen de tekst die voorligt. Wordt die gestemd met een alternatieve meerderheid ? Dan valt de regering-Jambon vooralsnog, gaat ze in lopende zaken richting verkiezingen en blijft er van de positieve sfeer van het begrotingsakkoord niets meer over. Of cd&v zet toch stappen richting een compromis, omdat men 9 maanden voor de verkiezingen niet wil worden weggezet als ruziemakers. Gevolg : misschien zijn de boeren dan de pineut en komt er een regeling die de investeringen in de landbouw aanzienlijk beperkt.
Hier speelt een klassieke partijpolitieke factor van geven en nemen een rol : de andere regeringspartijen gunnen cd&v zeer veel met de extra middelen voor kinderopvang. De te betalen prijs kan een minder harde houding van de christendemocraten zijn in het landbouwdossier.
Tenzij een coalitie met het Vlaams Belang gewaagd wordt, zal de volgende Vlaamse regering uit N-VA en drie traditionele partijen bestaan
Tot elkaar veroordeeld ?
Niemand in de Vlaamse regering wil nu nog een zware crisis, omdat men weet dat men na de verkiezingen tot elkaar veroordeeld is. N-VA had lange tijd gedacht dat ze op Vlaams niveau een as kon vormen met Vooruit. Die twee partijen zouden dan op basis van de uitslag en de bereidheid van de andere formaties om mee te stappen in een regering maar te kiezen hebben. Cd&v erbij of Open Vld. Met duidelijk wel een voorkeur voor Open Vld, wegens de slechte relatie tussen N-VA-voorzitter Bart De Wever en cd&v-voorzitter Mahdi. Maar de peilingen maken meer en meer duidelijk dat een tripartite moeilijk wordt. Wat als de opgang van Vooruit en Conner Rousseau gestuit wordt en de Vlaamse socialisten van hun pluimen laten ? Dan zijn drie partijen niet genoeg voor een regering en als zeker niet als N-VA onder de 20 procent duikt. Ook een cd&v en Open Vld onder de 10 procent beperkt de mogelijkheden om een meerderheid te vormen. Kortom, tenzij de sprong gewaagd wordt richting een coalitie met het Vlaams Belang, zal de volgende Vlaamse regering uit N-VA en drie traditionele partijen bestaan. Benieuwd hoe die een regeerakkoord kunnen sluiten dat doortastend is en een visie heeft.
foto’s (c) Gazet van Hove.