door Filip Van Laenen in ’t Pallieterke .

De resultaten van de septemberpeiling van Het Laatste Nieuws, VTM, Le Soir en RTL TVi sloegen in als een bom. Van een echte verrassing, laat staan een trendbreuk, was er nochtans geen sprake. Integendeel zelfs, het is precies de voortzetting van de trends van de laatste peilingen die bij enkele partijen voor dramatische toestanden zorgen.

Vlaams Belang grote winnaar

De ontegensprekelijke winnaar van deze peiling was het Vlaams Belang. Met 25,8 procent staat de partij afgetekend op kop en behaalt het beste resultaat sinds meer dan twee jaar. De sprong voorwaarts vergeleken met de laatste verkiezingen bedraagt meer dan zeven procent, een resultaat waar de andere partijen alleen maar van kunnen dromen. Enige minpuntje voor het Vlaams Belang aan deze peiling : door het mindere resultaat van de N-VA komen de twee nationalistische partijen samen waarschijnlijk een paar zetels te kort voor een V-meerderheid, of blijft de V-meerderheid in het beste geval erg krap.

Problematische regeringsvorming voor N-VA

Voor de N-VA is deze peiling te slecht om er tevreden over te zijn, maar ook niet zo slecht om er echt over te kunnen klagen. De partij blijft net boven de psychologische drempel van de twintig procent, maar gaat vergeleken met de laatste verkiezingen wel vijf procent achteruit. Ze blijft daarmee met voorsprong de tweede partij van Vlaanderen, na het Vlaams Belang, en wordt in principe de spelverdeler van de volgende Vlaamse regeringsvorming. Door een afwezige of te krappe V-meerderheid blijft de N-VA het dilemma bespaard of ze in een regering met het Vlaams Belang zou moeten stappen. Het probleem is echter dat het alternatief er ook niet aanlokkelijk uitziet, want voor een werkbare meerderheid met de traditionele partijen zullen er waarschijnlijk vier partijen nodig zijn.

In het Vlaams Parlement dreigt men een ware gordiaanse knoop te zullen ontdekken

Vooruit : zucht van verlichting

Bij Vooruit zal men waarschijnlijk een zucht van verlichting geslaakt hebben bij het lezen van de resultaten van deze peiling. Met 15,4 procent gaat de partij weliswaar lichtjes achteruit tegenover de vorige peiling, maar blijft op een stevige winst staan vergeleken met 2019. Met de klachten tegen partijvoorzitter Conner Rousseau in het achterhoofd had men veel erger kunnen vrezen, ook al is de vraag of het niet te vroeg is om daar al het volle effect van te kunnen meten. Bovendien loopt er ondertussen een nieuw onderzoek tegen Rousseau, deze keer omwille van mogelijke racistische uitlatingen, met daarbovenop nu ook een conflict met Het Laatste Nieuws en VTM. Afwachten dus wat de decemberpeiling voor Vooruit zal brengen.

Vivaldi kijkt in de Kamer tegen een licht verlies aan, maar behoudt dankzij de winst van Vooruit en MR wel een krappe meerderheid

Cd&v : tevreden met minder verlies ?

Lichte winst voor de christendemocraten zorgt ervoor dat cd&v alweer wat verder boven de tien procent klimt. Dat kan de partij na de problemen van de laatste maanden en jaren in een ‘winning mood’ brengen, maar vergeet niet dat 12,2 procent nog steeds een verlies van twee procentpunten betekent vergeleken met de laatste verkiezingen. De partij staat voorlopig wel stevig op de vierde plaats in Vlaanderen en heeft door het zwakke resultaat van Open Vld goede uitzichten op een plaats in de volgende Vlaamse en federale regering. Meer dan dat hoeft het voor de cd&v misschien ook niet te zijn.

PVDA opnieuw vijfde partij in Vlaanderen

De communisten boeken tegenover de vorige peiling een licht verlies, maar staan nog steeds op stevige winst tegenover de laatste verkiezingen. Met bijna tien procent van de stemmen staan ze op de vijfde plaats, met een kleine voorsprong op Open Vld en een ruime voorsprong op naaste concurrent Groen.

Ook in Wallonië doet de PTB het in deze peiling goed en kan er bijna één op vijf van de kiezers bekoren. Daarmee kaapt ze net voor de neus van de MR de tweede plaats weg. Ook in Brussel blijft de partij het goed doen, met ruime winst vergeleken met 2019, ondanks een klein verlies tegenover de vorige peiling.

Slechtste resultaat ooit voor Open Vld

Voor Open Vld is deze peiling ronduit catastrofaal. De junipeiling bracht al een historisch laagterecord voor de partij, en daar ging nog eens een tiende van een procentpunt van af. Sommige commentaren wijten deze slechte uitslag aan het gerommel rond de verkiezing van de partijvoorzitter. Wij denken echter dat zowel het ene als het andere twee symptomen van hetzelfde probleem zijn. Indien de partij of de huidige voorzitter een geloofwaardig ideologisch verhaal zouden hebben, dan waren die voorzittersverkiezingen waarschijnlijk ook niet zo gecontesteerd geweest, ongeacht welke procedure er gevolgd werd. Maar de laatste maanden heeft de partij zich laten omvormen tot een instrument in de handen van Alexander De Croo, die bij gebrek aan uitzicht op een internationale functie zijn zinnen gezet heeft op een verderzetting van zijn verblijf in de Wetstraat 16 na de volgende verkiezingen.

Tenzij Alexander De Croo en Tom Ongena er de komende maanden alsnog in slagen een ideologisch min of meer samenhangend verhaal op poten te zetten, denken we dat Open Vld de bodem nog niet bereikt heeft. Het is daarom nog lang niet zeker dat De Croo in juni van volgend jaar effectief naar de federale regeringsonderhandelingen zal kunnen trekken met maar één echte eis, namelijk opnieuw eerste minister te mogen worden. Met een uitslag van 8,2 procent of minder zal het electorale gewicht om die eis te kunnen ondersteunen er immers gewoonweg niet zijn.

Groen onder de effectieve kiesdrempel

Voor Groen hoeven we niet meer dan tien jaar terug in de tijd te gaan om een peiling te vinden met een slechter resultaat dan 6,4 procent, maar dat is waarschijnlijk maar een magere troost voor die partij. Groen begint gevaarlijk dicht in de buurt van de wettelijke kiesdrempel van vijf procent te komen. Voor de Kamer, waar er minder zetels per kieskring te winnen vallen, zakt ze in minstens één Vlaamse kieskring nu al onder de effectieve kiesdrempel. Zelfs als lijsttrekker ben je bij Groen dus niet meer zeker van een zitje in de Kamer. De vraag is of het huidige voorzittersduo in staat zal zijn deze trend om te buigen.

Vivaldi II wordt moeilijk

Ook voor de federale regering in zijn geheel is dit een slechte peiling. Voor het eerst sedert 2019 zakt ze in een projectie voor de Kamer tot amper 76 zetels, de krapst mogelijke meerderheid. Voor een werkbare meerderheid heb je minstens ook Les Engagés nodig. Wie zoals Paul Magnette de MR buiten wil werken, moet er dan ofwel de N-VA ofwel PTB/PVDA bijnemen. Ook op het federale niveau belooft de volgende regeringsvorming dus aartsmoeilijk te worden.

foto’s (c) Gazet van Hove.