door Angélique Vanderstraeten in ’t Pallieterke .
Het recente ongenoegen van de landbouwers kent vele oorzaken. Eén ervan zijn de regels die in het kader van de Europese Green Deal worden opgelegd. Daarbij wordt het ‘From Farm to Fork’-programma uitgerold, waarbij stukken grond braak moeten liggen en de productie aanzienlijk zal dalen om de CO2-uitstoot te beperken. In de praktijk leidt dat tot minder groei en minder welvaart, en komt de Europese voedselbevoorrading onder druk te staan.
De Europese boeren hebben na dagen van protesten weinig garanties gekregen van de verschillende overheden. Niet over betere prijzen voor hun producten, niet over minder zware milieuregels en niet over het beperken van de soms totalitair aandoende controles op hun activiteiten, waarbij bijvoorbeeld satellieten nagaan of er op het juiste moment gezaaid en bemest wordt.
De enige toegift heeft te maken met de normen rond braakliggende grond. De boeren zijn niet verplicht om 4 procent van hun areaal braak te laten liggen. Het is te zeggen : nog niet. Die regel is voorzien in het onderdeel ‘landbouw’ van de Green Deal. Dat zijn een aantal beleidsmaatregelen van de Europese Commissie waarbij de tandem Ursula von der Leyen en Frans Timmermans vooropstelde dat Europa tegen 2050 klimaatneutraal moet zijn (nul CO2-uitstoot) en daarmee het eerste klimaat-neutrale continent ter wereld moet worden. Het doel is om in 2030 al een vermindering van 55 procent van de CO2-uitstoot te realiseren.
Boer tot bord
De inspanning moet hierbij niet alleen geleverd worden door de industrie, maar ook door de landbouw. Dat moet gebeuren via het ‘From Farm to Fork’-programma of van ‘boer tot bord’ in het Nederlands. De ecologische voetafdruk van de landbouw moet dus worden beperkt, wat leidt tot minder CO2-uitstoot. En één van de maatregelen die in dat ‘From Farm to Fork’-programma vervat zit, is dat landbouwers dus 4 procent van hun bewerkbare grond in de loop van het jaar braak zouden moeten laten liggen. Daarnaast is het gebruik van bepaalde chemische bestrijdingsmiddelen verboden, ook al is er geen alternatief voorhanden. Dat landbouwonderdeel van de Green Deal zal leiden tot een daling van de productie in de sector met 15 procent. Het inkomen van de landbouwers zou met 16 procent afnemen.
Voedselzekerheid voor de Europeaan ?
Dat wil zeggen dat een sector die cruciaal is voor onze economie dus gewoon krimpt. Welnu, wat de Europese Commissie hier wil doen is een experiment in ‘degrowth’ (‘ont-groei’ of ‘minder groei’). Dat is een economische denkrichting die al een hele tijd opgeld maakt in linkse en vooral ecologische kringen. De planeet zou enkel gered kunnen worden door minder economische groei. Dat is echter een keuze die niet alleen ingaat tegen de essentie van het mens-zijn, waarbij de homo sapiens houdt van innovatie, vooruitgang en verbetering. Het betekent ook een aantasting van de welvaart en dus een verarming. Sommige economen vragen zich terecht af of die degrowth-strategie op termijn niet leidt tot een verstoring of zelfs bedreiging van de voedselbevoorrading. Terwijl het landbouwbeleid, zoals het sinds de jaren 1950-1960 in de Europese Unie is uitgerold, net als doel had ervoor te zorgen dat alle Europeanen dankzij de eigen landbouw konden worden gevoed.
Nu heeft de Europese Commissie in het kader van de Green Deal een pervers systeem klaar, waarbij de lagere landbouwproductie wordt opgevangen : we moeten maar meer groenten, fruit en rundsvlees invoeren vanuit verre oorden, zoals Zuid-Amerika. Vandaar zullen ook de voeders (soja, koolzaad,…) komen om onze landbouwers te voeden. De Europese landbouw is een laboratorium geworden voor degrowth, waarbij de overheid dus niet kiest voor innovatie en investeringen om een sector te doen groeien, maar net het omgekeerde doet.
Dat voedseldeficit moet dus worden opgevangen door import. Wat er nu al toe leidt dat Frankrijk, één van de grootste landbouwproducenten van de EU, 20 procent van de voedselconsumptie invoert; zelfs 71 procent van het fruit, 28 procent van de groenten, 56 procent van het schapenvlees, 35 procent van het gevogelte, 27 procent van het varkensvlees en 22 procent van het rundsvlees. Absurd.
De combinatie degrowth in de landbouw en afhankelijkheid van het buitenland betekent dat de Europese Commissie koste wat het kost zo veel mogelijk handelsakkoorden moet afsluiten om dat systeem in stand te houden. Waarbij de EU dus voor een strategische sector moet rekenen op ‘het buitenland’. Nochtans is de eigen landbouw groot genoeg om de bevolking te voeden. De EU heeft in die sector zelfs een handelsoverschot van 50 miljard euro. Er worden dus voor 50 miljard euro meer producten uitgevoerd dan ingevoerd.
Volgens de EU zou onze planeet enkel gered kunnen worden door minder economische groei
Les niet geleerd
Goed twee jaar geleden moest er razendsnel worden geschakeld toen bleek dat de EU voor de energiebevoorrading enorm afhankelijk was van Russisch gas, maar blijkbaar heeft men uit de Oekraïne-oorlog nog geen lessen getrokken in verband met zelfvoorzienendheid.
