JUSTITIE
door Stijn Derudder in ’t Pallieterke .
Afgelopen week spraken hoofdredacteur Stijn Derudder en jurist Roan Asselman over het huwelijk en hoe de staat en het recht kijken ernaar kijken. Hoewel er geen recente wettelijke wijzigingen hebben plaatsgevonden, bemerkt Asselman een maatschappelijke verandering in de invulling van wat ooit een heilig sacrament was. Dat kan volgens hem op termijn enkel maar leiden tot nieuwe wetsvoorstellen die het instituut verder uithollen.
Minderjarigen kunnen in principe niet huwen voor de leeftijd van 16 jaar, tenzij ze ontvoogd zijn of de goedkeuring krijgen van hun ouders. Aan instemmende, volwassen individuen van elke geslachtscombinatie worden geen beperkingen opgelegd, hoewel het voorlopig enkel nog gaat om een verbinding tussen twee personen. “Ik zeg ‘voorlopig’ omdat we toch een duidelijke push waarnemen van links, die stelt dat er geen morele bezwaren te opperen zijn tegen polygamie”, zegt Asselman daarover.
De achterliggende filosofie over het belang en de functie van het huwelijk heeft een duidelijke evolutie ondergaan
Een hoger doel
De achterliggende filosofie over het belang en de functie van het huwelijk heeft een duidelijke evolutie ondergaan. “We bevinden ons in een interessant tijdsgewricht. Tot eind vorige eeuw, zelfs begin deze eeuw, werd het huwelijk gezien als een manier waarbij twee partners hun persoonlijke vrijheden aan banden leggen ten voordele van een hoger doel.” Het gaat in de eerste plaats over het verwekken en grootbrengen van een kroost die gebaat is bij een stabiele thuisomgeving en betrokkenheid van beide ouders in de opvoeding. “Dat idee van de eigen passies vrijwillig beteugelen, is vandaag wel opmerkelijk. Niet zo lang geleden begrepen wij nog dat dat soms nuttig is.”
Het ging daaromtrent niet alleen om wettelijke beperkingen, maar eveneens sociale. “De sociale bestraffing van bijvoorbeeld een man die vreemdgaat tegenover zijn vrouw, was zeer zwaar. Men kiest er in feite voor om de seksuele vrijheid, wat toch een zeer basale lust is bij de mens, te reduceren tot één persoon. Een persoon waarvoor je misschien tien jaar later niet dezelfde aantrekking voelt. Omdat andere zaken belangrijker zijn”, aldus de jurist.
Vrijheid-blijheid
Tot vrij recent was dat de gangbare invulling van het huwelijk, maar vandaag krijgt dat instituut een andere invulling. “Het huwelijk is volledig losgekoppeld van het idee dat het ten dienste staat van iemand of iets anders dan zichzelf”, zegt Asselman daarover. “Indien men ervan overtuigd is dat het huwelijk enkel dient om aan de eigen plezieren te voldoen, dan hoeft er geen enkele limiet te bestaan. In dat opzicht is het bijvoorbeeld bijzonder onlogisch om polygamie uit te sluiten.” Als het traditioneel gezin en de opvoeding van kinderen niet centraal staan, lijkt daar geen argument tegen te bestaan. “Dan snap ik niet waarom een man niet kan huwen met twee vrouwen of een vrouw met twee mannen. Dan is het een kwestie van ‘vrijheid-blijheid’. Het individu staat hier niet enkel centraal, maar is soeverein en absoluut.”
Het moge duidelijk zijn dat wie huwen of scheiden wil, weinig wrevel van de wetgever zal ondervinden
Vanuit dat ideologisch kader kan er volgens de jurist in feite geen bezwaar tegen huwelijken met meer dan twee partners worden geopperd. “Vandaar dat ik er ook overtuigd van ben dat we over tien jaar dergelijke wetsvoorstellen zien verschijnen. Er zijn vandaag andere katten te geselen, maar van zodra daar aandacht voor vrijgemaakt kan worden, zal een of ander parlementslid van Groen of Open Vld volgens mij iets dergelijks indienen. De logica gebiedt dat.” Ofwel ziet de maatschappij het huwelijk als een concept met een diepere rol en betekenis, ofwel is dat niet het geval en dan zal vrijheid-blijheid regeren. Polygamie zal dan onontkoombaar zijn volgens Asselman.
Ontbinding van het huwelijk
Die liberalisering van het huwelijk als concept trekt zich eveneens door in de mogelijkheden omtrent echtscheiding. “Het is vandaag eenvoudig om uit de echt te scheiden, zeker wanneer beide partners het daarover eens zijn.” Wanneer een van de huwelijkspartners niet instemt, kan het huwelijk eveneens ontbonden worden, maar dan verloopt dat wel via een ‘adversaire procedure’ in de rechtbank. Onafhankelijk of er bijkomende moeilijkheden optreden, kan de procedure lang aanslepen. “Maar uiteindelijk zal iedereen die een echtscheiding eist, er ook een krijgen. Niemand wordt gedwongen in een huwelijk te blijven waar men niet wil inzitten.”
“Het huwelijk is volledig losgekoppeld van het idee dat het ten dienste staat van iemand of iets anders dan zichzelf” Roan Asselman
Een van de belangrijkste oorzaken van aanslepende echtscheidingsprocedures is de beslissing over de kinderen. “Indien er geen tegenindicaties zijn, moet de rechter in principe een gezamenlijk hoederecht opleggen, een gezamenlijke uitoefening van het ouderlijke gezag.” Het belang van het kind staat hierbij centraal, er wordt een soort van ‘weerlegbaar vermoeden’ ingebouwd, waaruit blijkt dat dat belang neerkomt op het even veel zien van beide ouders.
Polygamie zal dan onontkoombaar zijn volgens Asselman
Het moge duidelijk zijn dat wie huwen of scheiden wil, weinig wrevel van de wetgever zal ondervinden. Diegene die zich wil omringen met een uitgebreide harem aan echtgenotes of echtgenoten, zal echter nog even op zijn honger moeten blijven zitten. Het blijft afwachten tot de progressieve politici hun andere nobele strijddoelen hebben gerealiseerd alvorens polygamie tot de wettelijke mogelijkheden zal behoren.
