door Filip Van Laenen in ’t Pallieterke .
Groot nieuws in zowat alle massamedia : volgens een studie van advocaat.be, een organisatie van de Orde van de Vlaamse Balies, vormt zo ongeveer elk punt in het verkiezingsprogramma van het Vlaams Belang een gevaar voor de rechtstaat. Ook het verkiezingsprogramma van de N-VA is zeer problematisch. Bij Groen daarentegen is er geen enkel vuiltje aan de lucht, want hun voorstellen versterken bijna allemaal de rechtstaat. Quod erat demonstrandum ?
Advocaat.be wil naar eigen zeggen geen stemadvies leveren, maar wel de kiezer aansporen om goed na te denken over zijn stem. Dat de Orde van de Vlaamse Balies de verkiezingsprogramma’s van de politieke partijen wil toetsen om te zien of ze een bedreiging vormen voor de rechtstaat, is op zich een lovenswaardig initiatief, maar de resultaten doen toch de wenkbrauwen fronsen. Je hoeft dan ook niet diep in de studie te graven om op enkele merkwaardige stellingen te stuiten.
Rechtstaat
Wat is een rechtstaat ? Fundamenteel is dat in een rechtstaat het gezag volgt uit een aantal rechtsregels, en dat die rechtsregels voor iedereen gelden, ook voor de overheid. Op die manier wordt rechtswillekeur vermeden, en kunnen de burgers zowel van rechtsgelijkheid als rechtszekerheid genieten.
Een eerste opmerkelijk feit is dat advocaat.be in haar studie zoveel belang hecht aan het naleven van internationale verdragen. Het spreekt voor zich dat internationale verdragen nagekomen dienen te worden, en de meeste internationale verdragen ondersteunen, verstevigen of verankeren ook de rechtstaat. Maar het is niet omdat iets in een internationaal verdrag staat, dat het ook automatisch goed is voor de rechtstaat, of omgekeerd, dat een wijziging van een internationaal verdrag of een terugtrekking eruit altijd een bedreiging voor die rechtstaat vormt.
Afschaffing Europees Parlement
Neem nu het voorstel van het Vlaams Belang om het Europees Parlement af te schaffen. Volgens advocaat.be zou dat een bedreiging voor de rechtstaat zijn. Maar moeten we nu echt denken dat er in de wereld hoogstens 27 landen zichzelf een rechtstaat kunnen noemen, en dat bijvoorbeeld Groot-Brittannië sedert 1 februari 2021 geen rechtstaat meer is ? Zouden de Zwitsers en de Noren trouwens weten dat ze nooit een rechtstaat gekend hebben ?
Alle gekheid op een stokje : wij zien niet in hoe de afschaffing van het Europees Parlement de rechtstaat in België of Vlaanderen in gevaar zou kunnen brengen. We zijn zelfs eerder geneigd net het omgekeerde te denken, want niet alles wat in het Europees Parlement bekokstoofd wordt, is even koosjer.
Ook de pauze voor de Europese klimaatregels kan volgens advocaat.be niet door de beugel, zogezegd omdat je “Europese regels niet zomaar op eigen houtje kan wijzigen”. Dat klopt, maar nu dachten wij toch dat er op 9 juni zowel nationale als Europese verkiezingen gehouden worden, en dat zulke voorstellen dus hoogst relevant zouden zijn. Wat is het nut van verkiezingen als je volgens advocaat.be het bestaande beleid toch niet meer mag wijzigen ?
Migratie
Advocaat.be heeft er ook problemen mee dat Vlaams Belang pleit voor de afschaffing van Unia. Nochtans is net die instelling van meet af aan een aanfluiting van de rechtstaat geweest, omdat ze de rechtswillekeur organiseerde. Er is geen halalzaak die ooit heeft moeten vrezen dat de sollicitatie van een zekere Benjamin Abramovic in feite een praktijktest was, maar als Vlaams familiebedrijfje ben je toch maar beter op je hoede als je ergens een jobadvertentie hebt geplaatst.
Ook de intrekking van de islamitische eredienst vormt voor advocaat.be een probleem. We zouden graag in één van hun toekomstige studies eens willen zien in hoeverre de islam compatibel is met de rechtstaat, maar we vrezen dat we daar lang op zullen moeten wachten.
Wist u trouwens dat België zichzelf ten vroegste sinds 2004 een rechtstaat mag noemen ?
Wist u trouwens dat België zichzelf ten vroegste sinds 2004 een rechtstaat mag noemen ? Toch als je afgaat op de conclusie van advocaat.be, die ook de afschaffing van het vreemdelingenstemrecht een bedreiging voor de rechtstaat vindt. Op dezelfde manier vindt advocaat.be trouwens ook abortus en euthanasie essentieel om van een rechtstaat te kunnen spreken, en is de grondwettelijke verankering ervan een versterking van die rechtstaat.
Vooruit
Vooral groene programmapunten doen het goed bij advocaat.be, ook al hebben ze weinig of niets te maken met de rechtstaat. Vooruit scoort evenzeer goed, niettegenstaande die partij in haar verkiezingsprogramma een voorstel heeft staan dat qua bedreiging van de rechtstaat alle andere verkiezingsprogramma’s op een hoopje veegt.
Vooruit wil immers de drempelwaarde verhogen om beroep aan te tekenen in burgerlijke zaken. Het gaat daarbij niet eens om het aanpakken van eventuele misbruiken, maar wel als maatregel om de gerechtelijke achterstand weg te werken. Dat kan dus tellen als bedreiging van de rechtstaat, maar toch concludeert advocaat.be dat het verkiezingsprogramma van Vooruit de rechtstaat grotendeels versterkt.
Deze studie doet terugdenken aan de manier waarop het Federaal Planbureau eerder al de verkiezingsprogramma’s ‘doorgerekend’ heeft. Daarbij werden echt doortastende maatregelen, zoals een migratiestop of Vlaamse onafhankelijkheid, al op voorhand afgewezen. Datzelfde Federaal Planbureau liep zich echter wel het vuur uit de sloffen om alle mogelijke varianten van miljonairstaksen deze keer wel mee in rekening te kunnen brengen. Niet om stemadvies aan te bieden, maar om de kiezer zo neutraal mogelijk te informeren. Of wat had de lezer soms gedacht ?
