door Angélique Vanderstraeten in ’t Pallieterke .
Met de regeringsonderhandelingen die straks een versnelling hoger schakelen, komt opnieuw een fiscale hervorming op tafel. De boodschap is bekend : lagere lasten op arbeid moeten werken lonend maken. Alleen kost een doortastende fiscale hervorming al snel 23 miljard euro. Naast de sanering van 28 miljard euro, staat formateur Bart De Wever (N-VA) voor de kwadratuur van de cirkel.
Het was één van de ongerijmdheden in de Vivaldi-coalitie : minister van Financiën Vincent Van Peteghem (cd&v) kwam rijkelijk laat met een voorstel om werken lonender te maken via een fiscale hervorming. De lasten op arbeid zouden aanzienlijk verlaagd worden, een operatie die gefinancierd moest worden via hogere taksen op vermogen, wat geschuifel met de btw en nieuwe milieubelastingen. Alleen kan zo’n fiscale hervorming enkel succesvol zijn indien ze aan het begin van de legislatuur wordt doorgevoerd, terwijl Van Peteghem ze wou realiseren toen de regering-De Croo zowat een levend lijk was geworden. Politiek is zoiets dan totaal onhaalbaar.
Verregaand zijn de plannen waarbij er geschoven wordt met de tarieven in de personenbelasting
Lasten op arbeid
De uittredende minister van Financiën benadrukte in de verkiezingscampagne dat hij snel een nieuw voorstel op tafel zou leggen tijdens de regeringsonderhandelingen. En het is zover. Formateur Bart De Wever (N-VA) is gewonnen voor een fiscale hervorming die de lasten op arbeid verlaagt. Ze zou zich eerder situeren in de personenbelasting en meer koopkracht via een bijsturing van de sociale bijdragen. Lagere lasten voor de bedrijven, zoals onder de Zweedse coalitie (2014-2019), liggen voorlopig niet op tafel. Het zijn ‘de werkende Vlaming’ én ‘de werkende Waal’ die beloond moeten worden.
Het is dus nuttig de maatregelen even te overlopen en naar hun kostprijs te kijken, zoals die door het Planbureau is doorgerekend. Ten eerste wil men de belastingvrije som (dat deel van het inkomen waarop men geen personenbelasting betaalt) verhogen tot het leefloon. Dat kost 10,2 miljard euro. Ten tweede is het de bedoeling de bijzondere bijdrage aan de Sociale Zekerheid af te schaffen, een belasting die nog dateert uit de Dehaene-jaren. Factuur : 1,2 miljard euro. Verder wil De Wever de werkbonus versterken. Dat is een verlaging van de sociale bijdragen voor lagere inkomens, waarbij het vrijgekomen geld voor extra koopkracht zorgt. Het Planbureau berekende dat dat een gat van 2,2 miljard euro slaat in de staatskas.
Verregaand zijn de plannen waarbij er geschoven wordt met de tarieven in de personenbelasting. De schijf van 40 procent zou zakken naar 30 procent, een belastingverlaging van 6,5 miljard euro. Het afschaffen van de schijf van 45 procent kost 2,3 miljard euro. Het verhogen van de grens richting het hoogste tarief van 50 procent weegt minder zwaar door. Factuur : 500 miljoen euro. De totale kostprijs van die belastingverlagingen loopt op tot 23 miljard euro.
Het zijn ‘de werkende Vlaming’ én ‘de werkende Waal’ die beloond moet worden
Compensatie ?
Uiteraard is dat zonder de compenserende belastingen mee te rekenen. Op die voorstellen blijft het wachten. Men mag terecht de vraag stellen of de volgende regering er überhaupt in zal slagen om de middelen te vinden als tegengewicht voor de lagere lasten op arbeid. Gaat men met Vooruit in de regering een aantal btw-tarieven kunnen verhogen ? Daar liggen wel ‘kansen’, omdat België qua consumptiebelastingen nog in de Europese middenmoot zit. Werken via de vermogens is een andere piste. Maar het verhogen van het tarief in de taks op effectenrekeningen, zal niet genoeg zijn. Dat is trouwens een belasting die hoogstens een paar extra honderden miljoenen euro’s oplevert. Niet anders is het met een meerwaardebelasting op aandelen, één van de weinige belastingen op vermogenswinsten die hier (nog) niet bestaat. Zo’n belasting is maar billijk als de minwaarden na verkoop van aandelen fiscaal aftrekbaar zijn. Welnu, na de turbulentie vorige week op de beurzen, met onder andere een onverwachtse dip, zou de netto-opbrengst van zo’n meerwaardebelasting wel eens flink kunnen tegenvallen.
Onbetaalbaar
De realiteit is gewoon dat er geen taksen meer voorhanden zijn om een fiscale hervorming van 22 of 23 miljard euro te financieren. Zelfs niet de helft – of een operatie van 10 miljard euro – is haalbaar. Kortom, een belastingverlaging kan enkel budgettair neutraal zijn via zware besparingen. Wat evenmin eenvoudig is, want door het wanbeleid van de Vivaldi-regering moet de volgende ploeg sowieso al 28 miljard euro vinden. En dat bedrag staat totaal los van een taxshift.
De realiteit is dat er geen taksen meer voorhanden zijn om een fiscale hervorming van 22 miljard euro te financieren
De enige optie die overblijft, is een variant op de taxshift van de regering-Michel, die niet volledig gefinancierd was en dus een zuivere belastingverlaging was. Onder andere toenmalig minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) hoopte dat dat automatisch zou leiden tot besparingen in de begroting. Maar een sterk naar links opgeschoven cd&v met minister van Werk Kris Peeters, hield dat tegen. Het zou kunnen dat we weer op een de facto ‘taxcut’ afstevenen, maar deze keer zal de Europese Commissie dat niet laten passeren.
foto’s (c) Gazet van Hove .