door Julien Borremans in ’t Pallieterke .
Pascal Smet (Vooruit) voerde in Brussel reeds het woord ‘patrimonium’ af, omdat het te seksistisch zou zijn en organiseert nu ‘Heritage Days’. Nu wil men de openbare ruimte dekoloniseren door een verdoken beeldenstorm te organiseren en de inwoners te onderwerpen aan een ‘herinneringseducatie’.
Zaterdag organiseerde urban.brussels in het Jubelpark zijn eerste activiteit rond dekolonisatie. Dat evenement maakt deel uit van het Brusselse actieplan met tal van evenementen, een herdenkingsdag en uiteraard centen voor de organisaties en voor het opleiden van ambtenaren. Een aantal bustes en monumenten wordt onder de loep genomen om ze te contextualiseren of te verwijderen.
Een aantal bustes en monumenten wordt onder de loep genomen om ze te contextualiseren of te verwijderen
De gemeente Etterbeek heeft reeds een dekolonisatieplan, waarbij deskundigen – samen met burgers – worden aangesteld om de beelden van de nodige context te voorzien. Ook de straatnamen worden onder handen genomen.
Heropvoeden
Het hele plan moet gezien worden als een vertraagde reactie op de nasleep van de wereldwijde protesten rond Black Lives Matter en het maatschappelijk debat over ‘koloniale sporen in de openbare ruimte’. Kortom, de openbare ruimte moet grondig gereviseerd en politiek gecorrigeerd worden.
Maar ook de inwoners moeten heropgevoed worden, want er wordt volop ingezet op ‘herinneringseducatie’, zeg maar de juiste interpretatie van de geschiedenis. Onder impuls van gewezen staatssecretaris Pascal Smet komt er ook een ‘Centrum voor Interpretatie van de Dekolonisatie’, dat onder toezicht staat van de werkgroep ‘Dekolonisatie van de Openbare Ruimte’ en vertegenwoordigers van de beleidsdomeinen erfgoed en gelijke kansen. Naar aloude socialistische traditie is het uiteraard belangrijk dat de ‘correcte’ versie van de geschiedenis wordt verteld.
Nieuw is dat niet. Tijdens de Culturele Revolutie in China werden alle onwenselijke sporen uit het verleden letterlijk vernietigd. Ook in de Sovjet-Unie en het toenmalige Oostblok ondernam men het nodige om de kapitalistische sporen uit het verleden te wissen en de inwoners desnoods herop te voeden. Het ‘valse’ bewustzijn moet plaatsmaken voor een ‘hoger’ bewustzijn. Ook nu moet een ommekeer worden bewerkstelligd door stevige historische kritiek, gecombineerd met een heropvoeding van de massa, gecoördineerd vanuit de Brusselse politieke instellingen.
De witte neger
Het standbeeld ‘Weggelopen zwarte slaven verrast door honden’ uit 1894 – dat op de Louizalaan staat te pronken – moet onherroepelijk uit het straatbeeld verdwijnen. De beeldengroep is geïnspireerd op ‘De (neger)hut van Oom Tom’, een ‘foute’ roman die de zwarte herleidt tot een brave, gehoorzame onderdaan. Een geketende, ontsnapte slaaf beschermt heldhaftig zijn zoon tegen twee bijtende honden. Het geweld van de slavernij staat daarbij centraal.
Vooral de materiaalkeuze is problematisch. Het beeld werd gehouwen uit wit Carrara-marmer en werd eind negentiende eeuw al smalend ‘De witte neger’ genoemd. Het beeld – samen met andere ‘foute’ monumenten – zal in een depot voor standbeelden die de kolonisatie verheerlijken, worden ondergebracht. Het depot zal niet fungeren als een vergeetput, maar als ‘een symbolische plek’ om ‘de dekoloniale transformatie van het stedelijke monumentenlandschap’ te markeren.
Die nieuwe orthodoxie moet – in samenwerking met een Brusselse Raad voor Bestrijding van Racisme – resulteren in een herdenkingsdag die het best georganiseerd wordt op 30 juni – de verjaardag van de onafhankelijkheid van Congo en de herdenking van de toespraak van Patrice Lumumba – of op 1 juli, de verjaardag van de onafhankelijkheid van Burundi en Rwanda. Ook is er het voorstel om het ruiterstandbeeld van Leopold II op het Troonplein te verwijderen en zelfs om te smelten. In de plaats zou er een gedenkteken moeten komen voor alle slachtoffers van de kolonisatie.
Simplistisch binair
Aan de basis ligt een simplistisch, binair marxistisch denken, een denken dat de wereld opdeelt in ‘onderdrukkers en slachtoffers’, ‘kolonialen en slaven’, ‘witten en zwarten’, ‘slechten en goeden’,… En dat binnen een quasireligieus dogma over systematische macht en onderdrukking.
De individuele burger moet zich onderwerpen aan de correcte interpretatie van de geschiedenis. Meer zelfs. Wat hier gebeurt, is “een strategie van infiltratie en bezetting van instellingen van waaruit juridische strijd kan worden gevoerd of aan beleidsbeïnvloeding kan worden gedaan”, aldus Mark Elchardus.
Monumenten en standbeelden moeten niet de representatie van een linkse ideologie vormen. Ze vormen de merktekens van een geschiedenis, zoals ze zich heeft afgespeeld. Je kan je trouwens gerust de vraag stellen of Brussel geen andere katten te geselen heeft, gezien de uitzichtloze politieke, sociaaleconomische en maatschappelijke crisis waarin het Brussels Hoofdstedelijk Gewest al jaren verkeert.
foto’s (c) Gazet van Hove .