door Gwendolyn Rutten – www.doorbraak.be .
Gwendolyn Rutten (Open Vld) : ‘”Overheid, blijf uit ons broek.” Het zou zo op een plaatje kunnen staan.’
Ik wil jullie het verhaal vertellen van het loden plaatje en het graf. Er was eens een graf dat niet op tijd gegraven was. En dus stonden de naasten van de overledene op een koude winterochtend op een verlaten kerkhof. De oorzaak van die pijnlijke fout lag bij de papierwinkel die bij begrafenissen hoort. De begrafenisprocedure bleek een over-en-weer-dragen en overschrijven van paperassen, waardoor de schrijffout die zou leiden tot de pijnlijke foute afspraak als het ware in de sterren geschreven stond.
Er was dus een duidelijkere procedure nodig. Toen alle stappen overlopen werden, kwam het loden plaatje tevoorschijn. In elk graf werd een loden plaatje met een nummer geworpen. Die plaatjes werden bij elk overlijden afgehaald op het stadhuis. En passant werd het overgeschreven papierwerk dan maar meegegeven.
Niemand wist precies waar die loden plaatjes voor dienden, behalve misschien ‘ter identificatie’. Toch was er geen register dat de nummers aan namen koppelde. In geen enkel digitaal bestand werd naar het loden plaatje verwezen. En geloofde iemand dat zo’n klein plaatje na jaren in de aarde nog teruggevonden zou worden en voor identificatie kon zorgen ?
Altijd zo
Op de eenvoudige vraag waarom dat zo gebeurde was het antwoord even simpel als ontwapenend eerlijk: omdat dat altijd zo gedaan werd. Niemand had er zich ooit vragen bij gesteld. In de verre toekomst kunnen schattenjagers op zoek naar loden plaatjes met geheimzinnige nummers op ontknekelde begraafplaatsen. Geen geschiedschrijver die een zinnige uitleg zal kunnen bedenken.
Het verhaal van het graf en loden plaatje is helaas geen uitzondering. Er zijn tal van vragen, gebruiken en geplogenheden die we alleen maar in stand houden omdat het zogezegd ‘altijd zo geweest is’. Waarom is pinkstermaandag een officiële feestdag? Er is geen mens, zelfs niet de voorzitter van een christelijke partij, die nog weet waar Pinksteren voor staat. Waarom zijn alle priesters mannen? Waarom duurt de zomervakantie twee maanden? Waarom worden medicijnen vooral op mannen getest? En waarom staat je geslacht op je identiteitskaart?
Wie over de dooddoener ‘daarom’ heen stapt en écht de vraag stelt, weet dat sommige dingen anders moeten
Voor geen enkele van die vragen is er een inhoudelijk zinnig antwoord te geven. Het zijn stuk voor stuk ‘loden plaatjes’. Wie over de dooddoener ‘daarom’ heen stapt en écht de vraag stelt, weet dat sommige dingen anders moeten. We weten allemaal dat ook vrouwen priester zouden moeten kunnen worden. Dat mannenlichamen niet langer de norm zijn voor medicijnen of andere producten. Dat de boerenkalender waarop de schooltijd is afgestemd inmiddels ver achter ons ligt. En we weten ook allemaal dat er geen doorslaggevende reden is om een geslacht op een identiteitskaart te zetten. De overheid heeft daar simpelweg geen zaken mee.
M/V
De ‘oplossing’ van de regering De Wever over het al dan niet vermelden van het geslacht op de identiteitskaart, is dan ook geen oplossing. Het geeft mensen een valse keuze: ofwel willen ze uitkomen voor hun geslacht, maar dan moeten ze kiezen tussen man of vrouw en niets anders. Ofwel vinden ze dat niet nodig, en dan kunnen ze de vermelding weglaten.
Dat laatste is dan meteen de enige optie voor non-binaire mensen. Non-binaire mensen die dat toch willen expliciteren, krijgen die kans niet omdat regeringspartij MR geen ‘X’ op de identiteitskaart duldt. Ik zou haast durven zeggen dat naar goede Belgische traditie de peer in twee werd gedaan: non-binair zijn bestaat wel, maar we zwijgen erover. Zoiets ?
Aangezien non-binaire mensen bestaan, hebben ze in onze liberale democratie gelijke rechten
Dat is natuurlijk onzin. Die werkwijze zal de juridische toets niet doorstaan. Aangezien non-binaire mensen bestaan, hebben ze in onze liberale democratie gelijke rechten. Ook als je daar niet comfortabel mee bent. Ook als je gemakshalve zegt dat het ‘toch altijd M/V geweest is’. Dat laatste is misschien waar als het over recente overheidsdocumenten gaat.
Maar non-binaire mensen hebben altijd bestaan. Net zoals een fluïde seksuele geaardheid van alle tijden is. Kijk naar Alexander de Grote, naar de farao’s en de Egyptenaren, naar Vikingen, naar de verhalen over engelen, naar Jeanne d’Arc en tal van mensen, lang voor de tijd dat de kerk en de administratie zich met onze geslachten gingen moeien.
‘Overheid, blijf uit ons broek.’ Het zou zo op een plaatje kunnen staan. Niet van lood en u hoeft het ook niet mee te nemen in het graf. Maar hang het boven elke deur, als herinnering aan betere, meer liberale tijden.
Gwendolyn Rutten is Vlaams parlementslid voor Open Vld. Ze is ook burgemeester van het Vlaams-Brabantse Aarschot.
foto’s (c) Gazet van Hove.