door Redactie Politiek ’t Pallieterke.
Na 100 dagen in de Wetstraat 16 worden de eerste evaluaties van premier Bart De Wever (N-VA) gemaakt. De media leggen de nadruk op het verschil met figuren als Alexander De Croo en Guy Verhofstadt die overdreven voluntaristisch communiceerden. De Wever is voorzichtiger omdat het land er budgettair slecht voorstaat, de internationale politieke en economische omgeving onzeker is en hij als Vlaams-nationalist geen te pro-Belgisch verhaal kan brengen. De eigen nationalistische achterban te vriend houden, blijft belangrijk.
Even terug naar het paasakkoord, waarmee men begin april een aantal losse eindjes van het federale regeerakkoord aan elkaar moest knopen. Het was voorzien dat de regering-De Wever na het bereiken van het akkoord een persconferentie zou geven in de ‘bunker’ van de Wetstraat 16. Dat gebeurde niet, omdat de onderhandelingen te lang waren blijven aanslepen. Premier Bart De Wever (N-VA) heeft dan geen zin in lange communicatiemissen. Overigens is het aantal interviews in zijn eerste 100 dagen als premier op de vingers van één hand te tellen.
In de Franstalige pers wordt deze houding toegeschreven aan een soort van sobere en zelfs ‘calvinistische’ inborst van de premier. Niet te fel van stapel lopen met allerlei interviews. Niet overcommuniceren. Gewoon bijna als een notaris het beleid uitvoeren. Er is natuurlijk geen reden tot triomfalisme. Met een begrotingstekort van meer dan 4 procent van het bbp, met een dreigende handelsoorlog en een onzekere internationale economische omgeving is een eerste minister verplicht om te kiezen voor ‘rustige vastheid’. Geen tijd voor ‘Sturm und Drang’ zoals ten tijde van Alexander De Croo en Guy Verhofstadt. De Wever – die een afkeer heeft van de liberalen – vindt dat niet erg. De pers is daar minder gelukkig mee. Zij voelden zich goed bij een De Croo, gewoon omdat ze er ideologisch ook dichtbij staan. Het links-liberalisme is een marginale politieke stroming in Vlaanderen, maar is wel dominant in mediakringen. De voorzichtigheid van Bart De Wever in zijn communicatie maakt het voor Wetstraatjournalisten ook moeilijk om elke dag een spitant verhaal te vinden. Een kibbelkabinet is Arizona tegen alle verwachtingen in niet geworden. Of is het nog niet. Enkel rond de houding tegenover het conflict in Gaza en – uiteraard – de modaliteiten van de meerwaardebelasting was er wat spanning.
Geen kopie van Martens of Schiltz
In de Vlaamse media werd amper gerept over een mogelijke bijkomende reden voor de voorzichtige houding van premier Bart De Wever, namelijk dat het moeilijk is voor een Vlaams-nationalist om een pro-Belgisch verhaal te brengen. “Wat men nu aan het doen is, is de stommiteiten van de vorige regering opkuisen”, is het devies van de Arizona-leider. Niet een boodschap brengen van ‘Make Belgium Great Again’. Daar heeft hij niets bij te winnen. De Franstalige media maken de juiste analyse : De Wever wil altijd een slag om de arm houden en op het gepaste moment zijn confederaal credo weer naar boven halen.
Wat als de komende maanden blijkt dat de PS in Wallonië in de peilingen opnieuw de wind in de zeilen heeft ? Dan kan de N-VA-premier nu al zeggen : “Als de Franstalige socialisten in 2029 terugkomen, dreigen de noodzakelijke hervormingen te worden teruggedraaid.”
Het is een feit dat Bart De Wever vooralsnog niet te vergelijken is met een Wilfried Martens. Die was nog voor hij premier werd in 1979 verveld tot een belgicist. Zijn verleden als Vlaams-nationalist en centrale figuur van de Vlaamse Volksbeweging lag vers in het verleden. De laatste oprisping van Vlaams-nationalisme bij Wilfried Martens was toen hij als nieuwbakken voorzitter de CVP in 1972 richting federalisme stuurde en er werd gebroken met het Vlaams meerderheidsdenken in de traditie van Frans Van Cauwelaert.
Je zal Bart De Wever ook niet “Leve België!” horen roepen zoals toenmalig VU-vicepremier Hugo Schiltz ergens eind jaren 1980 deed. Daarvoor is hij te voorzichtig. En De Wever wil vooral zijn eigen Vlaams-nationalistische achterban te vriend houden. Schiltz was daar omwille van persoonlijke carrière-ambities en rancune tegenover de radicale vleugel van de Volksunie sterk van vervreemd.
Vooral N-VA-nationalisten aan boord houden
In tegenstelling tot andere andere politici en zeker eerste ministers houdt De Wever in het achterhoofd dat hij een voldoende brede basis van zijn partij achter zich moet houden. En dus moet een belgicistisch discours vermeden worden en moet de premier, maar ook de partij, op elk moment klaarstaan om waar nodig de nationalistische kaart te trekken. De bedoeling is hierbij duidelijk : consolideren. En dus wanneer nodig de boodschap brengen dat echte hervormingen in de toekomst niet worden teruggedraaid via een linkse Waalse meerderheid. De aanstelling van Valerie Van Peel als N-VA-voorzitter past in dat verhaal. Men mag richting 2029 vooral geen kiezers verliezen. Dat Vlaams-nationalisme gebaseerd is op de nood aan hervormingen en het behouden van de Vlaamse welvaart, slaat natuurlijk goed aan bij de klassieke achterban. Bovendien wordt het gedragen door brede lagen van de Vlaamse bevolking.
Maar het is ook een keuze om een deel van het Vlaams-nationalistisch geïnspireerde electoraat niét langer aan te spreken. De Wever heeft al lang de rekening voor zichzelf gemaakt : de Vlaams Belang-kiezers gaan we met de N-VA niet meer terugwinnen. De manier waarop Vlaams Belangers trouwens fulmineren tegen De Wever, leidt overigens tot ergernis binnen de N-VA. Terwijl men gewoon de klassieke oppositierol speelt. Maar de virulentie van sommige aanvallen maakt inderdaad dat het water tussen de Vlaams-nationalistische partijen zeer diep blijft. Bij de N-VA gaan ze er ook vanuit dat de klassieke Vlaamse Beweging niet zwaar genoeg meer doorweegt in het maatschappelijke debat wanneer uit die kringen wordt opgeroepen om de ‘broedertwist’ te stoppen. Nemen we even de teletijdmachine : pakweg 40 jaar geleden zou een oproep op het Vlaams Nationaal Zangfeest en op de IJzerbedevaart richting de N-VA en het Vlaams Belang om zich te verenigen zware druk hebben gezet op de politici. Dit tijdperk is nu wel voorbij.
foto’s (c) Gazet van Hove.