Het beëindigen van de oorlog in Oekraïne wordt geen eindpunt, maar eerder een tussenhalte in een langer traject van vertroebelde relaties met Rusland. Poetin zit gevangen in de logica van zijn eigen oorlogseconomie : de kostprijs van de oorlog is niet houdbaar, maar het stopzetten ervan zou zware economische moeilijkheden teweegbrengen. En dus moeten nieuwe doelstellingen voorop worden gesteld; een belangrijke waarschuwing voor het Westen.
Met een wat creatieve aanleg om parallellen te zoeken, dompelen de recentste berichten over Ruslands militaire plannen ons zo in de wereld van de ‘Icebreaker’-thesis van Viktor Suvorov onder. Deze overgelopen KGB-agent schreef in 1988 zijn boek ‘Icebreaker’ waarin hij de stelling lanceerde dat Stalin destijds van plan was Duitsland aan te vallen, wat van operatie Barbarossa dus een preventieve interventie maakt. Het onderwerp werd het voorwerp van een heuse ‘Historikerstreit’, maar het punt is dat de Sovjettroepenconcentraties in het Westen destijds bijzonder onrustwekkend waren voor Berlijn. Net zoals de oprichting van het 44ste Legerkorps in Karelië, vlakbij de Finse grens, vandaag. Wat verder van die grens wordt de uitbouw van bestaande basissen in het westen van het land centraal gecoördineerd, net zoals er geïnvesteerd wordt in spoorlijnen om het transport tussen deze sites te vergemakkelijken.
In een recent rapport van Litouwse geheime diensten wordt gewaarschuwd voor de plannen van een forse toename van manschappen, materiaal en wapens, goed voor een capaciteitsverhoging die ergens tussen de 30 en 50 procent hangt. Een onderzoek van de Deense collega’s heeft het over een Rusland dat evolueert van een militaire “reconstructie” naar een “geïntensifieerde opbouw”. Nieuw wapentuig vertrekt rechtstreeks in die richting, niet naar het front in Oekraïne.
Poetin maakt van militairen een nieuw soort elite
Intentie en capaciteit
De Russische wervingscampagne die tot doel heeft haar strijdkrachten met 500.000 manschappen uit te breiden, bovenop het miljoen dat er vandaag al is, draait niet enkel rond het compenseren van de geleden verliezen in Oekraïne. Deze militaire uitbouw raakt bovendien het DNA van de Russische samenleving – we komen er zo dadelijk op terug. Het minste wat gezegd kan worden, is dat Vladimir Poetin tijdens die kwarteeuw dat hij aan de macht is, zijn stempel op Rusland wist te drukken. Vijf oorlogen ontketende hij in die periode.
Waar die een wisselend succes hadden op zijn populariteit, wist hij ze systematisch te gebruiken om zijn macht te verstevigen. Uiteraard draait alles wat hij doet om zijn tsaristische positie te beveiligen, waar hij ook een geduchte propaganda aan koppelt. Het beschermen van de Russische minderheid in de Donbas, de ‘de-nazificatie’ van Oekraïne of nog de ‘vijandige’ NAVO op afstand houden, het zijn stuk voor stuk argumenten die hij voor de legitimatie van de oorlog gebruikte. Maar het is ook een propaganda die haar effect niet mist bij een heel segment van de bevolking. Analisten trachten bedreigingen aan de hand van twee factoren in kaart te brengen : intentie en capaciteit. Aan dit laatste wordt duchtig gewerkt; het eerste is een open vraag geworden. Zeker omdat Poetin verstrikt geraakt is in de valstrik van de oorlogseconomie die hij in het leven riep.
Paradox
Aan de oorlog hangt een stevig prijskaartje. Zo soepeert het defensiebudget zowat alle liquiditeiten op. De inflatie is hoog (iedereen weet dat het officiële cijfer van 10 procent lulkoek is) en economen waarschuwen voor een bancaire crisis. Anderzijds is de werkloosheid laag, is er schaarste op de arbeidsmarkt, wat de lonen dan weer opdrijft. De instandhouding van deze constructie is enkel mogelijk door net deze defensie-uitgaven. Neemt de vraag af, dan stort het systeem als een kaartenhuisje in elkaar. Honderdduizenden Russen boeren ook goed dankzij de oorlog, en daar zijn ze zich maar wat bewust van. Net dát is de paradox voor Rusland van de oorlog in Oekraïne. De kost is ondraaglijk hoog – experts menen dat een beëindiging vóór 2026 onontbeerlijk is. Alleen zou een terugdraaien van de defensie-uitgaven die oorlogseconomie een mokerslag toedienen. In het licht van zijn eigen overleven balanceren de keuzes van Poetin ergens tussen pest en cholera. Capaciteit en intentie, weet u nog ?
De oorlogen hadden een wisselend succes op zijn populariteit, maar Poetin wist ze systematisch te gebruiken om zijn macht te verstevigen
Tijd als bondgenoot
Dat de rekrutering vlot lijkt te lopen, heeft met tal van financiële stimuli te maken. Het ondertekenen van een contract bij Defensie levert al een bonus op. En net zoals het salaris hoog ligt, zijn er aanzienlijke financiële tegemoetkomingen voor de families van wie het niet haalt. Poetin maakt van militairen een nieuw soort elite in de Russische samenleving.
De creatie van iets wat op een pretoriaanse garde lijkt, past ook volledig in het verhogen van zijn greep op de economie. Sinds het begin van de oorlog nationaliseerde hij zomaar even 180 bedrijven, goed voor een waarde van vele miljarden dollars. Het zegt heel wat over het Rusland van morgen dat in de maak is. Maar laten we positief afsluiten. Het uitwerken van dergelijke plannen kost niet alleen geld, maar ook tijd, heel wat jaren zelfs. En daar zit de opportuniteit voor het Westen. Het lichten van de optie is de beste manier om te vermijden dat later Icebreaker-achtige boeken over dit tijdsgewricht geschreven zullen kunnen/moeten worden.
