door Filip Van Laenen in ’t Pallieterke.
Vorige week publiceerden VRT, De Standaard en RTBF de resultaten van ‘De Stemming’, het jaarlijkse onderzoek naar de politieke mening van de Belgen. Daar hoort ook een peiling naar de kiesintenties van de ondervraagden bij, en die zorgde reeds dagen op voorhand voor spanningen bij Open Vld. Probleem is echter dat het onderzoek twee maanden geleden al uitgevoerd werd en daardoor voor een groot stuk volkomen achterhaald is.
Op zich is het natuurlijk verdienstelijk dat Universiteit Antwerpen en ULB in opdracht van VRT, De Standaard en RTBF een diepgaand onderzoek uitvoeren naar de politieke mening van de Belgen. Het is ook begrijpelijk dat zo’n onderzoek niet elke maand uitgevoerd kan worden, en dat het ook enige tijd vergt voor de antwoorden van de ondervraagden volledig verwerkt zijn om ze te kunnen publiceren. Daarbij zijn de diepergaande resultaten zeker niet waardeloos, zoals bijvoorbeeld in hoeverre de politieke partijen bepaalde thema’s weten te bezetten, of net niet.
Oude peiling
Wel hebben we grote problemen met de manier waarop De Standaard en VRT, en in hun zog ook een aantal andere media, berichtten over het luik met de kiesintenties. Het onderzoek werd immers al in maart uitgevoerd, twee maanden geleden dus. In de politiek is dat een eeuwigheid. De federale regering zat toen nog maar net een maand in het zadel en op dat ogenblik was bijvoorbeeld nog geen sprake van dat de uitgaven voor defensie nog vóór de zomer opgetrokken zouden worden tot twee procent van het bruto binnenlands product (bbp). Er kunnen dus vragen gesteld worden over de relevantie vandaag van een peiling die twee maanden in een schuif gelegen heeft.
Toch lazen we zaterdag op de voorpagina van De Standaard dat volgens de resultaten van De Stemming Vooruit beloond wordt voor zijn regeringsdeelname. Alleen : daarvoor was het in maart nog veel te vroeg. Hoogstens kan je stellen dat Vooruit toen door de Vlaamse kiezer beloond werd voor zijn toetreding tot de federale regering, een niet onbelangrijke nuance is. Pas in de volgende peilingen kunnen we de eerste indicaties zien over wat de Vlaming denkt van de federale regeringsdeelname van Vooruit.
Onbeslisten
Maar we hebben ook problemen met de manier waarop de resultaten voor de kiesintenties gepresenteerd worden. België heeft geen traditie om de onbesliste kiezers mee op te nemen in de resultaten van een peiling. Doet men dat plots toch, dan kan dat alleen maar voor verwarring zorgen, met bovendien een gevaar op foute conclusies.
Zo lazen we in zowat alle analyses en commentaren dat Open Vld met amper 5,3 procent van de kiesintenties zou flirten met de kiesdrempel. In werkelijkheid zit de partij echter een stukje hoger, namelijk op 5,7 procent als je de onbeslisten evenredig over alle partijen verdeelt. Andere verdelingen plaatsen de partij zelfs boven de zes procent. Let wel : 5,7 is nog steeds een dramatisch lage score voor Open Vld en de kiesdrempel is inderdaad niet meer veraf. Maar flirten met de kiesdrempel zouden we dit misschien toch niet meer noemen. Ondertussen plakt het getal 5,3 procent wel op Open Vld en partijvoorzitter Eva De Bleeker.
Het is overigens best wel ironisch dat De Standaard en VRT op dit punt volledig de mist ingaan door de resultaten van een twee maanden oude peiling verkeerd voor te stellen. Zelf weigeren ze immers hautain en consequent te berichten over de driemaandelijkse peilingen van Het Laatste Nieuws en VTM, tenzij het echt niet anders kan. De smoes die ze daarbij gebruiken is dat díe peilingen niet aan hun kwaliteitseisen zouden voldoen, en dus onbetrouwbaar zijn. Die houding gaat bovendien dan nog eens voorbij aan de vaststelling dat peilingen met een hogere frequentie veel beter de veranderingen in het politieke landschap kunnen inschatten dan onderzoeken die slechts één keer per jaar uitgevoerd worden.
Maar bovenop de vertekende resultaten verkondigen VRT en De Standaard nog meer onzin over de groep onbesliste kiezers. Zo zou in Vlaanderen ‘al’ zeven procent van de Vlamingen ‘opnieuw’ onbeslist zijn, alsof de teller vlak na de verkiezingen op nul zou gestaan hebben. We denken echter dat zelfs op de dag van de verkiezingen een behoorlijk aantal kiezers, niet alleen hier, maar ook in andere landen, onbeslist het stembureau binnenstappen, er hun stem aan een of andere partij geven, om vervolgens weer even onbeslist naar buiten te wandelen.
Brussel
Tot slot, om het af te leren, ook een woordje over Brussel. Daar vergaten de onderzoekers blijkbaar te peilen naar Team Fouad Ahidar, toch geen onbelangrijke partij in het Vlaamse gedeelte van het Brussels Parlement. In de laatste peiling van VTM en Het Laatste Nieuws, afgenomen in dezelfde periode, was die partij in Brussel nog altijd even groot als Open Vld. Mochten de resultaten van De Stemming aangetoond hebben dat de partij op dat ogenblik zelfs nog kleiner was, dan was dat toch wel het vermelden waard geweest.
Maar ook in Brussel zijn de resultaten van deze peiling ondertussen al volkomen voorbijgestreefd. Herinneren we er immers aan dat Olivier Maingain in december van vorig jaar uit DéFI stapte en zijn zoon Fabian Maingain zijn voorbeeld eind april volgde om hem te vervoegen bij de voorstelling van diens nieuwe partij lib.res.
Peilingen hebben een beperkte houdbaarheidsdatum en wat De Stemming betreft, was die houdbaarheidsdatum duidelijk ver overschreden, lang voor de resultaten ervan gepubliceerd werden.
foto’s (c) Gazet van Hove.