www.doorbraak.be .

Justine Arkens (Groene Kring) : ‘We willen allemaal veilig en gezond voedsel, maar de huidige verplichtingen dreigen een fulltime bezigheid of dure grap te worden. Het systeem is onhoudbaar.’

‘Jonge boeren zijn cruciaal voor de toekomst en verjonging van onze mooie sector.’

‘Boeren zijn er om te boeren’, zei men vroeger altijd. boeren moeten zorgen voor eten op ons bord, niet voor een eindeloze stroom paperassen. Ze horen thuis op het veld, niet achter een bureau. Dat lijkt in de Vlaamse land- en tuinbouw steeds minder op te gaan. Hoeveel administratie kan er echt nodig zijn om eten op ons bord te toveren ?

Van regel tot bord

Voor de gewone burger begint voeding in de supermarkt of op de markt. Maar tegen dat een appel, een stukje biefstuk of een potje yoghurt op de keukentafel belandt, heeft het al een hele weg afgelegd. Een weg die bezaaid is met administratieve hindernissen.

Elk voedingsproduct start bij de land- of tuinbouwer. Die moet zich registreren bij verschillende overheidsdiensten, zijn percelen en dieren nauwkeuring in databanken invoeren en up-to-date houden. Verder in het groeiproces van een product volgen dierregistraties, teeltfiches, gewasbeschermingsregisters, lastenboeken, bemestingsplannen, en ga zo maar door.

Regelneverij

Sommige administratie is nodig. Andere verplichtingen zijn te absurd voor woorden. Het is absurd dat je maar x-aantal dagen de tijd krijgt om bepaalde registraties in orde te brengen. Het is absurd dat je quasi live dierregisters op stalniveau moet bijhouden en dat je voor bijvoorbeeld het verplaatsen van één varken vier of vijf documenten bij verschillende instanties moet indienen. Voor wie biedt dat een meerwaarde ?

En dat is nog maar het begin. Zodra een dier of een lading groenten het erf verlaat, komt het terecht op een volgende administratieve carrousel : transportdocumenten, productregisters, … Documenten en controles die zogenaamd de veiligheid van ons voedsel garanderen. Het resultaat is echter dat elk eenvoudig stukje vlees of potje yoghurt een administratieve reis aflegt die vaak langer is dan de fysieke reis van veld tot bord.

De prijs van papieren zekerheid

Veel consumenten zijn niet op de hoogte van deze verborgen kant van ons voedsel. Ze kijken naar de prijs, de verpakking of het etiket. Maar wat je niet kan terugvinden op het etiket is de tijd en moeite die elke land- en tuinbouwer heeft moeten besteden aan papieren. Tijd die niet werd besteed aan zijn gewassen, dieren of bedrijfsvoering om zijn bedrijf te verduurzamen.

Daarom is bewustwording zo belangrijk. Wie beseft hoeveel administratie er schuilgaat achter die appel, dat stukje vlees of dat potje yoghurt, begrijpt ook beter waarom boeren pleiten voor minder bureaucratie en meer vertrouwen. En waarom boeren hun neus optrekken voor nog meer regelneverij die hun richting uitkomt.

De huidige verplichtingen dreigen een fulltime bezigheid of dure grap te worden

Er zijn zoveel administratieve verplichtingen dat boeren soms extra personeel moeten aanwerven. De regels zijn zo complex dat we soms gespecialiseerde bedrijven nodig hebben om de administratie bij te houden. Het is hopen dat elke vinkje, elk woordje correct is, want anders … Het risico op fouten is groot, en de boetes of sancties bij kleine administratieve vergissingen zijn niet min.

Toegegeven : controle is nodig. We willen allemaal veilig en gezond voedsel, maar de huidige verplichtingen dreigen een fulltime bezigheid of dure grap te worden. Het systeem is onhoudbaar.

De bomen doorheen het bos

De administratieve overlast heeft niet alleen gevolgen voor het dagelijkse werk van landbouwers, maar ook voor hun toekomstperspectief. Uit bevragingen blijkt dat administratieve rompslomp en regelveranderingen in de top 3 van redenen zit om niet te starten als jonge boer. Nochtans zijn jonge boeren cruciaal voor de toekomst en verjonging van onze mooie sector. Hoe kunnen zij innovatief en duurzaam ondernemen als ze voortdurend in de weer zijn met bureaucratische verplichtingen ?

Bij duurzaam ondernemen hoort ook de nodige flexibiliteit. Een land- of tuinbouwer moet zich kunnen aanpassen aan veranderende marktomstandigheden of aan nieuwe teelten. Wendbaarheid van de sector is hierin een sleutelwoord. Maar ook innovatie, de mogelijkheid tot omschakeling naar een ander verdienmodel of ander systeem van bedrijfsvoering, moet mogelijk zijn. Het administratieve kluwen werkt hierin verlammend.

Laat boeren boeren

Als jonge Vlaamse landbouwster sta ik voor grote uitdagingen : klimaatverandering, duurzaamheid, rechtszekerheid … Te midden van deze grote uitdagingen blijft mijn kernrol de voedselvoorziening en het beheer van ons landschap.

Laat ons als jonge land- en tuinbouwers boeren. Laat ons tijd en energie steken in datgene waar we goed in zijn : kwaliteitsvol voedsel produceren, zorg dragen voor ons land en innoveren. Vermijd dubbele en onnodige administratie en toets die extra administratie aan de noodzaak, haalbaarheid en impact ervan. Geef ons ademruimte en vertrouwen en wij doen ons werk met nóg meer passie en zorg. Daar pluk ik als jonge landbouwster de vruchten van, en samen met mij heel Vlaanderen.

Justine Arkens is een jonge landbouwster en voorzitster van de Groene Kring.

foto’s (c) Gazet van Hove.