door Angélique Vanderstraeten in ’t Pallieterke .

De constante boodschap dat de sterkste schouders niet de zwaarste lasten dragen, werd deze week twee keer ontkracht. Een eerste keer door een studie van de Nationale Bank en een tweede keer door het doorprikken van het verhaal dat grote inkomens constructies als stichtingen vooral gebruiken om erfenisbelasting te ontwijken.

Het is een verhaal dat links steevast brengt in zijn pleidooi voor een vermogenstaks of hogere belastingen op vermogenswinsten : de sterkste schouders dragen in dit land niet de zwaarste lasten. Een recente studie van de Nationale Bank nuanceert dat sterk. Uit het rapport blijkt dat de betaalde belastingen en de sociale bijdragen wel degelijk stijgen naarmate het inkomen stijgt. De hoogste inkomensgroepen betalen wel degelijk procentueel de meeste belastingen en bijdragen.

De tien procent rijksten

Dat geldt ook voor de 10 procent rijkste Belgen. Het verhaal dat die hun kapitaal gemakkelijk wegsluizen naar het buitenland om zo belastingen te ontwijken, is dus fake news. Er is in België dus sprake van herverdeling van rijk naar arm. Punt. Er moet niettemin een nuance worden aangebracht. De 1 procent rijksten blijken onderworpen aan een iets lagere belastingdruk. Dat zijn de mensen die jaarlijks meer dan 430.000 euro aan beschikbaar inkomen hebben na belastingen en socialezekerheidsbijdragen.

Het is zo dat deze groep in euro’s de meeste belastingen en socialezekerheidsbijdragen betaalt, maar in verhouding tot hun totale inkomen dragen ze minder bij dan de rest van de bevolking. Kortom, dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen, is van toepassing op 99 procent van de bevolking. Voor 1 procent of 117.000 Belgen in beperktere mate.

Kunnen die met een nieuwe vermogenstaks toch geraakt worden ? Dat is verre van zeker. Het is in deze rubriek al vaak herhaald : kapitaal is zeer mobiel. Wanneer de overheid taksen oplegt voor de superrijken, dan kiezen die voor fiscale constructies om aan een te hoge belastingdruk te ontsnappen. Dat is geen Belgische, maar een Europese en internationale wetmatigheid.

Links geeft niet op

Verschillende landen hebben in het verleden hun vermogenstaksen teruggedraaid omdat ze beseffen dat het te weinig opbracht. Wat ook links uit de studie van de Nationale Bank moet leren, is dat de sterke schouders al flink belast worden. Een meerwaardebelasting op aandelen zal weinig veranderen aan de situatie. Maar de linkerzijde geeft niet af. En werd daarbij recent zowaar geholpen door de krant De Tijd, waarvan je zou verwachten dat die het ondernemen promoot.

Het zit zo. Een artikelenreeks van De Tijd werd bekroond met de Belfius-persprijs. Het gaat over een onderzoek naar de zogenaamde private stichtingen in België. Een private stichting is algemeen bekend als een vehikel voor vermogensbeheer, waarvan wordt aangenomen dat het gunstige fiscale gevolgen heeft.

Concreet : rijke families zouden zo’n stichting oprichten om erfbelasting te ontlopen. Volgens Lars Bové en Piet Depuydt, de auteurs van de artikelenreeks, zouden 500 rijke families van zo’n stichting gebruik – of beter gezegd : misbruik – maken om erfbelasting te ontlopen. Ziedaar dus de oplossing om die 1 procent superrijken te belasten : het systeem van de stichtingen aanpakken. Applaus op alle banken en dus ook voor de persprijs die beide journalisten kregen.

Ballon doorprikt

Alleen : het gaat hier om fake news. Anton Van Zantbeek, fiscaal advocaat bij Rivius en docent aan de fiscale hogeschool, doorprikte de ballon op vakkundige wijze. Onder andere via een column in het financieel-economische magazine Trends. Hij is zeer streng, want volgens hem rammelt de artikelenreeks aan alle kanten en is er gewoon geen sprake van belastingmisbruik via private stichtingen, laat staan dat het iets geheimzinnigs is. Integendeel, want zo’n stichting moet worden opgericht via notariële akte, dat verschijnt dan in het Staatsblad en men moet een jaarrekening én een fiscale aangifte doen. Het aantal stichtingen is met 2.100 ook klein. Dat is peanuts in vergelijking met de 700.000 vennootschappen in dit land.

Een fiscaal voordelige constructie blijkt het ook niet te zijn, want er worden verschillende taksen door betaald. Een rechtspersonenbelasting onder andere, plus een beurstaks, plus de taks op effectenrekeningen. En daarbovenop een vermogensbelasting van 0,45 procent. Onderzoek toont trouwens aan dat men het misbruik via private stichtingen zwaar overschat.

Zo’n constructies worden vooral voor andere doelen opgezet. Vermogenden willen het beheer van hun familiebedrijf regelen. Men gebruikt ze om het vermogen in fases door te schuiven naar erfgenamen. Sommigen doen dat om te vermijden dat het vermogen bijvoorbeeld niet direct wordt verbrast door spilzieke kinderen of andere erfgenamen. Dat linkse politici dat niet beseffen, is niet zo verbazingwekkend. Dat financieel-economische journalisten hier de bal misslaan, is dat wel.

foto’s (c) Gazet van Hove.