Vandaag is het nationale feestdag. In Brussel zijn er allerlei feestelijkheden en schouwt de koning een militaire optocht. Al wie gezien moet worden hokt daar vandaag samen aan het Paleizenplein, het Warandepark en de onmiddellijke omgeving.
België is officieel een drietalig land (Nederlands, Frans, Duits) met drie ééntalige taalgebieden en een tweetalig gewest Brussel-hoofdstad (NL/F).
De nationale regering bestaat uit evenveel Nederlandstalige als Franstalige ministers, de eerste minister uitgezonderd. Terwijl de Nederlandstaligen 62% van de bevolking uitmaken … Een partijvoorzitter als G-L Bouchez (MR) is intellectueel onbekwaam om Nederlands te spreken. Hoe zit het bij de andere landgenoten ?
WALLONIE
Het aantal Walen dat Nederlands kent is vrij beperkt. Slechts 20% van de Walen zegt enige kennis van het Nederlands te hebben. Slechts 5 tot 8% van de Walen spreekt vlot of goed Nederlands. Dit houdt in dat 80% van de Walen nauwelijks of geen Nederlands kent. Bronnen : Taalbarometer Taalunie 2020, Studie ULB/VUB 2018, Eurobarometer Europese Commissie.
In Brussel (waar veel Walen en Vlamingen werken) ligt de kennis van het Nederlands hoger (+/- 30%). In de grote Waalse steden als Luik, Charleroi, Namen en Mons is de kennis van het Nederlands zeer laag. In toeristische centra in Wallonië is de kennis hoger (horeca, waar meestal Vlamingen en Nederlanders op bezoek komen).
Hoe komt dit ?
In het Waalse onderwijs is Nederlands een verplicht vak vanaf 13 jaar, vaak zijn er geen geschikte leerkrachten. In Vlaanderen leren kinderen Frans vanaf de lagere school, vaak met meer uren.
In het dagelijks leven hebben Walen weinig of geen nood aan Nederlands. Engels wordt sneller als nuttiger gezien dan Nederlands.
In de Franstalige media is er weinig of geen contact met de Nederlandstalige cultuur. De RTBF zendt nooit een Nederlandstalig lied uit ! Nederlandstaligen worden gedubt op de Franstalige TV-zenders.
Bij de jongere generaties is er een lichtere verbetering met initiatieven als tweetalige scholen of immersieonderwijs, maar die bereiken zeer weinig mensen.
Het aantal Walen die Duits kennen is zeer laag. Duits wordt in België enkel gesproken in de Duitstalige Gemeenschap (Eupen – Sankt-Vith), +/- 80.000 inwoners. Duits is in Wallonië geen verplicht vak op school, enkel een keuzevak in het ASO-onderwijs.
Geen kennis Duits : 90%, basiskennis : 8 – 10%, goede kennis : 2%. In de grote Waalse steden kent bijna niemand Duits. Studies wijzen uit dat 30 tot 40% van de Walen Engels kennen.
In de Duitstalige Gemeenschap is de voertaal Duits en kennen veel inwoners ook Frans en vaak Nederlands.
VLAANDEREN
In vergelijking met de Walen kent het grootste deel van de Vlamingen Frans. Deze taal wordt reeds van in de lagere school (5de leerjaar) aangeleerd. Frans is de belangrijkste tweede taal in Vlaanderen, al heeft Engels de laatste jaren aan veel belang gewonnen zeker bij de jonge Vlamingen. Maar deze laatsten hebben nog steeds een basis-kennis Frans.
Volgens de Eurobarometers kent 70-75% van de Vlamingen Frans, waarvan +/- 35% een vloeiende kennis heeft, 30% kent weinig of geen Frans.
Hoe komt dit ?
In het middelbaar onderwijs is Frans verplicht tot het einde.
Veel Vlamingen werken in Brussel dat ‘officieel’ tweetalig is en hebben er contact met Franstaligen.
Veel bedrijven zijn ook tweetalig, zeker in de dienstensector.
Franstalige media zijn makkelijk toegankelijk in Vlaanderen.
Franstalige namen, instellingen en begrippen zijn goed gekend in Vlaanderen.
BRUSSEL-hoofdstad
Brussel is een internationale stad. Twee derde van de bevolking is buiten België geboren. Het aantal autochtone Walen en Vlamingen samen bedraagt in Brussel maar +/- 35% van de bevolking. Dus is de kennis van het Nederlands er beperkt.
Het Frans wordt door velen als ‘lingua franca’ beschouwt.
Volgens een studie van de Taalbarometer VUB in 2018 heeft +/- 33% van de Brusselse bevolking enige kennis van het Nederlands, +/- 16% van de bevolking kan Nederlands actief gebruiken en 6% heeft Nederlands als moedertaal. Twee derden van de Brusselse bevolking kan dus geen Nederlands.
De kennis van het Nederlands is in Brussel licht gestegen ten opzichte van de jaren ’90, maar stagneert sinds 2013.
Hoe komt dit ?
Frans is dominant in het onderwijs, de media en het dagelijkse leven in Brussel.
Het onderwijs van het Nederlands is in Franstalige scholen vrij zwak tot bijna onbestaande (gebrek aan degelijk personeel, sfeerschepping). Jongeren hebben vaak passieve kennis maar spreken het zelden vlot.
Nederlands wordt als moeilijk ervaren en heeft voor velen weinig praktisch nut.
Er heerst in Brussel bij veel Franstaligen een anti-Vlaamse sfeer (FDF/Défi) die ook een deel van de internationale gemeenschap aantast.
ENGELS
Een kleine meerderheid van de Brusselse bevolking heeft enige kennis van het Engels.
25 tot 30% van de bevolking kan Engels actief gebruiken.
Max. 5% heeft Engels als moedertaal.
Oorzaken : Internationale instellingen (EU, NAVO, multinationals, enz.), onderwijs, globalisering.
De kennis van het Engels is in Brussel sterk toegenomen sedert 2000, vooral bij jongeren, hoger opgeleiden en mensen met internationale beroepen.
Engels is de voornaamste brugtaal in een meertalige Brusselse omgeving.
Bij contacten tussen Nederlandstaligen en Franstaligen wordt er meer Frans dan Nederlands gesproken omdat de Franstaligen weinig of geen Nederlands kennen. Zijn ze intellectueel onbekwaam zoals voormalig eerste-minister Yves Leterme suggereerde ?
foto’s (c) Gazet van Hove.