door Jurgen Ceder in ’t Pallieterke.
De socialisten vertellen ons graag dat de strijd voor de emancipatie van de arbeiders hand in hand in ging met de strijd voor vrouwenrechten. Ze zouden graag hebben dat we vergeten dat in heel wat Europese landen, waaronder België, de socialistische partijen net de laatste tegenstanders waren van de toekenning van stemrecht aan de vrouwen. In dit land waren liberale feministen en katholieke vrouwenbewegingen de motor van de strijd voor politieke gelijkberechtiging. De socialisten vreesden dat vrouwen te volgzaam en te katholiek zouden zijn om voor een linkse partij te stemmen. Pas na de Tweede Wereldoorlog veranderde het standpunt van de BSP.
Een eeuw later blijken de vooroordelen van de socialisten over het inherente conservatisme van vrouwen onterecht. In alle westerse landen groeit er een politieke kloof tussen de geslachten, maar dan wel in omgekeerde richting. Vrouwen worden steeds linkser, mannen steeds rechtser.
Boze meisjes, boze jongens
“Woke werd uitgevonden door boze schoolmeisjes”, schrijft de Britse columniste Ella Dorn in The Spectator. Zij en haar vriendinnen ontdekten in hun vroege puberjaren het sociale mediakanaal Tumblr. De meisjes schreven er in hun miniblogs eerst over depressie en angst, daarna over politiek en maatschappelijk onrecht, maar er was een band tussen het eerste en het tweede thema. “We slaagden erin onszelf te overtuigen dat we geen gewone tieners waren,” schrijft ze, “maar de meest onderdrukte en ongelukkige groep van de westerse wereld.”
Ella Dorn : “De anonimiteit van de website was aantrekkelijk voor jonge mensen zonder sociale vaardigheden – en de vaardigheden die we wél hadden, gingen al snel achteruit door de isolatie. Ons gedeelde politieke uitgangspunt leek links te zijn, maar in werkelijkheid was het vooral afgunst en wrok.”
“Vrouwen hechten groter belang dan mannen aan zorgzaamheid, eerlijkheid en puurheid, maar minder aan loyaliteit en gezag”
Het woord ‘woke’ was destijds nog niet ingeburgerd, maar in deze microkosmos ontwikkelde zich de ideologie die later intellectuele terreur zou zaaien in de westerse wereld. Micro-agressie, toxische mannelijkheid, mansplaining, intersectionaliteit, safe spaces, cis, body shaming,… : het hele vocabularium van woke kwam tot stand op Tumblr rond het jaar 2010. Het gemak waarmee deze puberale, radicale politieke ideeën daarna in de academische wereld kon binnendringen, zegt veel over de staat van onze universiteiten.
Die ideeën bestaan nog steeds, maar de linkse machtsgreep op het internet zelf was kortstondig. Na Gamergate (2014) waren het de boze jongemannen die de ideologische toon gingen zetten. En die is behoorlijk rechts. De electorale overwinning van Trump is mede het gevolg van de dominantie van de rechtse tegencultuur op het internet, vooral via podcasts en sociale media. “De jonge mannen zijn MAGA geworden”, klaagt The New Yorker.
Mannen naar rechts, vrouwen naar links
De groeiende politieke kloof tussen mannen en vrouwen blijkt niet alleen uit verhalen over cultuuroorlogen op het internet, die bij buitenstaanders obscuur kunnen overkomen. Ze is ook zichtbaar in de naakte cijfers. 55 procent van de Amerikaanse mannen stemde voor Trump, tegenover slechts 45 procent van de vrouwen.
“Het is geen toeval dat de cancelcultuur is ontwikkeld in een laboratorium van boze jonge vrouwen”
Ook in Vlaanderen krijg je dergelijke resultaten. Uit alle peilingen blijkt dat meer mannen dan vrouwen stemmen voor het Vlaams Belang. Het is een belangrijke vaststelling dat die geslachtelijke kloof zich vooral voordoet bij jonge kiezers, zoals vorig jaar bleek uit een studie van de Universiteit Antwerpen. 25 procent van de jonge mannen stemt voor het VB, tegen slechts 15 procent van de jonge vrouwen. Dat is een betekenisvol verschil.
Dat de politieke kloof zich vooral bij jongvolwassen voordoet, haalt meteen het idee onderuit dat ze het gevolg is van een verschil in opleidingsniveau of sociale positie. Die kloof tussen mannen en vrouwen is bij die jonge generatie net zeer klein geworden. Je zou dan ook eerder verwachten dat de kijk van mannen en vrouwen op de wereld wat meer zou gaan overeenstemmen, maar het omgekeerde blijkt. In 1999 waren er in de Verenigde Staten al 12 procent meer jonge vrouwen dan jonge mannen die zichzelf als ‘links’ bestempelden, bleek uit een peiling van Gallup. Toen vorige jaar dezelfde peiling werd georganiseerd, bleek dat de kloof intussen is verdubbeld.
“Geëmancipeerde vrouwen voelen minder de behoefte om mannelijk gedrag te kopiëren”
In mijn boek beschreef ik de ‘paradox van Peterson’, het gegeven dat net in samenlevingen waar de mannen en de vrouwen het meest op gelijke voet staan, ze meer keuzes maken die van elkaar verschillen, het meest opvallend op het gebied van onderwijs en beroep. Geëmancipeerde vrouwen voelen minder de behoefte om mannelijk gedrag te kopiëren. Zij voelen zich vrij genoeg hun eigen voorkeuren te laten gelden en dat resulteert in grotere verschillen, blijkbaar ook op politiek vlak.
Vrouwelijk extremisme in opmars
De verlinksing van westerse vrouwen brengt ook vrouwelijke extremisme mee. Uit een studie van drie Britse universiteiten blijkt dat tot twee derden van de militanten van Extinction Rebellion, een groep aan het radicale uiteinde van het klimaatprotest, vrouwen zijn. Anuna De Wever is een goed voorbeeld. Een recent rapport van OCAD waarschuwt voor een ‘zorgwekkende radicalisering’ van het klimaatactivisme. Daarin viel ook haar naam : “De Wever heeft in korte tijd een veel radicalere visie ontwikkeld.”
Ook het internationale boegbeeld van het klimaatactivisme is een jonge vrouw. Een autistisch meisje van 15 jaar dat op haar eentje een schoolstaking begint tegen klimaatverandering, heeft eigenlijk psychologische begeleiding nodig, maar werd door de media tot hét symbool van het klimaatprotest gemaakt. Greta Thunberg werd ‘persoon van het jaar’ bij Time, werd verschillende keren voorgedragen voor de Nobelprijs voor de Vrede en kreeg zelfs enkele eredoctoraten (waaronder van de Universiteit van Bergen). “Wat men ook denkt van Thunbergs activisme, het is moeilijk om voor te stellen dat een jonge man dezelfde wereldwijde bewondering zou ontvangen”, schrijft Claire Lehman op Quillette. “Een Geert Thunberg die kinderen zou aanmoedigen om te spijbelen, zou eerder strafstudie krijgen dan een uitnodiging voor de VN.”
Jonge vrouwen die in de radicale denksfeer worden binnengeleid via naïef klimaatalarmisme, gaan ook gemakkelijk over naar militantisme inzake andere progressieve dossiers. Er is geen enkele logische band tussen het klimaat en de situatie en Gaza, maar Thunberg probeert die toch te leggen : “Er is geen klimaatgerechtigdheid zonder mensenrechten”, schrijft ze. Anuna De Wever heeft dezelfde stap gezet. Eind vorig jaar werd ze betrapt terwijl ze pro-Palestijnse slogans aan het spuiten was aan de ingang van een bedrijf in Oudenaarde, dat ze ervan verdenkt militair materiaal te leveren aan Israël.
Het moreel aanvoelen van de geslachten
De baanbrekende Morele Grondslagentheorie (Moral Foundations Theory) van Jonathan Haidt zet ons op weg naar een verklaring van de verschillen in politieke voorkeur van mannen en vrouwen. Onze morele opvattingen berusten op ingebakken, intuïtieve psychologische grondslagen, stelt hij. Haidt onderscheidt er zes. Op een van die zes, de vrijheidsliefde, is er weinig verschil, maar op de andere vijf scoren mannen en vrouwen anders, en dat over alle culturen heen. Die verschillen in moreel aanvoelen uiten zich ook in politieke verschillen.
Vrouwen hechten groter belang dan mannen aan zorgzaamheid, eerlijkheid en puurheid, maar minder aan loyaliteit en gezag. Lehman ziet daarin de verklaring van de verschillende politieke neigingen van mannen en vrouwen : “Deze neigingen, hoewel ze in veel contexten nuttig zijn, kunnen jonge vrouwen ook bijzonder ontvankelijk maken voor politieke verhalen die zijn opgebouwd rond trauma, onrecht en moreel absolutisme. Tegelijk maken ze hen kwetsbaar voor ideologieën die slachtofferschap uitbuiten.”
Vandaar zijn we weer terug bij wat Ella Dorn als puber merkte bij de vrouwenblogs op Tumblr. Vrouwen ervaren meer druk om zich aan te passen in een groep, waardoor ze zich snel alle strijdpunten eigen maken van de linkse groepscultuur, zegt Lehman : “De manier waarop jonge vrouwen hun sociale leven organiseren, versterkt deze kwetsbaarheid. Onderzoek van ontwikkelingspsychologe Joyce Benenson heeft aangetoond dat vrouwelijke vriendengroepen doorgaans minder veerkrachtig zijn dan die van jongens, en dat veel vrouwen kampen met een intense angst om sociaal buitengesloten te worden. De druk om ‘in de groep te passen’ is groter bij meisjes dan bij jongens, wat ertoe kan leiden dat meisjes bepaalde overtuigingen of ideeën steunen uit een verlangen naar sociale harmonie, eerder dan uit echte overtuiging.”
Rechtse Romeo’s, linkse Julia’s
Westerse vrouwen zijn dus aan het radicaliseren, maar niet op dezelfde manier als mannen. Terrorisme blijft bijvoorbeeld het werk van mannen. Er zijn 100 Andreas Baaders voor elke Ulrike Meinhof. Hetzelfde geldt voor geweld op politieke acties. Manifestaties met een meerderheid aan vrouwen lopen niet snel uit op rellen en baldadigheden.
“Begrijp dit niet alsof vrouwen niet agressief zouden zijn; dat zijn ze wel”, schrijft, Kay S. Hymowitz. “Hun strategieën zijn echter vaak geraffineerder dan die van mannen, en blijven niet alleen onzichtbaar voor hun goedgelovige slachtoffers, maar soms zelfs voor henzelf. Ze beheersen de kunst van de subtiele psychologische oorlogsvoering als geen ander. Sociale uitsluiting – het buitensluiten van mensen die door de groep als verwerpelijk worden beschouwd – is hun favoriete tactiek.” Het is geen toeval dat de cancelcultuur, het favoriete wapen van woke, is ontwikkeld in een laboratorium van boze jonge vrouwen.
Als de kloof tussen de geslachten nog verder zou gaan samenvallen met een ideologische kloof, is dat uiteraard geen goed nieuws voor de samenleving. “Als er oorlog tussen de geslachten komt, zullen er geen mensen meer zijn”, zingt Joe Jackson in Real Men. Zover zijn we nog niet, maar er zijn wel al ernstige studies die zeggen dat de politieke meningsverschillen steeds meer een hindernis zijn bij partnerkeuze en gezinsvorming. Anuna en Dries, dat kan nooit iets worden.
foto’s (c) Gazet van Hove .