door Karl Van Camp in ’t Pallieterke .
Meta, het bedrijf achter onder meer Facebook en Instagram, stopt op 1 oktober met betaalde advertenties die te maken hebben met politiek, verkiezingen of maatschappelijke kwesties. Reden : de nieuwe Europese regels over ‘transparantie’ en ‘doelgerichtheid’ van politieke reclame.
Het Amerikaanse bedrijf wijst daarbij op de “onwerkbare vereisten en juridische onzekerheden die geïntroduceerd werden door de EU-verordening”. Het is niet de eerste keer dat Europa zich laat kennen door ingewikkelde regelgeving. De vraag is natuurlijk : heeft de EU deze regeltjes opgesteld om het vooral rechtse partijen weer eens extra moeilijk te maken om publiciteit te maken ?
In eigen land is het vooral het Vlaams Belang dat al enkele jaren gretig gebruik maakt van sociale media om zijn boodschap bij het grote publiek te brengen. Alle Belgische partijen betaalden Meta zo’n 11 miljoen euro aan advertenties in 2024. Het Vlaams Belang was daarbij goed voor een dikke 2 miljoen euro.
Terwijl alle Vlaamse partijen méér geld uitgaven in 2024 dan in 2023, was dat bij de N-VA juist omgekeerd. Ondanks het feit dat 2024 een druk verkiezingsjaar was, gaf deze partij juist minder uit dan het jaar ervoor. U herinnert zich ongetwijfeld de verkiezingsuitslag van 9 juni 2024 : zowel de N-VA als het Vlaams Belang konden zich als winnaars uitroepen. Ik denk dan ook dat de impact van het Europese verbod weinig invloed gaat hebben op de toekomstige verkiezingsuitslagen. Wel zal het moeilijker worden voor kleine partijen om zich via sociale media te lanceren.
Censuur
De EU zegt met deze wet onder meer buitenlandse beïnvloeding bij verkiezingen te willen tegengaan. Zo staat in de wet een verbod op politieke advertenties van buiten de EU in de drie maanden voor een verkiezing. Niemand die daar een probleem mee heeft, denk ik. Maar waarom zwijgt Europa over onze eigen media die volop meedoen aan beïnvloeding en censuur ? Of hoe moeten we het cordon médiatique anders noemen ? Het Vlaams Belang blijft immers uitgesloten van politieke advertenties in kranten en weekbladen, van élke persgroep in België.
Maar ook het cordon médiatique kon de opkomst van het Vlaams Belang niet tegenhouden. Zo wordt ook de N-VA in Wallonië beschouwd als extreemrechts en ondemocratisch. De lijsttrekker van de N-VA-lijst, die bij de jongste verkiezingen opkwam in Wallonië, werd daarom niet uitgenodigd in debatten op radio en televisie. België een democratisch land waar iedereen gelijk is voor de wet ? Vergeet het.
Trop is te veel
Politieke partijen en hun politici kunnen trouwens actief blijven op Facebook, het is dan een kwestie van zoveel mogelijk volgers te hebben die op hun beurt zo veel mogelijk het bericht delen. Maar er zit ook een addertje onder het gras : trop is te veel en te veel is trop; u kent de uitdrukking van VdB zaliger. Ik bedoel : te veel politieke reclame op Facebook en aanverwanten is ook niet goed. Door de ingebouwde algoritmes kreeg ik uiteraard veel advertenties te zien van het Vlaams Belang en de N-VA. Het duurde niet lang of ik negeerde de filmpjes zonder dat ik de boodschap gezien had. Genoeg is genoeg ! En ik ben dan nog geïnteresseerd in politiek. Je kan je afvragen hoe die overvloed aan politieke boodschappen overkomt bij mensen die niet geïnteresseerd zijn in politiek.
Zal het EU-verbod invloed hebben op de verkiezingen ? Onze politici zijn nu al volop bezig met het zoeken naar alternatieven. TikTok is blijkbaar nu het aangewezen alternatieve communicatiemiddel op de sociale media. En ook de inzet van ‘influencers’ is een mogelijkheid om de wetgeving te omzeilen. Och, zo’n dertig jaar geleden kwam er een verbod op het gebruik van grote muuraffiches, de 20 m2-borden in het straatbeeld. Ook toen werd naar het Vlaams Blok gewezen als zijnde het grootste slachtoffer van dit verbod. Vandaag weten we dat ook die maatregel geen impact had in de groei van de partij in de jaren nadien.
foto’s (c) Gazet van Hove.