door Redactie Politiek ’t Pallieterke .
De Franstalige oppositiepartijen, de PS voorop, zien in de regering-De Wever een beleidsploeg die vooral Wallonië benadeelt en de Vlaamse macht over België versterkt. Paul Magnette en co lijken de ene kaakslag na de andere te moeten incasseren. Een betoog dat niet nieuw is en een echo is van ‘l’état belgo-flamand’. In het verleden deden zelfs complottheorieën de ronde over een Vlaamse ‘kolonisering’ van Wallonië.
Federaal minister van Werk David Clarinval (MR) moest kort na het sluiten van het zomerakkoord fake news uit de wereld helpen. In een aantal Franstalige kranten werd beweerd dat vissers en dokwerkers een uitzondering kregen op de beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd. “Een pro-Vlaamse maatregel, want die mensen wonen allemaal in Vlaanderen. Opnieuw het bewijs dat de Walen hier benadeeld worden. Tenslotte tellen die al het gros van de langdurig werklozen die hun uitkering zullen verliezen”, was de reactie van de media. Clarinval repliceerde dat er ook nog uitzonderingen zijn voor kunstenaars en artiesten die niét onder de strengere werkloosheidsregels zullen vallen. “En dat zijn voor 80 procent Franstaligen”, benadrukte hij.
“Over de vele Franstalige blokkeringsmechanismen die zo’n ‘machtsgreep’ quasi onmogelijk maken, hoort men niemand”
Deze discussie is symptomatisch voor de sfeerschepping bij een deel van de Franstalige media en politici. Vooral dan de politici van de Franstalige oppositiepartijen, de Parti Socialiste voorop. Voorzitter Paul Magnette, ex-premier Elio Di Rupo, voormalig minister Thomas Dermine : altijd en overal zoeken en vinden ze bewijzen voor hun stelling dat de regering-De Wever een anti-Waals beleid voert en op de koop toe een Vlaamse machtsovername van de Belgische instellingen voorbereidt. Over de vele Franstalige blokkeringsmechanismen binnen België die zo’n ‘machtsgreep’ quasi onmogelijk maken, hoort men echter niemand.
De nieuwe versie van de CVP-staat
Het is een echo van het vroegere Waalse en vooral PS-betoog dat de Vlamingen hun numerieke meerderheid in België gebruiken om hun wil op te leggen. Men vreest constant voor dominantie door de rijkste en economisch sterkste regio. Een angst die dateert van de jaren 1960. Het leidde tot een vorm van Waals ‘klaagfederalisme’. In die tijd pleitte men bezuiden de taalgrens voor federalisme om de Vlaamse overheersing te counteren. Er werd soms lacherig over gedaan, maar de Walen hadden en hebben hun eigen discours over kaakslagen en vernederingen. Indertijd was het de vrees voor een dominerende CVP-staat of ‘état belgo-flamand’.
Dat Waals ongenoegen heeft de weg naar het federalisme versneld en kwam de toen almachtige CVP goed uit, net als de PS (toen nog een deel van de unitaire BSP) bezuiden de taalgrens. Want die twee partijen waren dominant in de eigen regio en dus zouden de beleidshefbomen en de middelen vooral die partijen ten goede komen.
Wafelijzerpolitiek werkte niet zoals het moet
Anno 2025 is de situatie anders met een sterk geregionaliseerd België. Delen van de sociale zekerheid gelden nog als het enige cement van het land, volgens de PS. Een regionalisering daarvan is een Waals taboe. Paul Magnette ziet in de arbeidsmarkt- en pensioenhervormingen die de regering-De Wever plant een complot om de sociale zekerheid te ontmantelen. Wel vreemd, gegeven het feit dat bijvoorbeeld de beperking in de tijd van de werkloosheidsuitkeringen zowat overal in Europa verworven is en dat in federale staten als Duitsland en in landen met grote regionale arbeidsmarktverschillen dat niet tot het uiteenvallen van de staat leidde.
Nu, wie de geschiedenis van Wallonië een beetje kent, weet dat dit Waalse complotdenken niet nieuw is. Twee voorbeelden om dat aan te tonen. Het eerste heeft te maken met de wafelijzerpolitiek die tot een stuk in de jaren 1970 opgeld maakte. Grote investeringen in Vlaanderen moesten gevolgd worden door even grote infrastructuurwerken in Wallonië. Maar volgens de Walen was er weinig of geen sprake van gelijk oversteken, ondanks megalomane projecten als het hellend vlak van Ronquières. Of de scheepslift van Strépy-Thieu, waar Bart De Wever als relatief jong N-VA in 2005 naartoe reed met 12 vrachtwagens vol nepgeld.
Een minder bekend onderdeel van de wafelijzerpolitiek is de uitbouw van het netwerk van autosnelwegen. De eerste autosnelweg tussen Mechelen en Antwerpen dateert van 1930. In 1956 werd de huidige E19 tussen Antwerpen en Brussel geopend. Dat was ook het jaar dat de volledige verbinding van de E5, de latere E40, tussen Brussel en de kust een feit was.
In Wallonië was het echter wachten op de ‘Autoroute de Wallonie’, de huidige E42 tussen Doornik en Luik. In de in 2000 gepubliceerde ‘Encyclopédie du Mouvement Wallon’ besteedt een lemma er uitgebreid aandacht aan. Daarin wordt gesteld dat Wallonië hier constant werd achtergesteld tegenover Vlaanderen. Het eerste stuk van de snelweg in het Luikse kwam er pas in 1962. De autosnelweg werd pas afgewerkt in 1972. En dan was de verbinding tussen Bergen en Doornik nog niet klaar. André Cools, PS-kopstuk en toen vicepremier benadrukte bij de opening dat “het voor de eerste keer is dat een autosnelweg niet door Vlaanderen loopt. Een bewijs van de regionalisering van het land.”
‘Kolonisering’ van Wallonië ?
Een ander voorbeeld is het lemma in de Encyclopédie du Mouvement Wallon over de Waalse landbouw. Daaruit blijkt dat men beneden de taalgrens decennialang bevreesd was voor zowaar een kolonisering van Wallonië door Vlaamse boeren die er zich kwamen vestigen en vooral een machtsgreep van de machtige Vlaamse Boerenbond. De term ‘kolonisering’ werd ook gebruikt in wallingantische publicaties. Na de Tweede Wereldoorlog vestigden meer en meer Vlaamse landbouwers zich in Wallonië. Het zou gaan over 15.000 gezinnen. Op tien ‘openstaande’ boerderijen zouden er zeven tot acht worden ingenomen door Vlamingen. Organisaties als ‘Wallonie Libre’ waarschuwden in pamfletten de Waalse boeren : “De Boerenbond neemt uw gronden in en zet haar Vlaamse slaven (sic) in de boerderijen. Wil u door deze vijanden van het volk worden neergeslagen ?” In de jaren 1960 en begin jaren 1970 probeerde het regionalistische Rassemblement Wallon (RW) garen te spinnen bij die sterke aanwezigheid van de Boerenbond in Wallonië. Al is het protest snel weggeëbd door het dalend aantal landbouwers en de assimilatie van de Vlaamse boerenmigranten.
foto’s (c) Gazet van Hove.