door Angélique Vanderstraeten in ’t Pallieterke .
Staatsbank Belfius zal de komende weken en maanden de eerste stappen zetten om 20 tot 25 procent van de aandelen open te stellen voor privékapitaal. Dat moet de federale staatskas een paar miljard euro opbrengen. De weg naar de privatisering is ingezet, maar is nog lang.
Het is al een tijdje bekend dat federale regeringspartijen een deel van staatsbank Belfius willen verkopen om geld in het laatje te krijgen zodat de overheidsfinanciën kunnen worden gestut. Die middelen zouden vooral gebruikt moeten worden om de nodige extra defensie-investeringen te doen waarbij België niet alleen de NAVO-kaap van 2 procent van het bbp rondt, maar op termijn richting 3,5 procent van het bbp militaire uitgaven gaat.
Geen consensus
Wel was en is er geen eensgezindheid tussen de regeringspartijen over de timing van de instap van privékapitaal in Belfius. Niet omdat het te weinig zou opbrengen, laat staan dat Belfius niet klaar is om de bladzijde van een 100 procent staatsbedrijf om te draaien. Toen de bank-verzekeraar in 2012 werd opgericht, was dat op de ruïnes van Dexia, een van de slachtoffers van de financiële crisis van 2008-2009. Naar de normen van een staatsbank is Belfius zeer performant geworden. Om maar een voorbeeld te geven : in de eerste zes maanden van dit jaar werd 476 miljoen euro winst gemaakt.
De rem op de verkoop van een deel van de bank situeert zich momenteel bij de Franstalige liberalen van de MR. Georges-Louis Bouchez droomt eerst van een fusie tussen Belfius en verzekeraar Ethias. Deze laatste is vooral actief als publieke verzekeraar en staat sterk in Wallonië. Ethias heeft lange tijd een PS-etiket gehad en het opnemen in Belfius waarna een deel van het kapitaal wordt opengesteld voor privé-investeerders, ziet Bouchez als een zoete wraak op zijn socialistische concurrenten. Daarnaast droomt hij als overtuigd belgicist van één grote Belgische bank-verzekeraar.
Participatie
Maar voor Belfius-baas Marc Raisière kunnen de twee operaties – fusie en verkoop van een deel van de aandelen – gezamenlijk gebeuren. Met de bedenking dat de interesse voor Ethias de laatste tijd is afgenomen bij de staatsbank.
In elk geval zijn de violen nog niet volledig gelijkgestemd binnen de regering, want minister van Financiën Jan Jambon (N-VA) heeft via een omweg aan Belfius moeten vragen om de openstelling van het kapitaal voor te bereiden. Het gebeurde via de Federale Participatie- en Investeringsmaatschappij SFPIM.
Hoe dan ook is het proces richting privatisering in gang gezet. Een lange weg, want in dat geval bezit de overheid minder dan 50 procent van de Belfius-aandelen. Zover zijn we nog lang niet. Het zou de bedoeling zijn om in eerste instantie 20 tot 25 procent van het kapitaal op de markt te gooien. Het eigen vermogen van Belfius bedraagt momenteel 12,4 miljard euro. De verkoop van een vijfde tot een kwart van de aandelen moet tussen 2 en 2,5 miljard euro in het federale laatje brengen.
Als men dat al afrondt in oktober, dan kan de regering-De Wever die opbrengst meenemen in haar begrotingsplannen. Al zal het niet genoeg zijn om de extra defensie-uitgaven van de komende jaren te kunnen dekken. Men spreekt hier van 21 miljard euro extra tegen het einde van de legislatuur. Al moeten alle beetjes helpen.
Er is ook nood aan nuance : los van de defensiediscussie kunnen deze middelen niet zomaar gebruikt om het begrotingstekort te doen dalen. In principe kan de verkoop van staatsbelangen enkel worden aangewend voor een afbouw van de schuld. In dit geval is de kans het grootst dat de middelen effectief naar extra defensie-uitgaven gaan, die trouwens volgens de Europese Commissie nog even buiten de gewone begroting kunnen worden gehouden.
Dividenden
Wel rijst meteen een andere vraag : wat met de dividenden die Belfius aan haar aandeelhouder, zijnde de federale staat, jaarlijks uitkeert ? Die dienen wel om de begroting te stutten. Dit jaar werd al beslist om 500 miljoen euro extra dividend uit te keren bovenop de reguliere winstuitkering van 445 miljoen euro. Of dit volgend jaar nog het geval zal zijn, zal afhangen van het nieuwe dividendenbeleid. Maar zelfs met 75 tot 80 procent van de aandelen is de federale kas verzekerd van een aardige geldstroom aan dividenden.
De volgende vraag die rijst, is of de verkoop van een deel van de aandelen nog deze legislatuur zal leiden tot een verdere afbouw van het staatsbelang; onder 75 procent dus. Wellicht zal men na de eerste ‘operatie’ wat temporiseren, maar het is economisch gezien niet meer dan logisch dat een bank als Belfius op termijn in privéhanden komt.
Nieuwe investeerders
Wat ons naar de laatste vraag brengt : wie zullen de nieuwe aandeelhouders worden ? Ook al wordt er hier en daar voor gepleit, een beursgang is niet aan de orde. De kans is groot dat een buitenlandse financiële instelling, vermogensbeheerder of investeringsfonds de aandelen koopt. Dat zal ook voor de nodige financiële armslag zorgen en Belfius helpen om een internationale strategie uit te rollen.
Wel is het opletten geblazen, want het verleden heeft geleerd dat vooral Franse financiële instellingen geïnteresseerd zijn in Belgische banken. Ze worden bij zo’n operatie vaak geholpen door Fransgezinde politici. Het mag gezegd : Didier Reynders is daar een voorbeeld van. Toen Dexia voor een deel Frans werd, bleek dat geen succes te zijn wegens een te risicovol beleid. Wanneer Fortis met de financiële crisis bij BNP Paribas terechtkwam, was dat uiteraard met het mes op de keel. Nu is de situatie anders. Maar los daarvan : binnen de huidige constellatie wordt er nog al te vaak geld doorgesluisd van BNP Paribas Fortis in België naar Parijs.
CEO Marc Raisière zou niet happig zijn op een participatie door een concurrerende bank. De grootste kanshebbers zullen dus internationale investeringsfondsen zijn.
Angélique Vanderstraeten voor alle expertise van bank- en financiewezen tot de grote trends in de wereld van de economie.
foto’s (c) Gazet van Hove.