COLUMN – door Rik Torfs – www.doorbraak.be .
Nog altijd ben ik actief op het vermaledijde X. Het zou niet mogen. Dat besef ik terdege. Maar dagelijks beleef ik er veel plezier dankzij mensen die zich opwinden over wat ik post. Sommigen noemen mij fascist of pedofiel, anderen diagnosticeren dementie. Deugdzame atheïsten stellen met enige gestrengheid de prangende vraag : ‘Wat zou Jezus Christus hiervan vinden ?’ Jezus Christus, het blijkt hun eigen schuilnaam te zijn.
Misschien ben ik een beetje gek, maar ik vind het allemaal leuk om lezen. Het zegt iets over de menselijke ziel.
Fout bericht
Vorige week schreef ik weer zo’n fout bericht : ‘Als u jong en verstandig bent, werkelijk ambitie hebt en in België woont, zou u best stilaan en in alle sereniteit uitzoeken in welk land u uw toekomst wil uitbouwen.’
Zelf vind ik dat bericht niet buitengewoon scherpzinnig, maar anderen vonden het nog dommer. Ze schreven dat het hier heerlijk toeven is en dat we het rijkste land ter wereld bewonen. Anderen wezen op de morele plicht van daadkrachtige jonge mensen om alhier hun schouders onder een prachtig samenlevingsproject te zetten. Het land verlaten, zo klonk het verder, getuigt van donker doemdenken. Terwijl ik precies het omgekeerde bedoelde : jonge mensen met ambitie hebben recht op onversneden optimisme.
Burn-out bij de overheid
Uiteraard staat het hen volledig vrij hun creativiteit in België bot te vieren. Het kan best dat ze daarin voortreffelijk slagen, zelf welstand verwerven en anderen een baan bezorgen die voor een burn-out bij de overheid behoedt. Edoch, wie slaagt moet beseffen dat hem, zeker in de huidige tijdgeest, veel afgunst te wachten staat. Argwaan ook. In de zin van : ‘Hoe kan het dat u zo rijk bent geworden terwijl ik veel harder werk ?’ Er zal van u een ‘rechtvaardige bijdrage’ worden gevraagd, en meer solidariteit, want : ‘De sterkste schouders moeten de zwaarste lasten dragen.’ De uitdrukking wordt zo vaak aangewend, dat niemand zich nog afvraagt wat ze werkelijk betekent.
Ze betekent dit : alleen uw schouders zijn van belang. Andere lichaamsdelen die een mens maken tot wie hij werkelijk is, blijven buiten beschouwing. Daarmee bedoel ik in eerste instantie niet het staartbeen of de teenkootjes, maar wel het hoofd en het hart.
Wie slaagt moet beseffen dat hem, zeker in de huidige tijdgeest, veel afgunst te wachten staat.
Het hoofd slaat op iemands ideeën, zijn creativiteit en zijn vermogen om te verrassen. Om dingen te doen die niemand anders doet. Het hoofd heeft ook te maken met doorzettingsvermogen. Als iemand zogezegd bulkt van het talent maar de wilskracht mist om er iets mee te doen, heeft hij eigenlijk geen talent.
Het hart verwijst naar persoonlijke verlangens en gevoelens. Ook mensen met ‘sterke schouders’ hebben een hart. Meer zelfs, wie succesvol is beschikt doorgaans over de juiste psychologische en communicatieve vaardigheden om anderen te motiveren. Zij of hij is vaak vriendelijker en menselijker tegenover medewerkers dan leidende ambtenaren dat zijn. En onversneden optimisme verklaart dikwijls waarom schouders sterk zijn geworden.
Hedendaagse moraalridders
Het probleem is dat de hedendaagse moraalridder ‘de sterkste schouders’ tot solidariteit aanmaant, maar hen tegelijk niet graag ziet. Zijn ze fraudeurs ? Gierigaards of vrekken ? Egoïsten of kapitalisten ? Alvast zijn ze sinistere figuren die door hun gedrag ongewenste ongelijkheid in de hand werken.
Hier knelt het schoentje. Je kunt van de meeste mensen behoorlijk wat solidariteit verwachten. Maar enkel als je een minimale sympathie voor hen voelt. Blij bent voor wie ze zijn en wat ze doen. Als je mensen reduceert tot de sterkte van hun schouders, klinkt een woord als ‘solidariteit’ bijzonder hol. Ze is dan niet langer een logisch gevolg van een bestaand gemeenschapsgevoel. Ze sublimeert eerder de slagzin ‘eigendom is diefstal’ zoals Pierre-Joseph Proudhon het treffend formuleerde.
Als je mensen reduceert tot de sterkte van hun schouders, klinkt een woord als ‘solidariteit’ bijzonder hol.
Met mijn bericht op X, waarmee deze column begon, bedoel ik iets heel eenvoudigs. Gun jongeren met talent optimisme. Geef hun de kans om hun wereld groter en anderen gelukkiger te maken. Willen ze dat in België proberen, fijn. Maar willen jonge mensen elders hun kans wagen, in landen en continenten waar ze meer mogelijkheden zien, waarom niet ? Ze zijn geen lijfeigenen van de overheid. Ze hoeven niet gebukt te gaan onder de last van het verleden en de afgunst van vandaag.
Ze zijn meer dan sterke schouders. Ze zijn echte mensen, met een hart en een hoofd, die alle kansen verdienen, waar ook ter wereld ze aan de slag gaan.
Rik Torfs is Belgisch hoogleraar emeritus aan de KU Leuven, kerkjurist, oud-rector van de KUL, bekend mediafiguur, voormalig christendemocratisch politicus en bekende twitteraar.
foto’s (c) Gazet van Hove.