N-VA-fractieleider Axel Ronse verdedigt Arizona-coalitie
NIEUWS – door Christophe Degreef – www.doorbraak.be
Er is geen alternatief voor de regering-De Wever. En dus moet deze ploeg gewoon doorwerken in het algemeen belang – ook dat van de Vlamingen. Dat zegt federaal N-VA-fractieleider Axel Ronse. Crisis afgewend ? ‘Natuurlijk willen we verder gaan. Maar we hebben als partij nu eenmaal geen absolute meerderheid.’
‘Je moet het Bart nageven. Op geen jaar tijd heeft hij aartsmoeilijke onderhandelingen opgestart over onze sociaal-economische toestand, met resultaat en met concrete afspraken. Europees zorgt hij er ook voor dat België aansluiting zoekt bij landen als Duitsland, Denemarken en Italië. Landen die op tafel durven slaan en tegen de Europese bureaucratie durven ingaan. Kijk maar naar het klimaatverhaal : daar sluiten we ons aan bij de landen die zeggen dat we pragmatischer met onze doelstellingen moeten omgaan. Niet slecht, toch ?’
Axel Ronse gelooft in zijn premier. De nummer één van de N-VA in het parlement staat bekend om zijn onverbloemde stijl en blijft – anders dan veel partijgenoten – erg aanspreekbaar voor de pers. Toch was de Kortrijkzaan aan het begin van de week nog bezorgd dat het uiteindelijk fout zou lopen met de regering-De Wever.
Ontkennen dat er een haar in de boter zit binnen de Arizona-coalitie kan Ronse niet. Maar hoe moet het verder nu de regering begrotingsdeadline na begrotingsdeadline mist, en een flink pakket aan hervormingen niet voor het einde van het jaar goedgekeurd raakt in het parlement ?
Was er vooraf zoveel onduidelijkheid bij de coalitiepartners over welk beleid deze regering moet voeren ?
Axel Ronse : “De hervormingen die in het regeerakkoord beloofd worden, zijn ongezien voor België. Ik zit al 25 jaar in de politiek en uiteindelijk gaat het al 25 jaar over wat we vandaag willen uitvoeren. Maar er zitten nu eenmaal vijf verschillende partijen in de regering-De Wever; twee linkse, twee centrumrechtse en Les Engagés, dat daar zo’n beetje tussen zweeft. Dan is het niet abnormaal dat er wat turbulentie is. In het grotere geheel der dingen is het voor de N-VA aanvaardbaar dat er bijvoorbeeld een meerwaardebelasting komt. In het regeerakkoord spreek je grote principes af, maar in de uitvoering van zo’n akkoord komen altijd fricties bovendrijven.”
In het regeerakkoord staat dat de hervormingen passen binnen een ‘Rijnlandse traditie’, met oog voor de vrije markt maar ook voor een sterke overheid. Er moet ‘evolutionair’ worden hervormd, niet ‘revolutionair’. Is dat nog een goede aanpak voor België ?
“Deze regeerperiode is de laatste kans om onze welvaart te beschermen. Niet alleen de Belgische welvaart, maar eigenlijk de hele Europese. De VS en China bepalen het aangezicht van de wereld. De hervormingen die wij doorvoeren zijn eigenlijk de logica zelve : de overheid leent te veel geld, geeft te veel uit en haalt te veel weg bij de burger. Combineer dat met een veel te lage werkzaamheidsgraad en we zijn een vogel voor de kat. Mensen moeten dus langer werken. Ook op het vlak van migratie, een grote moderne splijtzwam in westerse samenlevingen, neemt de regering maatregelen : pas na vijf jaar kunnen migranten voortaan sociale voordelen genieten. Ook aan gezinshereniging stellen we paal en perk.”
Deze regeerperiode is de laatste kans om onze welvaart te beschermen.
“België heeft héél lang geslapen en veel van de welvaart werd gewoon opgesoupeerd. Net als de vierde generatie van een kmo-familie : dat is ook altijd die generatie die niet werkt en met een Ferrari rondrijdt.“
Is dat net geen reden om revolutionair te zijn ?
“Als we erin slagen om in 2029 begrotingen in te dienen die conform de Europese begrotingsregels zijn, dan zal Bart De Wever met zijn regering slagen in wat lang ondenkbaar was. Doen we niets, dan betalen we binnenkort meer dan 20 miljard euro per jaar rente op onze staatsschuld.
Maar ga ikzelf graag verder ? Natuurlijk ! Laat de N-VA alleen regeren en de mutualiteiten worden afgeschaft, de vakbonden krijgen rechtspersoonlijkheid en de sociale zekerheid wordt geregionaliseerd. Maar we hebben vandaag nu eenmaal geen tweederdemeerderheid in de Kamer, en ook geen gewone meerderheid. Gezien de coalitie vind ik dat deze regering voldoende perspectief biedt op hervormingen.”
Maakt de N-VA het zichzelf niet moeilijk door deze hervorming pas binnen vier jaar te beloven ? Veel burgers vinden ongetwijfeld dat niet zij moeten ontvetten, maar de overheid. U hebt met de MR een sterke partner om hervormingen door te voeren en de mensen weten dat ook.
“Ja, goed, maar laat ons eens naar de federale uitgaven kijken. Die bedragen 174 miljard euro per jaar. Het grootste deel daarvan – 70 miljard euro – gaat naar de pensioenen, die voor 40 miljard worden gedekt door bijdragen van werknemers en werkgevers. De overige 30 miljard moet de overheid elk jaar bijpassen en dat bedrag groeit door de vergrijzing elk jaar aan. Deze regering grijpt al in in de pensioenen door een bonus-malussysteem in te voeren waarbij meer en voltijds werken beloond wordt. Ik denk dat we daarmee al op de grens zitten van wat maatschappelijk aanvaardbaar is. We kunnen niet nog meer besparen op de pensioenen.
Wat met de rest van de uitgaven ? Kerntaken als justitie, migratie en defensie zijn goed voor ruim 40 miljard euro per jaar. Op veel van die kerntaken kunnen we niet besparen. Op migratie kunnen we wel besparen en dat doen we ook. Wat rest er ons nog ? De sociale zekerheid. Ook daar grijpen we in door langdurig zieken aan het werk te helpen, een enorme groep mensen die ons jaarlijks elf miljard euro kost.
Een btw-verhoging is nog de minst kwalijke manier om extra inkomsten te vinden.
De echte besparingen zitten in de sociale zekerheid. Nog te veel uitkeringen en leeflonen worden gegeven aan mensen die ze niet nodig hebben. Er is ook nog ons zeer lage remgeld bij de dokter, het grote aantal mensen met verhoogde tegemoetkomingen en de overconsumptie in de gezondheidszorg. Er zijn geen honderd andere manieren om op korte termijn te besparen. Als we met andere woorden willen besparen en tegelijk onze economie niet willen beschadigen, dan is een verhoging van de btw zoals de N-VA nu bijvoorbeeld voorstelt nog de minst kwalijke manier om extra inkomsten te vinden.”
In 1990 waren er vier werkenden per gepensioneerde, vandaag drie en tegen 2060 nog maar twee. Zal uw partij de komende decennia veel zwaarder moeten ingrijpen in de pensioenen ?
(aarzelt) “Met de pensioenhervorming die nu op tafel ligt hebben we op dit moment de zekerheid dat de pensioenen betaalbaar blijven. De Europese Commissie, de ratingbureaus en de Belgische vergrijzingscommissie zien het alleszins zo. En natuurlijk bouwen we zoals de meeste Europese landen een extra schokdemper op om de vergrijzing op te vangen : een sterkere tweede pensioenpijler. België is nog een van de weinige Europese landen met een repartitiestelsel voor pensioenen : wie vandaag werkt, betaalt de pensioenen van wie al op pensioen is. Daarmee gaan we de vergrijzing niet structureel opvangen, en al zeker niet met een gemiddelde Belgische loopbaan van 32 jaar in plaats van 42.
Ik wil niet aan de verworven rechten raken van wie vandaag op pensioen is.
Maar nogmaals : als ik naar mijn mailbox kijk en zie wat voor soort mails er binnenkomen, dan denk ik dat we op de limieten zitten van wat we kunnen uitvoeren als het over de pensioenen gaat. Ik wil niet aan de verworven rechten raken van wie vandaag op pensioen is.”
U zegt het : de Belgische pensioenen worden gefinancierd door herverdeling. Mensen bouwen op papier ‘verworven rechten’ op. Maar u beseft ook dat dat verhaal aan het schuiven gaat als de belastbare basis van werkenden kleiner wordt. Stelt u met die voorzichtige hervorming de fundamentele discussie over welk pensioenstelsel we deze eeuw nodig hebben niet uit ?
“Ik denk dat het repartitiestelsel altijd de sokkel zal blijven, maar almaar meer aangevuld zal worden met sterke andere pensioenpijlers. Als we vandaag de tweede pensioenpijler invoeren, dan zullen mensen daar binnen dertig tot veertig jaar de vruchten van plukken. In Nederland heeft elke Nederlander een klein basispensioen, ongeacht of hij heeft gewerkt of niet. Het overige is de tweede pijler en spaart of belegt hij zelf. Maar raken aan de pensioenbedragen van wie vandaag al op pensioen is, daar pas ik voor. We moeten mensen responsabiliseren en hen op een menselijke manier diets maken dat, als ze meer werken, ze ook meer pensioen zullen hebben.”
U en uw partij stellen zich met deze regering zowat op als de laatste redding voor België. Wilt u de redenering eens afmaken : wat gebeurt er als België niet gered wordt, in een wereld gedomineerd door Chinezen en Amerikanen ?
“Tja, als het nu niet lukt met deze regering, dan is dit land in de praktijk compleet onbestuurbaar. We stevenen dan af op een financiële ramp en zullen onze kerntaken niet meer kunnen uitvoeren. Ik wens dat België niet toe. Ik wens dat niemand toe.”
U bent opvallend mild voor uw coalitiepartners en speelt tot nog toe vooral de bal, niet op de man. Dat is een verademing.
“Het heeft geen zin om coalitiepartners met de vinger te wijzen. Ook uw lezers hebben daar niets aan. De fond van de zaak blijft dat, als we niet handelen, we met een begrotingstekort van 39 miljard euro zitten, waarvan 20 miljard rentelasten. We betalen de tol van 25 jaar progressief beleid. Wij willen die tanker eindelijk eens keren door niet gewoon een begroting voor volgend jaar op te stellen, maar meteen een traject voor de komende vier jaar. U hebt er al op gewezen : wij zijn kinderen van het Rijnlandmodel. Daardoor is onze sociale zekerheid en ons onderwijs betaalbaar voor gewone mensen. Dat model willen we behouden. Maar dat model zullen we niet behouden als we de komende vier jaar geen budgettaire stabiliteit bereiken.”
Wat is het plan B voor de N-VA ?
“Dat is niet aan de orde, we zitten nog altijd in plan A. Onze grootste voorkeur is zoals u weet nog altijd het confederalisme, waarbij Vlaanderen zelfbestuur heeft. Maar daar is op dit moment nog geen draagkracht voor bij de Vlaamse bevolking, en ook niet in aantal zitjes in het parlement. En dus moet de N-VA werken aan het Vlaamse zelfbewustzijn.
De N-VA moet werken aan Vlaams zelfbewustzijn.
Want de perceptie van alles wat Vlaams is, is nog altijd niet goed. Mijn partij gelooft niet dat de overheid alles kan en moet, maar ze gelooft ook niet dat de vrije markt alles kan en moet. In de Vlaamse gemeenschap geloven we wel : taal, tradities, waarden en normen. En de Vlaamse democratie moet zoveel mogelijk op die waarden worden afgestemd.”
Maar de voorbije jaren hebben jullie niet op confederalisme ingezet …
“Jawel. Maar in 2024 hebben we een fundamentele keuze moeten maken. In Wallonië kwam de MR aan de macht met een klinkende overwinning. Daardoor kwam de democratische keuze in Wallonië eindelijk eens een keertje overeen met die in Vlaanderen. Communautair zat het muurvast om dingen door te voeren. Dan moet je als Vlaams-nationalist gebruikmaken van het momentum om maatregelen door te voeren die de Vlaming al lang vraagt, zoals de beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd, een strenger migratiebeleid en een pensioenhervorming. Uiteindelijk komt ook dat de Vlaamse welvaart ten goede.”
Kan u zeggen dat in een confederaal België de globale greep van de overheid zal verminderen ? Want met de staatshervormingen tot nog toe zijn er dan wel bevoegdheden overgeheveld naar Vlaanderen, maar Vlaanderen vult ze doorgaans maximaal in. Vlaams parlementslid Maurits Vande Reyde noemt dat de kwalijke invulling van de Maddensdoctrine : de Vlaming vraagt minder overheid maar krijgt met staatshervormingen net méér overheid.
“Ik vind de kritiek op de ‘grote’ Vlaamse overheid van mensen zoals Maurits Vande Reyde niet helemaal correct. Vlaanderen is bevoegd voor eerder kleine dingen, over onze fiscaliteit of ons arbeidsrecht hebben we weinig te zeggen. En voor de bevoegdheden die we wel hebben merken we vaak een spanningsveld op bij de Vlaming. Zo is Vlaanderen bevoegd voor kinderopvang. Maar gebeurt er iets in een crèche, dan kunnen er voor de Vlaming en voor de media niet voldoende regeltjes, checklists en controles zijn. Maar gebeurt er niets, dan is het ook niet goed, want dan wordt er geklaagd over het teveel aan regeltjes en controles en wordt het vrije initiatief gesmoord.
Ik vind de kritiek op de ‘grote’ Vlaamse overheid van mensen zoals Maurits Vande Reyde niet helemaal correct.
Burgers zijn er onderling niet altijd uit, of ze nu werkelijk méér of minder overheid willen. De balans tussen een risicomijdende en een risico-aanvaardende overheid is daardoor soms subtiel. Ik ken Vlaams minister-president Matthias Diependaele al lang. Als hij aan iets een hartsgrondige hekel heeft, dan is het wel aan regeltjes en subsidies. Diependaele maakt daar de komende jaren dan ook komaf mee. De tanker is in Vlaanderen echt wel gekeerd.”
Maar is het in een confederaal België de bedoeling om bevoegdheden mee met België te laten verdampen, om ze een-op-een over te nemen of om er eventueel nog wat verder mee te gaan ?
“Ik gun de MR graag haar verkiezingsoverwinning. Maar de peilingen kondigen in Wallonië al de opmars van links aan. U moet de PS eens horen in de Kamer : er is nog maar weinig verschil met de PVDA. Stel u voor dat we binnen enkele jaren opnieuw met die mensen gesprekken moeten aanknopen over de hervorming van de sociale zekerheid of over migratie.
Ik heb tien jaar in het Vlaams parlement gezeten. De bandbreedte tussen alle Vlaamse partijen op de PVDA en Groen na is vrij klein, iedereen lijkt er een beetje op elkaar. Vooruit staat nu voor een rechtsere koers die ze halen bij de Deense socialisten. Sociaaleconomisch zijn ze er nog niet helemaal, maar wat migratie betreft is Vooruit ons wel enorm tegemoet aan het komen. Dat pleit enorm voor de Vlaamse democratie. Fiscaliteit, gezondheidszorg, justitie en sociale zekerheid zouden op die manier makkelijk binnen de Vlaamse democratie georganiseerd kunnen worden. Als de fiscaliteit Vlaams wordt, dan verdwijnen al die vreselijke subsidietoestanden ook. Maar vandaag dienen ze als lapmiddel omdat Vlaanderen geen marge heeft om via fiscaliteit eigen beleid te voeren.”
Wat met het Vlaams Belang ? Ook zij gaven tijdens de verkiezingen aan voorstander te zijn van het Rijnlandmodel.
“Tom Van Grieken zegt mij dat hij de onafhankelijkheid wil uitroepen in het Vlaams parlement. Met alle sympathie : Europa gaat ons daarmee uitlachen. Er is zelfs in de Vlaamse democratie geen draagvlak voor onafhankelijkheid. En ik voel ook weinig voor de openlijke verrottingsstrategie van het Vlaams Belang. Voor hen mag er een soort Vivaldi-regering aan de macht komen die de financiële situatie in België nog verergert. Vlaanderen zou daar binnen vier jaar zogezegd gesterkt uitkomen. Dat moet u mij eens uitleggen hoe we beter worden van nog eens vier jaar de migratiepoort wijd open te zetten, van nog meer staatsschuld. Achter zo’n welvaartsafbraak moeten Vlaams-nationalisten niet staan.”
Christophe Degreef is journalist voor Doorbraak. Thema’s : Wallonië, energiebeleid, wetenschap en politiek.
foto’s (c) Gazet van Hove .