De regering-De Wever mag dan wel tijd gekocht hebben tot Kerstmis om een begrotingsakkoord te vinden, er zijn geen signalen dat de partijen tegen dan overeenstemming bereiken over 10 miljard euro aan saneringen. Valt de regering en gaan we naar verkiezingen ? Niet zeker. Een scenario dat stilaan de ronde doet, is dat van een Arizona-doorstart met een andere eerste minister dan Bart De Wever.
De voorbije jaren is Bart De Wever (N-VA) met veel zaken weggeraakt. Twee keer besloot hij zijn partij te doen deelnemen aan een federale regering zonder staatshervorming : de regering-Michel in 2014 en de huidige beleidsploeg onder zijn leiding. Zijn onaantastbare positie als nummer één van de N-VA en het feit dat hijzelf verantwoordelijk is voor verschillende verkiezingsoverwinningen en dus voldoende mandaten voor zijn partij, zullen daarbij geholpen hebben.
In Antwerpen stapte hij in 2018 zonder probleem in een coalitie met de door hem verguisde socialisten. Ook de druk om tot een coalitieakkoord te komen op Vlaams niveau en op zijn minst lokaal het cordon met het Vlaams Belang te doorbreken, hadden geen effect. Bij de laatste verkiezingen zorgde De Wever er eigenhandig voor dat zijn partij het Vlaams Belang voor bleef. Van een Forza Flandria spreekt niemand meer, noch van een Vlaams-nationale regerings-as. En toch blijft De Wever in Vlaamsgezinde kringen gerespecteerd, al neemt de kritiek logischerwijze al een tijd toe.
Tevergeefse accolade in Walibi
Maar vorige week bleek de Antwerpenaar op zijn grenzen te botsen. Het ‘kneden’ van MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez lijkt niet zo eenvoudig. De Franstalige liberaal wil dat de sanering van 10 miljard euro voor de komende jaren grotendeels aan de uitgavenkant gebeurt. Een hogere btw of hogere taks op effectenrekeningen ? “Non merci.”
De Wever had gehoopt Bouchez onder controle te krijgen door in september op het partijfeest van de MR acte de présence te geven en Bouchez zelfs een accolade te geven. De as N-VA-MR bleek zeker op sociaaleconomisch vlak onbreekbaar. Daar blijft nu niet veel meer van over.
De Wever was overtuigd dat het ‘klavertje vier’ dat hij op tafel legde door een centrumrechtse partij als de MR aanvaard zou worden : een hogere btw, maar wel een versnelde verlaging van de personenbelasting, een indexsprong om de bedrijven ademruimte te geven, een minder hoge groeinorm voor de gezondheidszorg en een strengere aanpak van de langdurig zieken. Ten tijde van Didier Reynders en Charles Michel had de MR direct ‘ja’ gezegd.
Maar de partijvoorzitter van de Franstalige liberalen laat zich nu meer inspireren door een Javier Milei of een Elon Musk. De vraag rijst of Bouchez tegen Kerstmis toegeeflijker zal zijn. De kans is klein. Waarom zou hij dan plots van gedacht veranderen ? De regering-De Wever is ook vleugellam door het wantrouwen van de andere kopstukken ten opzichte van Bouchez. Onder anderen minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) heeft het gehad met zijn vroegere MR-buddy.
Geen verkiezingen in het verschiet
Ook al doet de MR het slecht in de peilingen, sommige collega’s politici denken dat Bouchez niet bang is om naar de kiezer te stappen. Het plan om in Vlaanderen MR-lijsten in te dienen ligt nog altijd op tafel. Het verlies aan zetels in Wallonië zou dan gecompenseerd kunnen worden door zetelwinst dankzij MR-Vlaanderen. Bouchez ziet hier een kans aangezien Open Vld nog altijd in de touwen hangt. Vervroegde verkiezingen zouden de doodsteek betekenen voor de Vlaamse liberalen.
Aansturen op vervroegde verkiezingen zou echter een zware gok zijn voor Bouchez. Wie zal er in Vlaanderen op de lijst staan ? En misschien wordt dit een slag in het water en raakt de partij nergens boven de 5 procent.
Volgens Wetstraatwatchers zal Bouchez daarom zijn staart intrekken. Naar verluidt is bij de regeringspartijen enkel Vooruit niet bang van verkiezingen, ook al omdat Conner Rousseau en co weten dat ze op die manier de PS weer aan boord krijgen. Maar wat als er tegen Kerstmis geen akkoord is en De Wever het ontslag indient bij de koning ? Die kan dan tijdens het jaareinde de ronde doen van de verschillende partijvoorzitters. Die worden om beurten op het Paleis ontvangen.
Terug naar het Schoon Verdiep
Moet dat dan tot een doorstart leiden ? Dat hangt af wat men eronder verstaat. Vorige donderdag had Bart De Wever in de Kamer tijdens het avondlijk debat duidelijk gemaakt dat het voor hem niet meer hoeft als de beoogde meerjarensanering niet gerealiseerd wordt. Wie goed naar zijn woorden luistert, kan weinig anders doen dan concluderen dat hij dan de Wetstraat 16 verlaat, zonder echter de Arizona-coalitie in de afgrond te duwen.
Een Marrakesh-pact-scenario zoals in 2018, dat wil men bij de N-VA niet. Dat zou ook de afspraak zijn die de partijtop gemaakt heeft vorige woensdagnamiddag. Tijdens een vergadering tussen De Wever, partijvoorzitter Valerie Van Peel en de ministers Jan Jambon, Theo Francken en Anneleen Van Bossuyt was daarover een consensus : we doen verder met deze coalitie, geen vervroegde verkiezingen.
Maar Bart De Wever zou dan wel de handdoek in de ring gooien als eerste minister. Hij en zijn kabinetsmedewerkers zouden het rondlopen in het Belgische labyrint meer dan beu zijn. De Wever kan zich dan terugtrekken op het Schoon Verdiep en zijn functie van Antwerps burgemeester terug opnemen.
De vraag is wie dan eerste minister moet worden. Dat wordt een lastige. De N-VA heeft er geen zin meer in. Bouchez dan maar, die de chaos die hij heeft veroorzaakt zelf moet oplossen ? De Wetstraat 16 bezetten is zijn droom, maar niet alleen zijn gebrek aan kennis van het Nederlands is een probleem. De andere partijen gunnen het hem niet. Gaat men dan ex-premier Sophie Wilmès (wel tweetalig) uit het Europees Parlement terughalen ? Dat ziet Bouchez dan weer niet zitten.
Het wordt een weinig aantrekkelijk schouwspel begin 2026 als de patstelling in de Wetstraat blijft duren. Maar uit een vertrek uit Brussel zou De Wever voordeel kunnen halen. Het Schoon Verdiep is dan een ballingsoord waar de ex-premier zit te wachten om teruggeroepen te worden en alsnog ‘het land te redden’. Zo niet kan hij in 2026 al beginnen denken aan een federale campagne voor verkiezingen die na lang politiek aanmodderen in bijvoorbeeld 2027 kunnen plaatsvinden. Dat is wel nog verre electorale toekomstmuziek.
