door Julien Borremans in ’t Pallieterke .
Amper 52 procent van de leerlingen in Vlaanderen spreekt thuis altijd of bijna altijd Nederlands. Volgens minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) heeft te grote diversiteit in de klas een negatief effect op de leerprestaties. Demir wil het roer omgooien om het Vlaams onderwijs opnieuw naar de top te loodsen. En als daarvoor heilige huisjes moeten sneuvelen, dan is dat maar zo. Voor Zuhal Demir moeten scholen geen ‘diversiteitsmachines’ zijn.
Zuhal Demir groeide op in de Genkse mijncités, waar vele talen door elkaar werden gesproken. “Ik heb er leren vechten”, vertelde ze ooit in een interview. “Er was maar één bal, en als ik die in mijn handen kreeg, hield ik die zo lang mogelijk vast.” In de kleuterklas hoorde ze voor het eerst Nederlands. Met haar ouders sprak ze Turks en Koerdisch, met haar broers en zussen Nederlands.
Ze vertelde hoe ze uit de klas werd gehaald om extra Nederlands te leren. “Dat werd erin gedrild : vijf, zes uur per week.” Als ze op de speelplaats Turks sprak, trok de juf aan haar oor. “Ik zeg niet dat we terug aan de oren moeten trekken, maar met het anderhalf uur Nederlands dat nieuwkomers vandaag krijgen, gaan we er niet geraken.”
Emancipatiemachine
Ten huize Demir begreep men dat onderwijs heel belangrijk was. Het Vlaams onderwijs was decennialang een emancipatie- en integratiemachine die honderdduizenden arbeiderskinderen een diploma en een toekomst gaf. Demir is zelf het levende bewijs dat afkomst geen belemmering hoeft te zijn. Haar vader, ooit leerkracht in Turkije, gaf zijn beroep op om in de Limburgse mijnen te werken, enkel om zijn kinderen meer kansen te bieden.
Maar onderwijs moet dan wel degelijk zijn. En daar wringt vandaag het schoentje. Uit internationale studies blijkt dat het niveau voor wiskunde, wetenschappen en Nederlands pijlsnel daalt. De Vlaamse toetsen bevestigen die trend. De emancipatiemachine sputtert. Demir zag het met lede ogen aan en wou als minister van Onderwijs de bakens verzetten. “Had ik onderwijs niet mogen doen, dan was ik gestopt met politiek”, zei ze ooit. Ze begrijpt als geen ander dat een hele generatie jongeren kansen dreigt te verliezen omdat het onderwijs geen antwoord meer heeft op de maatschappelijke uitdagingen van vandaag.
De drang naar kennis moet volgens haar weer centraal staan. “Wiskunde, taal, kennis – dáár moeten onze kinderen mee bezig zijn, niet met hun smartphone.” Ze pleit ook voor meer orde en discipline op school. “Als kind is het leuk om duidelijke regels te hebben. Vandaag is de slinger te ver doorgeslagen naar de andere kant.”
Taal, orde en respect
Demir neemt geen blad voor de mond en laat de progressieve onderwijsexperts naar adem happen. Haar boodschap is helder : leerlingen moeten meer Nederlands spreken en leerkrachten moeten weer kunnen onderwijzen in plaats van enkel te begeleiden.
“Als we die drie dingen doen – kennis, taal en orde – en tegelijk investeren in onze leerkrachten, dan vinden we de weg naar de top terug.” In onderwijsland klinkt er verzet, maar bij veel leerkrachten vallen haar woorden wél in goede aarde.
Niet alleen in het onderwijs, ook op de arbeidsmarkt wil Demir de lat hoger leggen. Een derde van de werklozen spreekt geen Nederlands. “Is het dan niet normaal dat Nederlands leren verplicht wordt ?” Ze maakt cursussen zoals theesommelier en pottenbakkerij duurder, terwijl opleidingen naar knelpuntberoepen goedkoper of zelfs gratis worden.
Een wervelwind
Demir trekt als een wervelwind door het onderwijsveld en laat een spoor van hervormingen na. Ze voerde een smartphoneverbod in, breidde het aantal uren Nederlands in de eerste graad secundair uit met drie uren per week en pakt taalachterstand op jonge leeftijd aan. Daarnaast zijn er nieuwe minimumdoelen voor het basisonderwijs en een Actieplan Duaal Leren.
Ook het actieplan tegen problematisch gedrag op school komt van haar hand. Ze wil meer rust in de klas, een strenger antipest- en tuchtbeleid, en controle op hoe scholen dat uitvoeren. De cijfers spreken boekdelen : het aantal schorsingen in het secundair onderwijs verdrievoudigde in drie jaar tot bijna 35.000. 13 procent van de leerlingen verlaat school zonder diploma, in steden loopt dat op tot meer dan 20 procent.
Een derde van de leerkrachten maakt zich zorgen over radicalisering op school. “Dit is een probleem dat het onderwijs ondergraaft”, zei Demir in het Vlaams Parlement. “We moeten opnieuw werken aan gewenst gedrag dat leren bevordert. Maar op deze manier verder doen ? No way.” Applaus op alle banken in de Dorpsstraat, minder in de Wetstraat. Zuhal Demir is geen stamboomflamingante, maar ze weet precies waar het schoentje knelt.
Zuhal Demir weet waar de klepel hangt. Laat de klokken maar luiden om de progressieve profeten uit hun trance te laten ontwaken.
foto’s (c) Gazet van Hove.