door Lode Goukens in ’t Pallieterke .
Een nieuwe richtlijn van de Europese Commissie voert een digitaal rijbewijs met medische keuringen in. Het rijbewijs zal onderdeel worden van de EU Digital Identity Wallet. Wie wil kan een papieren rijbewijs behouden, maar in principe komt het rijbewijs dus binnenkort ook op je smartphone te staan.
De invoering van een verplicht digitaal rijbewijs en medische keuringen, die door sommigen worden gezien als een inbreuk op nationale soevereiniteit en een bron van bureaucratie, zorgde voor kritiek op het nieuwe Europees rijbewijs zoals dat beschreven staat in de nieuwe richtlijn. Toch werd het woensdag van kracht en zal het binnen vier jaar in elke lidstaat ingevoerd moeten zijn.
Modernisering
Woensdag 26 november gingen de gemoderniseerde EU-regels voor rijbewijzen en rijverboden in. De EU wil minder ongevallen op de Europese wegen en de administratieve lasten van burgers en overheden verminderen. Volgens de Europese Commissie lieten in 2024 19.940 mensen het leven op de wegen van de EU. Dat waren er 2 procent minder dan in 2023. De Commissie wil die doden halveren tegen 2030 en zelfs herleiden tot quasi nul in 2050. Dat laatste klinkt exact hetzelfde als het beleid rond CO2-uitstoot. Halveren tegen 2030 en herleiden tot nul in 2050.
De nieuwe regels bevatten maatregelen die volgens de Commissie bewezen hebben de veiligheid op de baan te verbeteren. Daaronder bijvoorbeeld de proefperiode van beginnende chauffeurs. De Commissie vindt dit essentieel omdat jonge bestuurders maar 8 procent van alle automobilisten uitmaken, maar dat bij twee op vijf van de dodelijke botsingen een bestuurder jonger dan 30 betrokken is.
De EU wil ook systematisch de fysieke conditie van de houders van rijbewijzen gaan controleren; medische keuring dus. Zowel qua de fysieke als de mentale toestand. De absolute minimum is een soort zelfevaluatie die bestuurders moeten maken. Die zogenaamde self-assessment moeten ze invullen alvorens hun rijbewijs afgeleverd wordt of bij elke vernieuwing, want rijbewijzen worden beperkt in duur en zullen regelmatig vernieuwd moeten worden. Omdat hier ontzettend veel tegenstand was, mogen de lidstaten de uitwerking hiervan zelf invullen.
Bureaucratie en kosten
Niettemin zal het meer bureaucratie en vooral meer kosten voor de automobilisten opleveren. Voor de verkeersveiligheid is cruciaal om rijverboden onderling te erkennen binnen de EU-lidstaten. Wie in een andere lidstaat zware overtredingen begaat zal niet meer ongestraft blijven in zijn of haar eigen lidstaat of in derde lidstaten.
Belangrijk daarbij is dat de Europese Unie een Europees rijbewijs introduceert staat op een mobiele telefoon of andere digitale toestellen. Ze doen dit als onderdeel van de EU Digital Identity Wallet. Een soort digitale portefeuille met Europese identiteitsdocumenten. Critici vrezen voor misbruiken en gevaren, maar de Commissie wuift dit weg.
De wetgeving ging op 26 november al in en wordt toepasbaar in de lidstaten binnen vier jaar. De richtlijn moet ondertussen in nationale wetgeving omgezet worden.
Volgens de Eurocommissaris voor duurzaam vervoer en toerisme, Apostolos Tzitzikostas, was 26 november 2025 een belangrijke stap vooruit voor het moderniseren van het rijbewijs en het reduceren van “een onaanvaardbaar aantal verkeersdoden” in de EU. Ondanks de harmonisatie blijven er verschillen in de manier waarop landen de regels handhaven.
foto’s (c) Gazet van Hove.