Hugo Schiltz is de belangrijkste Vlaams-nationalist van de 20ste eeuw. Hij groeide op in een streng katholiek en radicaal Vlaams-nationalistisch milieu en stapte op zijn veertiende in de collaboratie. Vrij snel verwerkt hij het trauma van die collaboratie en dat van zijn opsluiting, waarna hij de architect wordt van het federale België.
Deze biografie verhaalt het leven van een uitzonderlijk politiek brein, van 1927 tot 1981, tegen de achtergrond van de geschiedenis van de Vlaamse beweging en het Vlaams-nationalisme. In dat milieu gedraagt Hugo Schiltz zich als een zelfbewuste politicus, bereid tot dialoog, met klare doelstellingen en een open geest. De advocaat gaat door het leven als een charmante Antwerpenaar, begenadigd met vele talenten, maar afgeremd door kleine kantjes.
Als voorzitter van de Volksunie loodste hij zijn partij de regering in en naar de ondertekening van het roemruchte Egmontpact. Sindsdien wordt hij op handen gedragen door de enen, beschimpt door de anderen.
Van de Casteele beschrijft voor de eerste keer passioneel en helder het hobbelige parcours van Schiltz, met zijn successen en ontgoochelingen, zijn momenten van geluk en zijn levensverdriet. Het resultaat is een meeslepende en nieuwe geschiedenis van het naoorlogse Vlaanderen met als centrale gast : Hugo Schiltz.
Voorstelling boek en panelgesprek
Het boek werd op woensdag 4 maart officieel voorgesteld in het Antwerpse Provinciehuis. Eerste gedeputeerde Luc Lemmens (N-VA) mocht de goede 200 aanwezigen welkom heten en nadien uitnodigen voor de receptie. Eerste minister Bart De Wever (N-VA) hield een inleiding voor het debat aanving. De Wever heeft Hugo Schiltz nog persoonlijk gekend in de Volksunie.
Aan het panelgesprek o.l.v. Kris Hoflack (CEO De Standaard Uitgverij) werd er deelgenomen door auteur Eric Van de Casteele, redacteur Rik Van Cauwelaert (De Tijd), journaliste Anne Van Renterghem (VRT NWS) en grondwetspecialist Quinten Jacobs.
Dit noteerden we o.a. uit dat panelgesprek :
“Er bestond nog geen biografie van een Vlaams nationalist, enkel van CVP-ers. Men vroeg zich af waarom stopt het verhaal in 1981 ? De kans bestaat dat er een tweede deel komt. Aan dit eerste deel werkte de auteur 11 jaren. Hoe lang zal hij werken aan het vervolgverhaal ?
Hugo Schiltz was een francofiel, hij hield van de Franse taal en cultuur. Karel Dillen, stichter van het Vlaams Blok, was ook een francofiel.
Hugo Schiltz had iets mediageniek. Een soort “nieuwe Kennedy”. Hij kon de media goed bespelen, goede fotografen. Zijn tijd kenmerkte zich met de doorbraak van tijdschriften : Knack, Elsevier. Schiltz verzorgde goed zijn netwerk. Hij kon goed praten, spreken, overtuigen. Zijn verdienste is dat hij het Vlaams nationalisme uit de marginalisering haalde na W.O. II.
EGMONTPACT : 1977-1978.
Schiltz was zijn tijd 20 jaar voor. Een deel van zijn politieke achterban kon de toegevingen aan de Franstaligen in Vlaams-Brabant niet smaken. Later zijn vele zaken uit het Egmontpact uitgevoerd. Hugo Schiltz communiceerde te weinig naar zijn partijgenoten. Hij had voor sommigen weinig achting. Het verzet tegen het pact kwam tot stand door een aantal Vlaamse burgemeesters rond Brussel. Schiltz bleef volharden in zijn gelijk. Hij kon zich niet over Egmont zetten. Hij legde de puzzel die Jean-Luc Dehaene later uitvoerde, in art. 35 van de Grondwet.
Schiltz had ook een persoonlijk belang in het abortusstandpunt van de Volksunie in 1973. Hij was kwestbaar door amoureuze kwesties.
Schiltz trad ook veel op als lobbyist in zakelijke belangen via zijn advocatenkantoor dat hij runde met partijgenoot Paul Doevenspeck.
Frans (Sus) Verleyen, hoofdredacteur van Knack, heeft Hugo Schiltz door crisissen geleid.
Op het einde van zijn leven zocht Schiltz contact met Gerolf Annemans van het Vlaams Blok/Belang.
Er is een parallel tussen Hugo Schiltz en Bart De Wever, ze hebben beiden het Vlaams nationalisme uit de marginaliteit gehaald.
De Vlaamse Beweging heeft het Europese project niet zien aankomen.”
****************************************************************************************
Eric Van de Casteele, Hugo Schiltz Homme hors catégorie, uitgeverij Ertsberg, 2026, 928 blz., ISBN : 9789464984460, €49,95 .
Eric Van de Casteele (1963) is politicoloog en docent Belgische politiek en geschiedenis aan de Arteveldehogeschool Gent. Hij schreef o.m. voor het VU-weekblad WIJ en Knack, en behoorde tot de redactie van de Werkgemeenschap Vlaanderen Morgen van Hugo Schiltz.
foto’s (c) Gazet van Hove.