door Karim Van Overmeire in ’t Pallieterke .
Politiek wordt vaak omschreven als de kunst van het bondgenootschap. Een politieke beweging of partij is immers zelden sterk genoeg om op haar eentje haar doelstellingen te bereiken. Daarom is het zaak om bondgenoten te vinden. De ene beweging is daar al handiger in dan de andere. Het ene bondgenootschap ligt al meer voor de hand dan het andere.
Een onwaarschijnlijk, maar tegelijk vaak voorkomend bondgenootschap is dat tussen socialisten en islamisten. Ik gebruik deze twee termen als pars pro toto voor de linkerzijde in het algemeen en voor al degenen wier politieke standpunten gebaseerd zijn op de islam. Er zijn in beide kampen tal van varianten. De scherpe tweedeling tussen politiek en godsdienst is overigens een zuiver westers en seculier concept en vreemd aan de islam, maar dat is misschien stof voor een volgende column.
Arabische Lente
In theorie staan ze mijlenver uit elkaar. Het socialistische ideeëngoed vertrekt vanuit gelijkheid, een materiële lezing van de geschiedenis en de kracht van de rede. Voor godsdienst is er in die wereld niet veel plaats. Het islamisme wil een samenleving tot stand brengen volgens de wil van Allah zoals die door de profeet Mohammed aan de mensheid is overgemaakt. Toch vonden de linkerzijde en islamitische groepen elkaar, vooral dan na de Tweede Wereldoorlog: in de dekolonisatiebeweging, maar ook in de strijd tegen prowesterse regimes. Zo brachten de linkse krachten en de islamisten in 1979 samen de sjah van Iran ten val. Gelijkaardige allianties zag je bijvoorbeeld ook in verschillende Arabische landen ten tijde van de zogenaamde Arabische Lente. De bondgenootschappen duurden maar tot de gemeenschappelijke vijand was verslagen. Daarna gingen socialisten en islamisten elkaar bekampen. In Iran schakelde ayatollah Khomeini zijn voormalige linkse bondgenoten uit: sommigen verdwenen in de gevangenis, de anderen in een massagraf.
Ook in West-Europa bestaat er al geruime tijd een bondgenootschap tussen de linkse krachten en de islamisten. Ze trekken vaak samen op, of het nu over Gaza gaat, over zogenaamde discriminatie, over hoofddoeken of over de strijd tegen ‘extreemrechts’. We hoeven daarvoor niet verder te kijken dan in onze eigen hoofdstad, maar ook elders zien we dit fenomeen. In het Verenigd Koninkrijk zitten de Britse Groenen in de lift. Dat heeft weinig te maken met een toegenomen ecologisch bewustzijn en alles met het geflirt van de Groenen met de islam. Toen de linkse Syrische schrijver Omar Youssef Souleimane als vluchteling in Frankrijk aankwam, was hij ronduit gechoqueerd door de hechte samenwerking tussen de linkse partij La France Insoumise en aanhangers van Hamas en Hezbollah. Hij omschrijft LFI als ‘la gauche halal’.
Opportunisme
Je zou het geflirt van links met de islam kunnen verklaren door puur opportunisme: islamitische kandidaten op linkse lijsten leveren bij verkiezingen stemmen aan die anders onbereikbaar blijven. Ik vrees echter dat er bij links nog iets anders speelt. Links is al een tijdje afgedwaald van de klassieke klassenstrijd volgens de leer van Karl Marx en co. Links ziet zichzelf nu vooral als de morele gids en de beschermer van allerlei zogenaamd gemarginaliseerde minderheden die het slachtoffer zijn van de hardvochtigheid van het kapitalistische cisgender-patriarchaat. Tot die slachtoffers behoren vrouwen en seksuele minderheden, maar ook immigranten en vooral dan moslims.
Door moslims per definitie als slachtoffers te beschouwen, ziet links hen niet als volwaardige actoren die een eigen politieke agenda kunnen hebben. Wanneer de doorgaans conservatieve maatschappelijke standpunten van moslims botsen met de traditionele linkse standpunten, reageert de linkerzijde met een opvallende terughoudendheid en een ongemakkelijke stilte. Het idee is dat het wel goed komt met die arme moslims van zodra die niet langer het slachtoffer zijn van racisme en onderdrukking.
Ik vrees dat dit een ernstige onderschatting is van de kracht die van de islam als ideologie uitgaat. Die onderschatting is overigens niet enkel een links fenomeen. Tijdens de oorlog steunde het Westen met miljarden dollars de moedjahedin in Afghanistan. Het was daarbij de bedoeling om de Sovjet-Unie te verzwakken. De versterking van het islamitisch radicalisme was natuurlijk een onbedoeld neveneffect, maar daar kopen we vandaag weinig voor.
Die naïviteit zie ik niet aan de andere kant. De islamisten hebben goed begrepen dat links in West-Europa ideologisch dominant is. Ze opereren binnen dit kader zolang dit voordeel oplevert. We moeten ons echter geen illusies maken over de plannen op lange termijn. Eigenlijk heeft het eigenlijk geen belang of links gedreven wordt door puur opportunisme, grenzeloze goedgelovigheid of misplaatst paternalisme. Links is vandaag een warm nest voor het koekoeksei van de islamisten.
