Naast zijn dagelijkse journalistieke bedrijvigheden schuwt Nicolas de Pape de provocatie niet. Zonet beviel hij van een nieuw boek ‘Mediacratie’, een aanklacht tegen hoe de standaardmedia te werk gaan. De benadering is vaak tendentieus, erg gekleurd ook, en hele aspecten van de werkelijkheid blijven onderbelicht of zelfs afwezig. We zochten hem op voor een gesprek.
“Een steeds groeiende ontevredenheid bij het functioneren van de klassieke media, ook wel eens de mainstreammedia, of MSM, genaamd”, antwoordt hij op de vraag naar de reden waarom hij dit boek schreef. “De gebruikelijke kranten, tv-zenders en dergelijke dus. Te vaak ontwaar ik een hypocrisie waarbij men enerzijds een discours hoort dat desinformatie en haat veroordeelt – tot hier is alles nog prima –, terwijl men zich dan tegelijkertijd zelf bezondigt aan het creëren van bepaalde narratieven, framing zelfs. Gedreven door een bepaalde ideologie die men gemakshalve als links en progressief kan omschrijven, geven ze ons een beeld van hoe zij hopen dat de wereld eruit zou zien, wat toch nog iets anders is dan de werkelijkheid in al haar complexiteit en nuance.”
“En het is dan ook in die middens dat men kritiek uit op sociale media, wegens niet objectief, tendentieus en dergelijke. Dat spagaat begon me steeds meer te ergeren, en dan kruip ik in mijn pen (lacht). Aanvankelijk dacht ik een essay van hoogstens 25 pagina’s te schrijven, maar ik vond te veel voorbeelden, waardoor het er uiteindelijk zo’n 200 werden. In werkelijkheid zou ik er een hele encyclopedie aan kunnen wijden, wat toch wel tekenend is voor de manier waarop de media ontspoord zijn.”
Het was een werk van lange adem, begrepen we ?
“Inderdaad, en daar is een eenvoudige en alomvattende verklaring voor : professioneel doe ik meer dan enkel het schrijven van boeken (lacht). Ik ben begonnen met het verzamelen van informatie in 2015, op het moment dat de campagne van Donald Trump gelanceerd werd. Het afwerken gebeurde in juli 2025, precies tien jaar later dus. Het directe gevolg hiervan is dat wat in de herfst van vorig jaar gebeurde, niet meer meegenomen is. Op zich misschien wel jammer, maar je moet nu eenmaal een lijn trekken bij het schrijven van een boek.”
U behandelt onderwerpen als Donald Trump, Gaza of het klimaat. Heel wat Franse thema’s ook. Maar geen voorbeelden die zich op Belgisch niveau afspelen. Waarom precies ?
“Er is een zekere francofilie die ik van huis uit meekreeg. Ik ken het land behoorlijk goed, volg wat er zich afspeelt en dat levert automatisch wat affiniteiten op. Los daarvan is Frankrijk, objectief gesproken, een interessant laboratorium. Het is het land van Voltaire, de vrije meningsuiting, en er wordt ondanks alles stevig gedebatteerd, zonder aanwezigheid van een cordon sanitaire. Ik denk niet te overdrijven als ik het als een land met passies bestempel, helemaal anders dan de realiteit in Franstalig België. Maar om tot de kern van uw vraag te komen : ik wil geen problemen met collega’s of bepaalde collega’s in de problemen brengen. Dat is de reden waarom ik mijn handen gehouden heb van typisch Belgische voorbeelden, ook al zijn die er.”
De situatie die u hekelt, is vooral geïnspireerd op wat u ervaart in Frankrijk en Franstalig België. Ziet u een andere realiteit in Vlaanderen ?
“Wel zeker, en je kan gerust over een kloof spreken die ook op mediavlak het land doorkruist. Toch is het geen zwart-witverhaal. Een krant als De Standaard is een prima illustratie van de mistoestand die ik aanklaag. En je hebt ook in Vlaanderen een probleem met de MSM zoals ik dat in mijn boek hekel. Toch tekent de situatie in Franstalig België zich scherper af. Voor zowat alle tv-uitzendingen staat de wijzer op links. Eigenlijk heb je maar één rechtse tegenstem : Bouchez. Hij wordt gehaat bij de klassieke media, alleen kunnen ze er niet omheen. Maar vergis u niet : mochten ze kunnen, men zou hem cancelen (glimlacht).”
“In Franstalig België is er maar één rechtse tegenstem : Bouchez”
Welke rol spelen de sociale media in dit verhaal ?
“In mijn ogen is het een reële meerwaarde. Er zijn natuurlijk pro’s en contra’s, maar wanneer je ze afweegt, wegen de voordelen beduidend zwaarder door. Kijk, vroeger had je enkel de traditionele media, men kon lezersbrieven schrijven en er was ruimte voor opiniestukken. In theorie, want ik heb moeten meemaken dat de mijne tientallen keren geweigerd werden omdat ze niet in het voorgeschreven plaatje pasten. Dankzij de komst van de sociale media werd dat traditionele persmonopolie doorbroken, wat een goede zaak is. En ja, er is een keerzijde. Het is ook een forum dat ruimte biedt voor heel wat desinformatie, bagger en klinkklare onzin. Maar je moet de bluts met de buil nemen. Want die sociale media zijn ook een vorm van re-informatie, waarbij dingen aan het licht gebracht werden die je via de klassieke kanalen niet te weten kwam. Een voorbeeld : na een voetbalwedstrijd van PSG waren er hevige rellen die enkel via de sociale media kenbaar werden gemaakt. Wie enkel televisie en krant als informatiebronnen gebruikte, bleef gewoonweg in het ongewisse. Je merkt ook dat er een generationeel element speelt. Bij jongeren heb je een groter wantrouwen ten aanzien van de MSM.”
“Bij jongeren heb je een groter wantrouwen ten aanzien van de MSM”
U bent niet aan uw proefstuk toe. En ondanks een bezadigde voorzichtigheid gooit u telkens toch een steen in de kikkerpoel. Bracht het u ooit in de problemen ?
“Eerlijk gezegd, niet op een concrete manier. Maar ik moet er ook bij zeggen dat mijn carrière voorbij is, of toch op zijn laatste benen loopt. Mocht ik vandaag moeten solliciteren, ik zou geen kans meer maken. De deuren zouden zich voor mij sluiten, daar maak ik me niet de minste illusie over. Men heeft me nooit bedreigd met ontslag, maar zoals u zegt, was ik altijd voorzichtig. Ik heb ook wel wat vrienden in de sector, wat helpt. Persoonlijk ben ik ook niet op sociale media actief. Dus op eventuele reacties op die fora kan men mij niet pakken. Je weet echter dat wanneer bepaalde onderwerpen aangesneden worden, het grillig kan worden. Ooit schreef ik een artikel over het cordon sanitaire, wat enkele schandaliseerde reacties opleverde. Op dat moment besef je dat je je op glad ijs begeeft.”
Het is misschien niet de vraag waar men vrolijk van wordt, maar ze is obligaat. Bevinden we ons maatschappelijk niet in een vicieuze cirkel ? Gevormde opinies in de media hebben een uitgesproken linkse stempel, wat dan weer de neiging heeft soortgelijke profielen aan te trekken, waarbij de trend versterkt of op zijn minst bestendigd wordt…
“Daar raakt u een pertinent punt aan. Je ziet een naar links neigende consensus, dat is niet nieuw : in de media, maar ook in de academische wereld, wat misschien – en gelukkig – wel haaks staat op bepaalde economische richtingen waar een andere realiteit bestaat. Als journalist ben je na je opleiding misschien wel ‘rechts’, maar je komt steevast op een ‘linkse’ redactie terecht, behalve wanneer je natuurlijk voor dit blad gaat schrijven (lacht). Automatisch, en dat is best begrijpelijk, ga je daar niet de revolutie beginnen voeren. Je eerder voorzichtig opstellen is de boodschap. Toch nog ergens een stempel proberen te drukken, is een erg delicate evenwichtsoefening. Als gevolg staken velen hun pogingen of kiezen voor andere professionele paden.”
“Je ziet een naar links neigende consensus”
Wellicht is de vraag wat voorbarig, gezien het zopas verschijnen van dit werk. Anderzijds kunnen we gezien de bibliografie die u letterlijk op uw conto schreef de vraag niet laten liggen : zit er al een nieuw project in de pijplijn ?
“De vraag is volkomen terecht hoor, wat niet wil zeggen dat ik u een pasklaar antwoord kan geven. Ik sta op het punt om zestig te worden, wat aan de ene kant betekent dat ik nog wel enkele jaren professioneel actief zal moeten zijn, wat ruimte voor dergelijke projecten toch enigszins inperkt. Maar wie weet daarna ? Ik speelde al een tijdje met de idee een objectief portret van Donald Trump te brengen, maar gezien de recentste gebeurtenissen laat ik dat nog even in de koelkast zitten (lacht).”
Nicolas de Pape.
Wie is Nicolas de Pape ?
“60 jaar, gehuwd en vader van vier kinderen, twee twintigers en een tweeling van 14. In Brussel opgegroeid, als nazaat van een vader uit Brugge en moeder uit Spa; kan het nog Belgischer (lacht) ? Beroepshalve heb ik er een hele loopbaan als journalist op zitten, zij het dat ik een zijsprong van enkele jaren maakte als woordvoerder van de Onafhankelijke Mutualiteiten. Mijn journalistieke activiteiten speelden zich vrijwel uitsluitend af bij Le Journal du Médecin. Ik was er redacteur, hoofdredacteur en vandaag senior writer. Daarnaast schrijf ik ook regelmatig in diverse Franstalige publicaties, waaronder Le Vif.be, Causeur en FigaroVox, opiniestukken, en heb ik een handvol boeken op mijn actief staan, waaronder dit laatste hekelschrift, gericht tegen bepaalde perfide praktijken in de klassieke media. Sinds kort ben ik ook editorialist bij de nieuwssite 21news.be, waarvan recent ook een Nederlandstalige versie beschikbaar is.”
