door Julien Borremans in ’t Pallieterke .
Vorige week werden in Brussel tien minderjarigen opgepakt voor ernstige feiten. Het parket vorderde voor alle tien een onmiddellijke plaatsing in een gesloten jeugdinstelling van de Franstalige Gemeenschap (IPPJ). Toch werden ze allemaal onmiddellijk weer vrijgelaten, omdat er geen enkele plaats meer beschikbaar was.
De feiten waren niet min : drie minderjarigen vielen minstens drie personen aan met een mes en een stok, en roofden waardevolle spullen. Aan het station van Nijvel bedreigden vier pubers een man met een mes en beroofden hem. De vier waren al eerder bekend voor geweld; een van hen was op dat moment op de vlucht uit een gesloten instelling. Drie anderen werden in Brussel-Noord opgepakt voor drugshandel en bedreigingen.
Procureur des Konings Julien Moinil reageerde scherp : “In deze omstandigheden mogen we niet verwachten dat de schietpartijen zullen stoppen.” Het parket van Brussel waarschuwt voor “een enorm en urgent probleem”. Dit is geen geïsoleerd geval. Sinds september 2024 werden in Brussel al meer dan 100 jongdelinquenten van zware feiten bij hun voorleiding onmiddellijk vrijgelaten.
Minister Valérie Lescrenier (Les Engagés), bevoegd voor Jeugdzorg in de Franstalige Gemeenschap, stelt dat deze jongeren bij de jeugdrechtbanken niet werden aangemeld – wat volgens het parket van Brussel een regelrechte leugen is – en dat er wel degelijk begeleidende maatregelen worden genomen. Volgens de minister vordert het parket al te snel een gesloten plaatsing. De realiteit is dat jongeren vele malen wegens zware feiten voor een jeugdrechter moeten verschijnen vooraleer er wordt opgetreden. De minister belooft extra plaatsen, maar dat is pas tegen het einde van deze legislatuur en vormt niet meer dan een druppel op een hete plaat.
Schooluitval en tewerkstelling
De Franstalige Gemeenschap en het Brussels Gewest zijn niet geïnteresseerd in een strikte aanpak van criminaliteit, maar eerder in sociale begeleiding en onderwijs. Maar ook op dat vlak faalt het beleid. De schooluitval in het Franstalig onderwijs ligt tot meer dan twee keer zo hoog als in het Nederlandstalig onderwijs in Brussel. Tot 15 procent van de leerlingen verlaat de school zonder diploma secundair onderwijs. In de Kanaalzone loopt dat cijfer op tot 20 procent en is het opnieuw aan het stijgen. Deze jongeren zijn kansloos op de arbeidsmarkt en laten zich makkelijk lokken door de rinkelende kassa’s van de criminele milieus. Ondanks de matige prestaties van het Nederlandstalig onderwijs in Brussel blijft de kloof met het Franstalig onderwijs zeer groot.
Ook de tewerkstelling in Brussel is rampzalig. Een op de drie jongeren is werkloos en de tewerkstellingsgraad blijft ruim onder die van Vlaanderen. Actiris wordt gekenmerkt door een zeer grote inefficiëntie. Amper 20 procent van het personeel wordt ingezet op activering en begeleiding van werkzoekenden. Ruim 90 procent van de werklozen kent onvoldoende Nederlands. De huidige Brusselse Regering legt Actiris een besparing op van 38 miljoen euro, wat nog mild is, gezien de overvloed aan personeel en de zeer matige prestaties van Actiris. Een andere factor is dat veel werkzoekenden door de beperking van de werkloosheidsduur onderdak zullen vinden bij het OCMW.
Actiris zit in een diepe crisis. Begin april gooide Cristina Amboldi – het hoofd van Actiris – de handdoek in de ring met een brief aan haar medewerkers, waarin stond dat ze de aanhoudende minachting, de politieke inmenging en het gebrek aan overleg grondig beu is. De waarheid is dat Amboldi kabinetsmedewerker van voormalig minister van Werk Bernard Clerfayt (DéFI) was en daardoor op de hoogte was van de selectiecriteria. De Raad van State had net voor haar ontslag haar benoeming door de Brusselse Regering vernietigd.
Heel wat jongeren die het onderwijs vroegtijdig verlaten of langdurig werkloos zijn, kampen met een verslavingsproblematiek. Dat leidt tot heel wat overlast en criminaliteit in de buurten. Zo steeg het aantal processen-verbaal in de Politiezone Brussel-Noord in 2025 met 53 procent. In 2025 werden 222 feiten van geweld tegen ordediensten geregistreerd. Daarnaast steeg het aantal aanhoudingen met 11 procent. Het aantal personen dat ter beschikking werd gesteld van het parket, nam zelfs met 147 procent toe. Het is dweilen met de kraan open.
LinkUp
Projecten om junkies van de straat te houden, falen evenzeer. Brussels parlementslid Mathias Vanden Borre (N-VA) is uiterst kritisch over het LinkUp-project, de gebruikersruimte voor drugsgebruikers in Molenbeek. Sinds de opening komen er gemiddeld slechts 6,5 gebruikers per dag langs. Daarvoor werken er 17,5 voltijdse personeelsleden. Het project kostte tot op heden bijna 8 miljoen euro. De jaarlijkse personeelskost bedraagt ongeveer 1,1 miljoen euro. Volgens Vanden Borre is er meer nood aan veiligheid, netheid, preventie en afkickprogramma’s.
De Brusselse instellingen kosten handenvol geld, maar presteren slecht. Voka berekende dat België de vierde hoogste overheidsuitgaven van Europa heeft, maar in de waar-voor-je-geldanalyse prijkt België pas op de 19de plaats. Daarnaast horen we qua overheidsinvesteringen al jarenlang bij de laagste van Europa. In Brussel is de situatie nog een stuk slechter. De Brusselse instellingen behoren tot de slechtst werkende van Europa. De opdracht is om betere kwaliteit te bieden voor minder geld. De Scandinavische landen kunnen als voorbeeld dienen. En als de instellingen performanter, effectiever en efficiënter werken, zullen de problemen in Brussel ook wel afnemen.
foto’s (c) Gazet van Hove.