door Angélique Vanderstraeten in ’t Pallieterke .
Het sociaal conflict bij bpost mag voorlopig dan wel voorbij zijn, het postbedrijf zit nog niet in rustig water. De overgang richting een pakjesbedrijf blijft zeer moeizaam verlopen. De beurskoers is verschrompeld. De schuldgraad bedreigt het voortbestaan van het bedrijf. De concurrentie is hevig. Niet zeker dat bpost dit decennium overleeft.
Het was een pijnlijk bericht: duizenden stoelgangtests die gebruikt worden in de zoektocht naar darmkanker zijn onbruikbaar. Ze bleven te lang liggen in depots van bpost door de wekenlange staking bij het postbedrijf. In de Vlaamse provincies was het vooral in Limburg dat de achterstand opliep. Daar werd men onrechtstreeks geraakt door een aantal Waalse sorteercentra die in april stillagen.
Vooral in Franstalig België
In Vlaanderen kreeg de staking minder aandacht omdat het grotendeels een Waals en Brussels fenomeen was. Maar de overloopeffecten waren dus zichtbaar. Het overheidsbedrijf sloeg zo een zielig figuur.
Nog even de oorzaak van de staking in herinnering brengen. Het postbedrijf wil flexibelere werkuren en de postbodes later op de dag inzetten. Velen onder hen zagen dat niet zitten, want het gaat ten koste van het privéleven. Bovendien betekent later werken dat het steeds moeilijker is om een bijbaan uit te voeren. Tweede element is dat men zeker in Wallonië wantrouwig staat tegenover de overgang van een gewoon postbedrijf naar een pakjesbedrijf. Bezuiden de taalgrens is de situatie anders dan in Vlaanderen. Er moeten grotere afstanden worden afgelegd. Daar wordt de postbode ook nog gezien als iemand met een sociale functie.
Bpost is in die regio met minder tewerkstellingsalternatieven dan in Vlaanderen ook verhoudingsgewijs een werkgever die zwaarder doorweegt. Tel daar nog de grotere invloed van PVDA/PTB in de vakbondskringen bij en je hebt de verklaringen waarom de sociale onrust daar veel groter was. Er is ondertussen een weliswaar wankel akkoord bereikt waarin de latere werktijden toch zijn opgenomen. Het is echter niet uitgesloten dat het sociaal conflict heropflakkert.
Belangrijke uitdaging
En dat is iets wat een bedrijf als bpost kan missen als kiespijn. Het bedrijf staat voor een existentiële uitdaging. Als de overgang naar een pakjesbedrijf niet lukt, dan dreigt het faillissement. In de Franstalige media schuwde Michel Ernst, een econoom van de universiteit Namen, de harde woorden niet. Hij trok de parallel met het failliet van luchtvaartmaatschappij Sabena in 2001. Verschillende factoren wijzen er volgens hem op dat dit een realistisch scenario is en dat bpost 2030 misschien niet haalt.
Er is om te beginnen de harde houding van de vakbonden, wat het bedrijf maar liefst 15 miljoen euro heeft gekost; en dat voor en organisatie die al twee jaar op rij verlies boekt. Vorig jaar werd een nettoverlies van 205 miljoen euro opgetekend, op een omzet van 4,34 miljard euro. Het verlies op zich hoeft geen probleem te zijn, maar er is geen beterschap in zicht. Wanneer later deze maand de jaarresultaten 2025 worden bekendgemaakt, is de kans groot dat de verliezen verder uitdiepen.
Zware schuldgraad
Nog pijnlijker en gevaarlijker is de schuld van bijna 2 miljard euro die ten opzichte van het eigen vermogen oploopt tot 400 procent. Ondertussen is ook de beurskoers ineengestort. Bij de beursgang in 2013 bedroeg de introductieprijs 14,5 euro per aandeel. Dat steeg naar 28 euro en ligt nu op amper 1,8 euro per aandeel. Dat is minder dan de kostprijs van een prior-postzegel van 2,52 euro. Een vernedering. De beurswaarde is gezakt van 3 miljard euro naar 300 miljoen euro.
Topman Chris Peeters is aan het proberen de tanker te keren, maar dat wordt dus zeer moeilijk. En de tijd dringt. Het aandeel van het klassieke postverkeer in de activiteiten van bpost bedraagt amper 35 procent. Jaarlijks daalt het volume aan postbedeling met 10 procent. Ondertussen wil de federale regering die de helft van bpost bezit, verder besparen. Op de dividenden kan de regering-De Wever als aandeelhouder trouwens niet meer rekenen, want er is geen winst. Er wordt onderhandeld over een nieuwe beheersovereenkomst. Zal daar nog in staan dat elke gemeente een postkantoor moet hebben? Indien de regering dat principe laat vallen, dan betekent dat een besparing van 120 miljoen euro.
Het geld is op
De federale overheid heeft sowieso geen geld om bpost financieel te stutten. Ondertussen doen verhalen de ronde dat bpost als een klassiek pakjesbedrijf verder kan met 2.000 in plaats van 15.000 werknemers. Als dit wordt opgenomen in de beheersovereenkomst, kan dat tot nog langere sociale conflicten leiden. En de genadeslag voor bpost.
De concurrentie zit immers niet stil. Steeds meer bedrijven kiezen voor andere spelers als logistieke partner. Het Nederlandse PostNL bijvoorbeeld waar men elke dagen pakjes levert. Ook op zaterdag en dat tot 22 uur ’s avonds. Nog flexibeler zijn spelers als DPD en UPS. De vraag is of bpost zich daartussen kan wringen. De geloofwaardigheid van het bedrijf is zwaar aangetast. Niet alleen door de staking, ook door de vaudeville rond het krantenbedelingscontract en omwille van een aantal peperdure overnames.
Men zou kunnen zeggen: laat het bedrijf overkop gaan en zorg voor een doorstart op kleinere schaal, zoals na Sabena gebeurd is met de nieuwe luchtvaarmaatschappij Brussels Airlines. Maar dat is wel zeer optimistisch. De twee situaties zijn niet te vergelijken. Op de volumemarkt die de logistiek is, maakt schaalgrootte net het verschil. Kortom, bpost zit bedrijfseconomisch totaal klem.
foto’s (c) Gazet van Hove.