COLUMN – door Rik Torfs – www.doorbraak.be .
Het duo Verhoeven en Sturtewagen zette De Standaard op een heel andere ethische lijn dan voorheen. Geen AVV-VVK meer.
foto © Michiel Hendryckx (via Wikimedia) / DB .
Van 2003 tot 2017 schreef ik columns voor De Standaard. Daar stopte ik mee om redenen die ik uitvoerig toelichtte in mijn laatste bijdrage, verschenen op 29 mei 2017. Ik herinner me hoe ik in De Kaag, Zuid-Holland, op de verzendknop duwde, beseffend dat daarmee een lang hoofdstuk definitief was afgesloten. Soms moet je resoluut een deur sluiten zodat een andere weer opengaat.
In 2017 was De Standaard niet langer de AVV-VVK-krant, alles voor Vlaanderen, Vlaanderen voor Kristus. Evenmin het neoliberale product van bedreven marketeer Peter Vandermeersch. Sinds 2010 was Karel Verhoeven aan de macht, eerst samen met Bart Sturtewagen die, economisch minder links, de traditie van de krant weerspiegelde.
Vanaf 2013 stond Verhoeven alleen aan het roer. Geleidelijk vormde hij zijn krant om tot een ‘ethisch lichtbaken’. Alleen, op welke ethiek baseert hij zich ? Niet de christelijke. Welke dan wel ? Waar situeert zich het geloof van Karel Verhoeven ? Hij komt er nooit openlijk voor uit, mede omdat zijn stukken vaak esthetiserend meanderen, bezwerende zinnen bevatten waartussen het onderlinge verband niet altijd glashelder is.
Misprijzen
Het antwoord is te vinden in zijn krantencommentaar van vorige week, waarin hij erfenissen en vermogens op de korrel neemt. Waarom dit onderwerp, waarom nu ? De Standaard zet graag eigen thema’s op de agenda, terwijl andere vragen – over religie bijvoorbeeld – systematisch worden genegeerd. Een beproefde manier om de waarheid niet te spreken zonder formeel te liegen.
Over erfenissen schrijft Verhoeven: ‘… een groeiend aantal mensen valt een levensveranderend bedrag in de schoot, niet bijeen te sparen met een reguliere job.’
Geld is in de ogen van Verhoeven zuiver gericht op consumptie en genot
Bemerk de woordkeuze : mensen valt een bedrag in de schoot. Het misprijzen spat ervan af. Solidariteit over de generaties heen ? Zorg voor de eigen familie ? Foute concepten die ongelijkheid creëren ! Erven is zoals lottowinst, zonder grond.
Erfenissen zijn ‘levensveranderend’. Alsof mensen, wanneer ze over meer geld beschikken, automatisch anders gaan leven. Met hun Porsche sterrenrestaurants afdweilen. Hun baan opzeggen, want niets adelt minder dan arbeid. Geld is in de ogen van Verhoeven zuiver gericht op consumptie en genot. Sparen ? Het familiepatrimonium proberen in stand te houden ? Komt niet bij hem op.
Individu zonder familiegeschiedenis
En dan is er de ‘reguliere job’. Daarmee krijgt een mens zo’n fortuin nooit bij elkaar. Maar wat is een reguliere job ? Wellicht een baan als werknemer of in overheidsdienst, met een beperkt aantal arbeidsuren waardoor de sacrosancte balans tussen werk en vrije tijd overeind blijft. Terwijl mensen die grotere erfenissen nalaten vaak uur noch tijd kenden, bijvoorbeeld als ze zelfstandigen waren. Ze kwamen weinig thuis, waardoor de tijd ontbrak om uit de echt te scheiden.
Het korte zinnetje van Verhoeven laat zien hoe, in zijn ogen, een mens moet leven : als een los individu zonder familiegeschiedenis, belust om zoveel mogelijk te consumeren, kiezend voor een reguliere baan die de vrije tijd niet al te veel belast.
Oud geld
Verhoevens kijk op de bredere maatschappij blijkt uit volgende passage : ‘Die vrolijke overdracht van oud geld naar almaar meer Belgen staat in schril contrast met de erfenis van een schuldenberg bij de overheid, en van oncontroleerbare tekorten, onder meer om voor die babyboomers te zorgen…’
‘Oud geld’, een beetje onfris en belegen, zoals de mensen die het erven
Verhoeven laat zien dat hem dat niet zint. ‘Oud geld.’ Een beetje onfris en belegen, zoals de mensen die het erven. De ‘vrolijke’ overdracht. Daarin schuilt minstens lichtzinnigheid, mogelijk profitariaat. Schandelijk toch, mensen die hun vergaarde fortuin overdragen aan hun waardeloze kroost, ondertussen de oeverloos zorgende overheid met haar schuldenberg in de steek latend.
Waar zouden trouwens die ‘oncontroleerbare tekorten’ vandaan komen ? Van de hebzucht van de boomers ? Of van de spilzucht van de overheid, op en over de grens van nepotisme en corruptie ? Als het land met de hoogste belastingen erin slaagt de grootste schulden te maken, is het niet helemaal zeker of zulks de onafwendbare consequentie van haar ‘zorgende’ ingesteldheid is.
Volbloed etatist
Verhoeven eindigt zijn stuk met een voorspelbare vondst: ‘Als de fiscaliteit niet stap voor stap omgedraaid wordt richting vermogen, verliest de samenleving als collectief haar belangrijkste erfenis.’ Met die erfenis bedoelt hij de – onder geen beding gedeeltelijk geprivatiseerde – sociale welvaartstaat.
Het vertrouwen van jongeren in vadertje staat is geringer dan dat van Karel Verhoeven
Verhoeven is een volbloed etatist. Hij rekent op de daad- en werkkracht van de zorgende overheid, vol goede bedoelingen, in schril contrast met de geldzuchtige onbarmhartigheid van de privésector.
De helft van de jongeren tot 28 jaar denkt nooit een pensioen te zullen ontvangen. Hun vertrouwen in vadertje staat is alvast geringer dan dat van Karel Verhoeven, die het geld wil halen ‘waar het zit’ om het ten bate van het algemeen welzijn te laten beheren door een overheid die overtuigend heeft bewezen daar niet in staat toe te zijn.
Rik Torfs is Belgisch hoogleraar emeritus aan de KU Leuven, kerkjurist, oud-rector van de KUL, bekend mediafiguur, voormalig christendemocratisch politicus en bekende twitteraar.
foto’s (c) Gazet van Hove.