foto cover (c) RTV.
NIEUWS – door Roan Asselman – www.doorbraak.be .
Twee gesluierde vrouwen.
Het OCAD is al bij al tevreden. Van de meer dan vijftig teruggekeerde ‘IS-bruiden’, vrouwen die meer dan tien jaar geleden naar Syrië en Irak trokken, zocht niemand opnieuw aansluiting bij extremistische netwerken. Dat weet Gert Vercauteren, de topman van de organisatie, die de Belgische politie- en inlichtingendiensten coördineert. Goed nieuws dus, al is zo’n niet-aansluiting natuurlijk niet hetzelfde als een succesvolle re-integratie.
Dat begrijpt ook Pieter Van Ostaeyen, historicus, arabist en analist van het ‘Syriëstrijderfenomeen’. ‘Over het algemeen ben ik het idee van actieve “deradicalisering” en “re-integratie” niet zo genegen’, aldus Van Ostaeyen. ‘Er is volgens mij maar één bepalende factor die voorspelt of iemand echt deradicaliseert en opnieuw integreert in de samenleving, en dat is de ervaring van de persoon zelf. Als ze daar, in Syrië of Irak, moesten afrekenen met de persoonlijke catastrofes die hun keuzes veroorzaakten – en dat was voor de meesten ook wel zo – dan is re-integratie mogelijk. Maar ze moesten dan ook echt als individu serieuze nadelen ondervinden. Als dat niet zo was, dan is de kans klein.’
Omvolking en islamisering
De re-integratie van vrouwelijke IS’ers is niet eenvoudig. Onder meer omdat, zoals ook Vercauteren aanhaalt, de zogenaamde ‘IS-bruiden’ zeker niet even naïef of volgzaam waren als wel eens wordt beweerd. ‘Het beeld van vrouwen als “willoze schaapjes” moet genuanceerd worden’, zegt Vercauteren. ‘Sommigen volgden misschien hun partner, maar veel vrouwen waren zelf ideologisch overtuigd.’
Hij wijst erop dat deradicalisering over meer gaat dan geweld
Als voorzitter van de Kamercommissie Binnenlandse Zaken volgt Ortwin Depoortere (Vlaams Belang) de IS-vrouwen nauwgezet op. Hij wijst erop dat deradicalisering over meer gaat dan geweld. ‘Als OCAD de lat op de grond legt, versta zich niet opnieuw aansluiten bij radicale groeperingen, is het niet moeilijk om te beweren dat er geen vuiltje aan de lucht is’, reageert het Kamerlid scherp. ‘Deze terroristen hadden na een lange gevangenisstraf moeten herintegreren in hun oorspronkelijke land van herkomst, waar ze hun islamitisch gedachtegoed vrij kunnen uitdragen, op eigen kosten moeten leven en geen gevaar meer vormen voor onze mensen.’
‘Onze almaar verder omvolkte en geïslamiseerde samenleving bulkt van de radicaliseringspaden : haatimams, jihadistische propaganda, groepsdruk binnen parallelle migrantensamenlevingen… De kans dat deze vrouwen nog een terreurdaad plegen, is hopelijk klein. Maar hun radicale gedachtegoed zullen ze niet zomaar achterwege laten. Hun geloof en levensvisie is daarmee intrinsiek verbonden. Voor mogelijk geïndoctrineerde kinderen heb ik dus meer vrees.’
Jean-Louis Denis
Van Ostaeyen, auteur van onder meer Van Kruistochten tot Kalifaat en Staat van Terreur: de Jihadistische Revolutie, tempert in elk geval de verwachtingen. ‘Ik zag in het verleden al meerdere voorbeelden van zogezegd ‘gederadicaliseerde’ Syriëstrijders die hun extreme ideeën bleven aanhangen of nóg radicaler werden. Het is niet zo dat iemand die het IS-gebied verlaat, niet langer IS-ideeën aanhangt. Zelfs als ze niet overgaan tot gewelddadige acties.’
Die mens is dan weer vrijgekomen en het eerste wat hij zei was dat hij radicaler was dan ooit
De onderzoeker concretiseert. ‘Een van de meest schrijnende voorbeelden is de zaak Jean-Louis Denis, een van de belangrijkste rekruteerders vijftien jaar geleden. Die man werd in Brussel veroordeeld vanwege zijn rekruteringen voor jihadistische organisaties. Die mens is dan weer vrijgekomen en het eerste wat hij zei was dat hij radicaler was dan ooit. Later werd hij opgepakt in het Afrikaanse Benin, waar hij zich wilde aansluiten bij een jihadistische organisatie. Vandaag woont hij in Afghanistan, onder het bewind van de taliban.’
Repatriëring : een vergissing ?
Of de Belgische overheid dan geen fout maakte door al die IS-vrouwen opnieuw naar België te halen? ‘Neen’, stelt Van Ostaeyen resoluut. ‘Ik ben er altijd van overtuigd geweest dat wij een vergissing hebben begaan door die Belgische IS’ers niet allemaal terug te halen. Iedereen had toen zijn verantwoordelijkheid moeten nemen om die terroristen op te pakken en te vervolgen. Het is zeker en vast beter om hen hier te berechten en hen hier te kunnen opvolgen dan om hen daar achter te laten.’
Depoorter volgt die redenering niet. ‘Ik ben altijd tegen de repatriëring van IS-vrouwen geweest. Deze terroristen – en laat toch duidelijk gezegd zijn dat ze wel degelijk terroristen zijn – hebben onze samenleving afgezworen om zich aan te sluiten bij een moorddadig islamitisch regime. Ze hebben zelf de banden met ons land doorgeknipt en zouden daar de gevolgen van moeten dragen, inclusief de intrekking van onze nationaliteit waar mogelijk. Finaal moesten ze berecht en opgesloten worden in Syrië, in de regio. Niet hier.’
‘Repatriëring is bovendien onrechtvaardig tegenover de slachtoffers van IS’, besluit de Vlaams Belanger. ‘Deze vrouwen hebben de marteling en moord van onschuldige burgers ondersteund, en onze federale regering “beloont” hen met een gratis vliegtuigticket. Daarbovenop moeten onze veiligheidsdiensten hen en hun nageslacht wellicht levenslang opvolgen, met alle kosten die daarbij komen kijken.’
Minister van Defensie Theo Francken (N-VA) maakt zich intussen sterk dat de regering-De Wever geen IS-vrouwen zal repatriëren. ‘Deze regering zal alvast geen IS-bruiden actief repatriëren. Laat dat dan maar het verschil zijn met de vorige’, aldus Francken, tussen 2014 en 2018 staatssecretaris voor Asiel en Migratie. Van de meer dan vijftig IS-vrouwen haalde de regering-De Croo (‘de vorige’) er twaalf uit lokale detentiekampen terug. De rest vertrok eerder, uit eigen beweging.
Roan Asselman (1996) is analist, redacteur en Amerikacolumnist van Doorbraak. Hij concentreert zich op de impact van massamigratie op Europese natiestaten, de invulling van politieke rechten in het digitaal tijdperk en de ethische vraagstukken binnen de (bio)medische wetenschap. Roan is jurist en bio-ethicus (beide KUL) en behaalde een postgraduaat in het vermogensbeheer (EMS).
foto’s (c) Gazet van Hove .