Grondwettelijke rechten en vrijheden zijn geschonden en Cassatie laat begaan
NIEUWS – door Hans Brockmans – www.doorbraak.be
‘Dikwijls is bij zo’n visitatie door de fiscus niet duidelijk wat geoorloofd is en wat niet.’
In een recent arrest meent het Hof van Cassatie dat bewijsstukken die de fiscus onrechtmatig verkregen heeft, toch gebruikt mogen worden in het fiscale dossier tegen een bedrijf. ‘Een vrijgeleide aan de fiscus’, vindt Michel Maus (VUB).
Stel, de fiscus klopt aan bij een bedrijf voor een controle. De directie van het bedrijf weigert volgens alle regels de toegang aan de fiscus, die daarop toch de controle uitvoert en daarbij opzettelijk fouten maakt bij de inbeslagname van bewijsstukken.
Cassatie vindt die controle onrechtmatig. En toch mag de fiscus die onrechtmatig verkregen bewijsstukken gebruiken in het dossier dat de fiscus opstelt tegen het bedrijf. ‘Cassatie geeft zo een vrijgeleide aan de fiscus voor administratieve willekeur’, zegt professor Fiscaal Recht Michel Maus (VUB). ‘Dit arrest zal de Bijzondere Belastinginspectie aansporen om er bij zijn onderzoeken nog eens extra hard in te vliegen.’
‘Visitatie’
Bovenstaande is geen hypothetisch geval, maar harde werkelijkheid. In het betreffende dossier ging het om een ‘visitatie’ of bezoek van de fiscus aan het bedrijf. De bedrijfsleiding verzette zich tegenover de ambtenaren uitdrukkelijk tegen het betreden van hun bedrijf. Die trokken zich van het bezwaar niets aan en begonnen ijverig naar hun zoektocht naar fiscale bewijzen.
De directie contacteerde zelfs de politie om de ambtenaren te verwijderen uit het bedrijf
De bedrijfsleiding sloot daarop de elektriciteit van het bedrijf af, waarschijnlijk om het datasysteem te blokkeren. De directie contacteerde zelfs de politie om de ambtenaren te verwijderen uit het bedrijf.
Toch was de fiscus erin geslaagd om documenten mee te nemen die belastend waren voor het bedrijf.
Het hof van beroep van Gent betwist niet dat deze onrechtmatig verkregen waren. Toch laat het hof dit bewijs toe op basis van de zogenaamde ‘Antigoon-doctrine’, die Cassatie sinds 2015 toepast. Cassatie laat sindsdien in fiscale zaken immers toe dat de administratie een onrechtmatig verkregen bewijs gebruikt, zolang het niet in strijd is met de beginselen behoorlijk bestuur en het recht op een eerlijk proces.
Opzettelijk misbruik bewijzen
In het arrest van eind vorige maand, waarover De Tijd recent berichtte, interpreteert het Hof van Cassatie de Antigoon-doctrine wel heel ruim. Het Hof erkent dat de bedrijfsleiding zich uitdrukkelijk had verzet tegen deze visitatie. De administratie wist dit. Cassatie wil deze belastende elementen niet verwijderen, zelfs niet als blijkt dat de administratie ‘zich opzettelijk niet houdt aan het door de belastingplichtige opgeworpen verzet’.
Maus schetst de normale gang van zaken bij een ‘visitatie’: ‘De fiscus mag zonder aankondiging naar een bedrijf stappen en zich de toegang verschaffen. De fiscale ambtenaren mogen dan geen dwang uitoefenen of geweld gebruiken, zoals een deur openbreken. Dit is geen huiszoeking in het kader van een strafzaak, waarvoor de toestemming de onderzoeksrechter vereist is.’
De grondwettelijke rechten en vrijheden zijn geschonden. En Cassatie laat begaan
De zaakvoerder of de directie moeten wel toestemming geven voor de visitatie. Ze kunnen zich dus verzetten als de ambtenaren het bedrijf willen betreden. ‘De bedrijfsleiding moet zelfs geen reden geven voor dit verzet’, schetst Maus. ‘Meer nog : tijdens zo’n zoektocht naar bewijzen kan het de spuigaten uitlopen. De directie kan de fiscale ambtenaren dan vragen het pand te verlaten. En zij moeten op dat verzoek ingaan.’
In dat geval loopt de belastingplichtige wel het risico dat de administratie het dossier overdraagt aan het parket, dat dan een onderzoeksrechter kan inschakelen om een echte huiszoeking goed te keuren.
Maus is duidelijk : ‘In het recente dossier dat door Cassatie werd behandeld, werd flagrant misbruik gemaakt van dit bezoekrecht. Bovendien zijn er waarschijnlijk ook andere inbreuken begaan, zoals huisvredebreuk of de miskenning van de privacywetgeving. De grondwettelijke rechten en vrijheden zijn geschonden. En Cassatie laat begaan. Dit arrest next level-Antigoon moet toch stof tot nadenken geven aan de huidige regering, die een nieuw antifraudeplan in een wetsontwerp wil gieten.’
Voorbereiden op inval
Een advocaat van een groot fiscaal kantoor geeft alvast een advies aan bedrijfsleiders om zich te beschermen tegen al te agressieve fiscale ambtenaren. Dat doet hij liever anoniem. ‘Dikwijls is bij zo’n visitatie niet duidelijk wat geoorloofd is en wat niet’, klinkt het. ‘En zelfs als dat wel duidelijk is, zijn er vliegende fiscale controleurs die die lijn overschrijden. En nu blijkt dat de hoogste rechters dit soort wanprakijken gedogen.’
Daarom geeft hij een goede raad : ‘Bereid u voor op een inval en zorg ervoor dat er in het bedrijf geen documenten rondcirkelen met details, onduidelijkheden of onwaarschijnlijkheden, die voor de fiscus of rechtbank tot problemen kunnen leiden.’
Moeten ondernemers dan hun bezwaarlijke fiscale documenten op een locatie buiten van de bedrijfszetel verbergen ? ‘Dat mag en zal ik niet zeggen’, lacht Maus.
Hans Brockmans is jurist. Hij werkte van 1988 tot 2023 bij het economische magazine Trends. Hij was drie keer genomineerd en twee keer laureaat van de persprijs van het Gemeentekrediet/Dexia. Hij kreeg ook de Citi Journalistic Excellence Award voor de financiële en economische berichtgeving. Hij was lang actief in het bestuur van de beroepsvereniging VVJ.
foto’s (c) Gazet van Hove.