COLUMN – door Siegfried Bracke – www.doorbraak.be .
De geschiedenis herhaalt zich nooit, maar met de jaren begint een mens eraan te twijfelen of die waarheid wel een koe is. Dertig jaar terug werd de 1 mei-viering in het Brusselse Achturenhuis ernstig verstoord door protesterende leerkrachten, ook toen gedirigeerd door extreemlinks. Ze beletten dat Philippe Moureaux, toen een van de machtigste mensen van de PS, het woord nam. Moureaux noemde de demonstrerende onderwijsmensen ‘socialo-fascistes’…
Een maand eerder had de Franse Gemeenschap, ondanks vier maanden staking in het onderwijs, het plan Onkelinx goedgekeurd. Een saneringsplan, ook toen al. Drieduizend leerkrachten uit het secundair onderwijs verloren hun baan. Scholen met minder dan vierhonderd leerlingen moesten dicht. Het kaderde in wat Laurette Onkelinx gestion responsable noemde, verantwoordelijk bestuur. Het kwam erop neer, ook toen, dat het geld helemaal op was, en dat aan zeer zware besparingen niet meer te ontkomen viel.
Zoals nu dus. Het was ook letterlijk wat Christophe Deborsu vorige week in De Afspraak zei: deze besparingsoperatie is onvermijdelijk, er is geen alternatief. Nu al wordt in het Franstalig onderwijs elke vijfde leraar betaald met geleend geld. Het tekort van de Franse Gemeenschap stijgt elk jaar spectaculair. Niet ingrijpen op de grootste begrotingspost, het onderwijs, is dus ondenkbaar. Bovendien zullen in de komende jaren, bij toepassing van de financieringswet, ook de inkomsten dalen.
Niet ingrijpen op de grootste begrotingspost, het onderwijs, is ondenkbaar.
Deborsu vindt overigens wat de gemeenschapsregering vraagt van de leerkrachten niet echt een probleem. Meer lesgeven ? Dat zijn dan evenveel uren als mijn ouders in hun tijd ook moesten doen, zei hij. En meer inschrijvingsgeld in het hoger onderwijs ? Dat inschrijfgeld is al tien jaar niet meer geïndexeerd; in Vlaanderen betalen de studenten evenveel.
Supermoeilijk
Maar Deborsu kon niet ontkennen dat de sfeer ‘superslecht’ was. ‘Het gaat almaar slechter,’ zei Deborsu. ‘Het is supermoeilijk om Waal te zijn. Heel deprimerend.’ En dat de Waalse economie al meer dan zestig jaar achteruitboert. Ondanks relanceplannen, Marshallplannen en noem maar op. Voor de verkiezingen wordt het herstel aangekondigd en beloofd; na de verkiezingen blijkt daar niets van in huis te komen. Ook nu weer niet, hoewel de PS – na jaren almacht – in de oppositie zit.
Aandoenlijk om zien was het, zoveel tristesse. Maar tegelijk heel typerend. Zeker toen Deborsu eraan toevoegde dat het niet de bedoeling was om het rijke Vlaanderen om hulp te vragen, want dan gaan de Vlamingen confederalisme eisen, zei hij, ‘en dat willen wij niet. Wij hebben daar geen geld voor’.
Mentale omslag
Zo was de cirkel weer eens rond. Zelden werd zo mooi aangetoond hoe onze Waalse vrienden het slachtoffer zijn van hun eigen redenering. Zelden bleek zo duidelijk hoe men aan de andere kant van de taalgrens de oplossing blijft verwachten van de politiek en van gekregen geld, met het zoveelste herstelplan dat alweer een paar miljard kost. Zelden was het zo zonneklaar dat aan gene kant van de taalgrens de mentale, zeg maar culturele omslag nog altijd niet gemaakt is.
Zelden was zo zonneklaar dat de culturele omslag nog altijd niet gemaakt is.
Want de dag dat men er in slaagt om meer mensen aan de slag te laten gaan in de particuliere sector – en dus niet bij de overheid, waar nu al veel te veel volk zit – is de eerste dag van het herstel. Vandaag zijn er in Wallonië volgens Eurostat amper vijfentwintig privéjobs per honderd inwoners. Nergens in Europa is dat cijfer zo laag. Het Europees gemiddelde is 34,3. Haalt men dat gemiddelde, dan zijn er maar liefst 300.000 Waalse banen bij gekomen.
Dat kan, want er zijn ook troeven. Een goede ligging in Europa, en er is, anders dan in Vlaanderen, ook nog plaats; letterlijk ruimte om te ondernemen. Er zijn uitstekende universiteiten die de motor kunnen zijn van vele soorten innovatie. Koppel dat aan de creatie van een bedrijfsvriendelijke omgeving, en Wallonië wordt weer, zoals in de 19de en in het grootste deel van de 20ste eeuw, een topregio.
Kiezen voor de toekomst
Dat impliceert dus wel een andere manier van denken. Een die radicaal afscheid neemt van de ziekelijke gewoonte om à la Deborsu bezig te zijn met het verlies en de wanhoop, een die resoluut kiest voor een toekomst met economische groei. Dat Wallonië dan maar beter een eigen beleid kan voeren, aangepast aan de eigen context, is de evidentie zelve. Angst voor het confederalisme is dus misplaatst: dat is een oplossing, een kwestie van oplossingen op maat, een kwestie van efficiëntie.
Het is al met al een eenvoudige kwestie van kiezen. Door wie laat je je inspireren ? Door vakbonden die maar niet willen begrijpen dat herstel zonder hervormingen nooit lukt ? Of kijk je naar succesverhalen die in Wallonië heus ook wel te vinden zijn ? Technologisch gedreven nieuwe bedrijven, die het wereldwijd heel goed doen.
Waals model
Deborsu merkte op, toen het weer over het Franstalig onderwijs ging, dat in de armere scholen inderdaad al weken wordt gestaakt, maar de betere, zei hij, die blijven gewoon voortwerken. De scholen voor het betere volk dus, voor de elite. Waar men maar al te goed weet dat herstel begint met degelijk onderwijs, met betere PISA-resultaten. Vandaag zit Wallonië ook daar helemaal onderaan.
Los overigens van de echte (dure) privéscholen die in Wallonië blijken te groeien en te bloeien. Met per jaar minstens een kleine 10.000 euro schoolgeld. Hun leerlingen halen met vlag en wimpel een diploma bij de centrale examencommissie, de vroegere middenjury.
Het Waals model ?
Siegfried Bracke was voor de N-VA Kamervoorzitter en gemeenteraadslid in Gent. Voordien was hij journalist bij de VRT.
foto’s (c) Gazet van Hove .