door Redactie Politiek ’t Pallieterke .
De Vlaamse Regering sloeg vorige week nog maar eens een belabberd figuur. Een discussie over de middelen voor leerlingenvervoer in het buitengewoon onderwijs zorgde voor ruzie en stilstand. CD&V en Vooruit probeerden zich te profileren als moreel meest hoogstaande partij. De N-VA stond erbij en keek ernaar. De vraag rijst of men met deze coalitie van drie partijen geen heilloos pad is ingeslagen.
De Vlaamse Regering bereikte vorige week een akkoord dat de toekomst van het leerlingenvervoer in het buitengewoon onderwijs moet veiligstellen. Dat was blijkbaar nodig om een crisis in de regering-Diependaele te beteugelen. De zoveelste. Het feit dat sommige leerlingen uren in de bus zitten op weg naar school, was voor Vooruit en CD&V onaanvaardbaar. Ook al is het budget de voorbije jaren gestegen, men vond het niet genoeg. De socialisten en de christendemocraten probeerden elkaar te overtroeven in morele verontwaardiging. De N-VA van minister-president Matthias Diependaele had het evenmin gemakkelijk, want het leidde tot spanningen tussen minister van Onderwijs Zuhal Demir en minister va Mobiliteit Annick De Ridder over de eindverantwoordelijkheid in dit dossier.
Uiteindelijk werd het conflict ontmijnd. Voor de jaren 2026 en 2027 wordt het exploitatiebudget voor leerlingenvervoer bij De Lijn vastgelegd op 150 miljoen euro, 11 miljoen meer dan het geplande budget van 139 miljoen. Om het budgettaire tekort voor 2026 op te vangen, is volgens de N-VA “een interne oplossing gevonden binnen de Vlaamse begroting, door onder andere onderbenutte budgetten uit andere departementen over te hevelen. Hierdoor is er geen impact op de globale begroting”.
Niveau van een gemeenteraad
De manier waarop dit dossier werd aangepakt, is symptomatisch voor de Vlaamse politiek anno 2026. Ten eerste probeert men elkaar in emoties te overvleugelen, los van de inhoud. Anders, de ex-Open Vld, ging bij monde van Egbert Lachaert ook los op het orgel. Roepen, zwaaien met de armen,… Het leek een kampioenschap ‘wie is de meest verontwaardigde’. Waardoor het Vlaams Parlement nog maar eens verviel tot het niveau van een landelijke gemeenteraad. Alhoewel : dit is misschien een belediging voor de vele Vlaamse gemeenteraden.
“Een samenwerking tussen N-VA en Vlaams Belang is politieke fictie”
Daarnaast is nog eens duidelijk geworden dat men op Vlaams niveau geen probleem heeft om het geld door vensters en deuren te gooien. In Vlaanderen, dat altijd een zeker wantrouwen aan de dag heeft gelegd ten opzichte van de overheid, is men in een situatie terecht gekomen dat de overheid blijkbaar alle problemen moet oplossen. Voor de N-VA en Vooruit, de as van de Vlaamse Regering, is dat geen probleem. Vlaams-nationalisten vinden dat bepaalde zaken geld mogen kosten aangezien het zich op het Vlaams niveau situeert. Kort gesteld : zet er een Vlaamse Leeuw op en het is OK. Vooruit vindt het dan weer prima dat de regering een gat in haar hand heeft.
Het is een feit dat het begrotingstekort rond de 2 miljard euro blijft schommelen. En ondanks het vooruitzicht van meer dan 3 miljard euro extra dankzij de dotaties van de bijzondere financieringswet tegen 2029, is het verre van zeker dat er de komende jaren een begrotingsevenwicht wordt bereikt. Ondertussen is men aan het lanterfanten met het opstellen en publiceren van een nieuw Vlaams subsidieregister. Pro memorie : Vlaanderen geeft jaarlijks bijna 18 miljard euro aan subsidies uit. Daar is wel degelijk op bespaard, maar veel te weinig. Minister van Begroting Ben Weyts (N-VA) maakt weinig haast om daar iets aan te doen.
Zoeken naar een alternatieve politiek
Gezien de electorale machtsverhoudingen is er weinig kans dat dit soort beleid de komende jaren wordt bijgestuurd. Een coalitie in 2029 waarbij Vooruit wordt vervangen door Anders is weinig realistisch. De Vlaamse liberalen zijn bezig met overleven. En zonder CD&V dat eveneens spilziek is, lijkt regeren evenmin mogelijk. Om nog maar over de betutteling van die partij te zwijgen.
Zo raakte vorige week bekend dat minister van Omgeving Jo Brouns (CD&V) aan een ‘restjesbox’ werkt. Wie op restaurant zit en restjes heeft, zou dat naar huis moeten meenemen. “Eten hoort op een bord, niet in de vuilniszak,” aldus de minister. Niet fout, maar is het aan de overheid om zich daarmee te moeien ? Dit is niet meer ernstig. Vlaanderen is een heilloos bestuurspad ingeslagen.
Daarom dat het dringend tijd is om na te denken over een alternatief Vlaams beleid. En men zich de vraag moet stellen of de pijlers van dat beleid niet ‘minder betutteling’ moeten zijn. Het probleem is echter dat je dat met de huidige coalitie niet kan realiseren. Ook niet met de as N-VA-Vooruit, maar dan zonder CD&V.
Het zal de komende jaren richting 2029 meer en meer duidelijk worden dat dit een verkeerde Vlaamse coalitie is. En dat het enige alternatief een N-VA-Vlaams Belang as is op Vlaams niveau.
Beter besturen vooropstellen
Het is natuurlijk politieke fictie aangezien de N-VA-top met eerste minister Bart De Wever voorop een coalitie met het Vlaams Belang uitsluit. Ook voor partijvoorzitter Valerie Van Peel is het een njet. En zelfs als de N-VA dit overweegt, dan is de deur naar de federale regering voor jaren gesloten. Bovendien is er een factor aan de andere kant : zal het Vlaams Belang een Vlaams regeerakkoord honoreren ? Zullen bepaalde kopstukken dat onder andere via de media niet afbreken ?
Maar het kan geen kwaad een intellectuele oefening te maken. Een coalitie van de Vlaams-nationale partijen die beter bestuur vooropstelt, is mogelijk. Dan kan er eindelijk geschrapt worden in de vele subsidies, ook en vooral in de cultuur- en entertainmentsector waar men spuwt op alles wat Vlaams is, het geld uitgezonderd. Daarnaast kan men komen tot een efficiënter overheidsapparaat en kan de Vlaamse overheid zich eindelijk terugplooien op de kerntaken.
De twee miljard euro die Vlaanderen jaarlijks in Brussel steekt (vooral voor het onderwijs) zou aan voorwaarden kunnen worden gekoppeld op het vlak van respect voor de taalwetgeving. Overigens : waarom het Vlaams Parlement en de Vlaamse Regering dan niet in Brussel houden, maar de administratie verhuizen naar de provinciesteden?
Dat zou ook een signaal zijn richting de onveiligheid rond het Noordstation, een ergernis voor de Vlaamse ambtenaren die in Brussel werken. De Vlaamse fiscale autonomie in de personenbelasting zou wél integraal gebruikt kunnen worden indien er een Vlaams-nationale coalitie aan de macht is.
Foto’s (c) Gazet van Hove.