NIEUWS – door Lucas KIndt – www.doorbraak.be
Wie in Leuven rector is geweest, wordt nadien ereburger van de stad. Die gewoonte gaat terug tot de jaren zestig : Roger Dillemans, André Oosterlinck, Marc Vervenne en Mark Waer kregen die titel allemaal. Op 29 juni zette de gemeenteraad die traditie voort voor ererector Luc Sels, en brak ze tegelijk, want diens voorganger Rik Torfs werd gepasseerd. Voor het eerst sinds 1985 valt een oud-rector uit de boot, en die oud-rector is toevallig een zeer scherp opiniemaker.
Torfs noemde het ‘een zuiver politieke keuze’. Burgemeester Mohamed Ridouani (Vooruit) verweerde zich bij de VRT met het argument : ‘Rik Torfs is al 9 jaar geen rector meer. Er werd gedurende die hele periode nooit een voorstel geagendeerd op de gemeenteraad – door geen enkele partij – om hem ereburger te maken.’
Drie keer fout
Die verklaring rammelt op drie niveaus. Om te beginnen werken ereburgerschappen helemaal niet via partijvoorstellen : de voordracht komt van het stadsbestuur en wordt daarna kamerbreed goedgekeurd. ‘Het is niet aan ons om een ereburgerschap van een rector op tafel te leggen als dat traditie is’, zegt Vlaams Belang-raadslid Britt Huybrechts.
Ridouani verklaarde aan de VRT dat nooit iemand een voorstel agendeerde, dat klopt dus niet
Daarbij komt dat de oppositie reglementair niet eens kán doen wat Ridouani haar verwijt na te laten. Het college draagt ereburgers voor, op advies van het bureau van fractieleiders; de raad bekrachtigt alleen. ‘Als hij zegt: het is nooit voorgesteld op de gemeenteraad – dat kan alleen de meerderheid doen. Wij kunnen dat niet’, zegt N-VA-fractieleider Zeger Debyser. De burgemeester verwijt de partijen wat volgens de regels alleen hijzelf kon doen.
En dan het derde niveau, het meest flagrante : er wás wel degelijk een voorstel.
Het voorstel dat ‘nooit bestond’
Op diezelfde zitting van 29 juni lag om te beginnen een formeel amendement voor om naast Sels ook Torfs tot ereburger te benoemen. Debyser diende het in, met goedkeuring van de raadsvoorzitter. Er werd, zoals het hoort, eerst over het amendement gestemd – eerst over Torfs dus – maar het haalde geen meerderheid. Over dat besluit in besloten zitting mogen raadsleden spreken; over het debat zelf niet.
Wie het wil natrekken hoeft trouwens geen geheimhouding te schenden. ‘De titels van de agenda van de besloten zitting zijn publiek. En daar stond dus op : voorstel ereburger. En daar stond ook op : amendement op het voorstel van de ereburger’, zegt Debyser, die de tekst van zijn amendement intussen op Facebook plaatste.
Daags na de stemming verklaarde Ridouani aan de VRT dat nooit iemand een voorstel agendeerde. Dat klopt dus niet.
Van de agenda gebeld
Het was bovendien niet de eerste poging. Debyser diende hetzelfde amendement al in februari in, toen het Sels-voorstel een eerste keer geagendeerd stond. ‘Toen heeft de burgemeester mij opgebeld en gezegd dat hij het van de agenda haalde’, vertelt hij. Het punt verdween maandenlang, het amendement dus ook. ‘We zijn hier al mee bezig sinds januari. Er is telkens gezegd : ja, maar dan moet je het ook aan Torfs geven. Dus daar is al zes maanden discussie over.’ En zelfs in de jaren daarvoor kwam de vraag volgens Debyser geregeld op tafel in het bureau van de fractieleiders, telkens wanneer de stad een andere ereburger huldigde.
Wie de burgemeester wil tegenspreken, moet zijn deontologische zwijgplicht breken
Uitgerekend die vergaderingen zijn geheim, en daar zit volgens Huybrechts de methode : wie de burgemeester wil tegenspreken, moet zijn deontologische zwijgplicht breken. Ridouani zelf zit daar minder mee in. De uitkomst van de besloten stemming maakte hij eigenhandig aan de pers bekend.
‘Te lang geleden’
Inhoudelijke argumenten kwamen er amper. Meer dan wat hij publiek verkondigde – ‘het is te lang geleden’ – gaf de burgemeester ook niet aan de raadsleden. ‘Het enige wat hij geantwoord heeft, is wat hij ook publiek heeft gemaakt’, zegt Debyser. Dat klopt. Op papier…
Alleen kende Leuven in 2022 het ereburgerschap postuum toe aan Hortense Daman, tachtig jaar na haar verzetsdaden. ‘We hebben het al gegeven aan een verzetsstrijder uit de Tweede Wereldoorlog, postuum. Dus dat argument snijdt ook geen hout.’ Voor Huybrechts is de beslissing duidelijk politiek gemotiveerd.
Torfs profileert zich immers als scherp opiniemaker, en dat botst met Vooruit en Groen – terwijl Sels, met zijn nadruk op diversiteit en internationalisering, wél in dat plaatje past.
Ze hebben gewoon een persoonlijke afrekening gepakt omdat ze zijn mening niet afkunnen (Britt Huybrechts)
‘Het zijn allemaal non-argumenten en ik denk dat de burgemeester in mijn ogen een smerig spel heeft gespeeld door te zeggen : jullie hebben het nooit op tafel gelegd.’ Ook coalitiepartner cd&v liet na de zitting weten dat Torfs de titel verdient.
Wat het eerlijkste was geweest
Is ‘liegen’ dan het juiste woord ? Debyser weegt zijn antwoord voorzichtig : strikt genomen is nooit een formeel voorstel geagendeerd zoals het reglement dat bedoelt – maar dat kon de oppositie dus niet, en met het amendement van 29 juni erbij blijft er van de uitspraak niets over. Zijn eindoordeel : in de letterlijkheid misschien verdedigbaar, maar ‘in de geest is het een leugen’. Het alternatief was nochtans eenvoudig geweest : ‘Hij had gewoon moeten zeggen : kijk, er was inderdaad wel een voorstel, maar dat heeft geen meerderheid gehaald. Dat was het eerlijkste geweest.’
In plaats daarvan koos de burgemeester een verklaring die alleen overeind blijft zolang niemand uit de besloten zitting durft te spreken. In september wil Debyser hem erover interpelleren, want de schade reikt verder dan één gemiste eretitel : als voortaan elke rector op zijn opinies wordt gewogen, ‘ontneemt het de luister aan een ereburgerschap’.
Ridouani blijft ondertussen zwijgen; van achter zijn deontologisch schild.
Lucas Kindt is student International Journalism aan de Arteveldehogeschool. Hij schrijft voor Doorbraak in het kader van zijn stage.
foto’s (c) Gazet van Hove.