Dirk Rochtus, Van links naar rechts Het oosten van Duitsland op de dool, Beschikbaar september 2026, 256 blz., €27,50
De SED, de ‘leidende partij’ van de DDR, wilde na de oorlog het oosten van Duitsland omvormen tot een ideale socialistische maatschappij. Kritische denkers verzetten zich tegen haar strakke koers en droomden van een ‘democratisch-socialistisch alternatief’. Vele gewone Oost-Duitsers daarentegen keken eind jaren 80 vol verwachting naar het Westen.
Na de Duitse eenmaking wilden West-Duitse elites het oosten van Duitsland omkneden tot een verlengstuk van de Bondsrepubliek zonder rekening te houden met de regionale gevoeligheden. Het transformatieproces leidde tot verbetering van de infrastructuur, maar ook tot afbouw van de industrie en massale werkloosheid. ‘Ostalgie’, heimwee naar de DDR, bracht heel wat Oost-Duitsers ertoe een stem uit te brengen op de PDS en Die Linke, de erfgenamen van de SED.
Liberaal migratiebeleid vanaf 2015 gaf Oost-Duitsers het gevoel een ‘tweede keer’ benadeeld te worden. Het rechts-radicale Alternative für Deutschland (AfD) kaapte veel stemmen van Die Linke weg en vreet ook het politieke centrum aan. DDR-nostalgie is niet langer ‘links’, maar kleurt nu ook ‘rechts’.
In Van links naar rechts onderzoekt Duitslandkenner Dirk Rochtus hoe kritische denkers en gewone burgers in de DDR en later Oost-Duitsland gereageerd hebben op ‘bevoogding’ door de respectievelijke elites en hoe zich dat alles ook vertaald heeft in stemgedrag voor radicale partijen van links en rechts.
Dirk Rochtus
Dirk Rochtus (1961) volgt Duitsland al sinds zijn studentenjaren in Bonn op de voet. Hij sloot zijn studies Germaanse filologie af aan de Universiteit van Antwerpen en doctoreerde er over De derde weg in de DDR 1989-90. Als hoogleraar Duitse geschiedenis en European Politics aan de KU Leuven bestudeert hij de rol van Duitsland in Europa en publiceert erover in boekvorm en in tijdschriften en kranten. De Duitse bondspresident verleende hem in 2007 het Bundesverdienstkreuz omwille van zijn inzet voor de Vlaams-Duitse relaties.