NIEUWS – door Lucas Kindt – www.doorbraak.be .
Volgens Eurostat betaalde een Belg in 2023 gemiddeld 1.176 euro per jaar uit eigen zak aan zorg.
Nu de regering naar miljarden zoekt, komt ook de gezondheidszorg in het vizier. Een blik op de cijfers toont aan dat de Belgische patiënt nu al meer uit eigen zak betaalt dan om het even welke andere Europeaan.
Volgens Eurostat betaalde een Belg in 2023 gemiddeld 1.176 euro per jaar uit eigen zak aan zorg, het hoogste bedrag van alle EU-lidstaten. Het EU-gemiddelde bedraagt 542 euro. Een Fransman betaalt 410 euro, een Duitser 652. Dit komt bovenop de enorme belastingdruk. Dat zijn kenmerken van een systeem waarop niet alleen bespaard moet worden : dat moet volledig hervormd worden.
Kampioen in twee disciplines
Diezelfde Belg draagt volgens het OESO-rapport Taxing Wages de hoogste lastendruk op arbeid van alle 38 OESO-landen : 52,5 procent van de loonkost van een alleenstaande met een gemiddeld loon gaat naar belastingen en RSZ-bijdragen. Uit die bijdragen wordt de ziekteverzekering grotendeels gefinancierd. En toch dekt de overheid hier een kleiner deel van de zorgfactuur dan elders.
De FOD Sociale Zekerheid becijferde dat huishoudens in 2023 zo’n 21,5 procent van de totale zorguitgaven zelf droegen, tegenover 14,9 procent gemiddeld in de EU; 11 à 12 procent in Duitsland en Nederland en amper 9,3 procent in Frankrijk. Hoogste lasten, laagste dekking. Die som klopt niet.
Wat het pakket niet dekt
De verklaring zit onder andere in wat de verplichte ziekteverzekering links laat liggen. Tandzorg wordt mager terugbetaald, net als brillen, hoorapparaten en prothesen. De Wereldgezondheidsorganisatie stelde in 2023 vast dat financiële problemen door ziektekosten in België sterker dan in de meeste andere landen worden veroorzaakt door precies die medische producten. Het zijn hulpmiddelen die een gezin zelden kan uitstellen, maar bijna volledig zelf betaalt. Ook bij geneesmiddelen ligt het eigen aandeel met 22 procent boven het EU-gemiddelde van 16 procent.
Financiële problemen door ziektekosten in België worden sterker veroorzaakt door medische producten
Daar bovenop komt een typisch Belgisch fenomeen : de ereloonsupplementen. Wie in het ziekenhuis een eenpersoonskamer neemt, of belandt bij een arts die de tariefakkoorden niet ondertekende, krijgt supplementen aangerekend die tot ver boven het officiële tarief kunnen oplopen. De maximumfactuur, het vangnet dat remgelden plafonneert, telt die supplementen niet mee. Het vangnet heeft dus grote gaten.
Wie ziek is, verarmt
De gevolgen zijn voor de zwaksten het grootst. Volgens de WHO kenden in 2020 zo’n 260.000 Belgische huishoudens, 5,2 procent van het totaal, catastrofale zorguitgaven: ziektekosten die financieel ‘catastrofaal’ zijn.
Bij het armste vijfde van de bevolking loopt dat op tot 12 procent. Daarmee zit België aan de top van West-Europa. Niet bepaald iets dat je verwacht van de ‘zorgstaat’. Het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg waarschuwde eerder al dat de toegang tot de zorg voor de laagste inkomens onder druk staat.
Nu nog besparen
En dan is er het begrotingsdebat. Een grootschalige hervorming zit er niet in. Dat is onbegonnen werk in de Belgische politiek. Nieuwe besparingsmaatregelen, zoals een franchise, zal het schip moeten redden. Al dan niet ten koste van de burger die nog meer uit eigen zak moet betalen. Intussen geldt sinds 1 januari wel een remgeld van minstens twee euro op vrijwel elk terugbetaald geneesmiddel, ook op levensnoodzakelijke medicatie. Kleine bedragen, zou je denken. Maar voor een chronische zieke met tien voorschriften per maand telt dat wel op.
Waarom faalt een systeem, dat 41 miljard euro kost, om de zorgkosten van de gemiddelde Belg te dekken
Besparen zal moeten, daarover bestaat weinig discussie. De makkelijke uitweg is om die factuur opnieuw naar de patiënt door te schuiven : die patiënt die nu al meer betaalt dan wie ook in Europa, na de zwaarste afhouding op zijn loon.
Maar de echte vraag voor de begrotingstafel is waarom een systeem dat 41 miljard euro kost er volledig in faalt om de zorgkosten van de gemiddelde Belg te dekken. Zolang dat debat uitblijft, koopt elke besparingsronde alleen wat tijd. Ondertussen wordt het Belgische belastingregime alsmaar fragieler.
Lucas Kindt is student International Journalism aan de Arteveldehogeschool. Hij schrijft voor Doorbraak in het kader van zijn stage.
foto’s (c) Gazet van Hove.