NIEUWS – door Jan Fabry – www.doorbraak.be .
In 2010 kreeg Fidel Castro een vraag over de vervolging van homoseksuelen na de Cubaanse Revolutie. Ditmaal wees hij niet naar de Verenigde Staten, de CIA of de economische blokkade. ‘Als iemand verantwoordelijk is, dan ben ik het’, erkende hij. Castro sprak over een ‘grote onrechtvaardigheid’. Zestien jaar later blijkt de PvdA dat hoofdstuk alweer vergeten. Zelfs Fidel herinnerde zich dus meer dan de Partij Van De Amnesie.
Ter gelegenheid van Castro’s honderdste geboortedag op 13 augustus reisde PVDA-Kamerlid Kim De Witte met een partijdelegatie naar Havana. Daar nam de delegatie samen met 1.500 deelnemers uit 63 landen deel aan het colloquium Fidel: nalatenschap en toekomst. In een Facebookbericht beschreef De Witte Castro achteraf als een ‘architect van de strijd voor rechtvaardigheid’ en Cuba als een ‘baken van sociale rechtvaardigheid’. Zijn bericht eindigde zowaar met #VivaCuba en #VivaFidel.
Op de website van de PVDA verscheen een vrijwel gelijklopende hulde. Ook partijvoorzitter Raoul Hedebouw verspreidde dezelfde boodschap, ditmaal in het Frans. Castro bevrijdde Cuba van Amerikaanse monopolies, herverdeelde landbouwgrond, roeide het analfabetisme uit, maakte het onderwijs gratis en bouwde de gezondheidszorg uit. Cubaanse soldaten hielpen in Angola het apartheidsregime bestrijden. Terwijl imperialistische landen bommen exporteren, aldus de partij, stuurt Cuba artsen de wereld rond.
Dat verhaal bevat waarheden. Cuba boekte onder Castro reële vooruitgang in onderwijs en gezondheidszorg. Cubaanse troepen speelden een belangrijke rol in Angola. Ook de Amerikaanse blokkade treft de bevolking en bood het regime decennialang een handig excuus om mislukkingen en repressie aan buitenlandse vijanden toe te schrijven. Een ernstige kritiek op de PVDA hoeft die feiten niet te ontkennen.
Ondanks enkele ‘tekortkomingen’
Veelzeggender is wat de partij systematisch weglaat. Castro bouwde Cuba uit tot een eenpartijstaat zonder vrije verkiezingen, onafhankelijke pers of vrije vakbonden. Politieke tegenstanders belandden in de gevangenis, werden geïntimideerd of moesten het land verlaten. De rechtspraak stond onder politieke controle en vrijwel iedere georganiseerde vorm van verzet werd onderdrukt. Human Rights Watch omschrijft zijn nalatenschap als een repressief systeem dat bijna elke vorm van dissidentie bestrafte.
De PVDA vat dat verleden samen met een wonderlijk eufemisme: ‘ondanks alle tekortkomingen’. Alsof het gaat om een slecht uitgevoerde landbouwhervorming of enkele verkeerde begrotingskeuzes. Politieke gevangenen, censuur en gedwongen ballingschap zijn geen tekortkomingen van een systeem. Ze vormden een wezenlijk onderdeel ervan.
Homoseksualiteit gold als burgerlijk, decadent en contrarevolutionair.
Ook homoseksuelen pasten niet in de revolutionaire nieuwe mens die het regime wilde vormen. In de jaren 60 werden velen opgesloten in de zogenaamde UMAP-kampen, waar ze dwangarbeid verrichtten. Homoseksualiteit gold als burgerlijk, decadent en contrarevolutionair. Castro nam daarvoor in 2010 zelf de verantwoordelijkheid op. Zijn Belgische bewonderaars vermelden zelfs die bekentenis niet.
Dat Cuba later een andere koers koos, moet eveneens worden vermeld. In 2022 legaliseerde het land het homohuwelijk en adoptie door koppels van hetzelfde geslacht. Maar die vooruitgang wist de vroegere vervolging niet uit. Integendeel: wie terecht trots is op de latere emancipatie, erkent daarmee dat er een historisch onrecht moest worden hersteld.
Net daarom wringt het selectieve zwijgen van de PVDA. In België presenteert de partij zich luid als verdediger van de regenbooggemeenschap. Terecht, want grondrechten gelden voor iedereen. Maar waarom verdwijnen diezelfde rechten zodra de onderdrukker een communistische held is ?
Altijd aan jouw kant
Op de profielfoto van Kim De Witte staat de slogan ‘Altijd aan jouw kant’. Maar iedere politieke utopie verdeelt de wereld in kampen. Wie aan de kant van de revolutie stond, behoorde tot het volk. Wie haar tegensprak, werd een verrader, contrarevolutionair of werktuig van Washington. Onder Castro betekende ‘altijd aan jouw kant’ vooral: zolang jij aan zijn kant stond.
De Witte reisde niet alleen naar Havana om een overleden staatsleider te herdenken maar ook om een utopie in leven te houden. Daarin bevrijdde Castro zijn volk, versloeg hij het imperialisme en bracht hij onderwijs en zorg naar de massa. De gevangenen, ballingen en vervolgde homoseksuelen verstoren dat beeld en verdwijnen dus uit het verhaal.
De PVDA bezit natuurlijk geen monopolie op historische amnesie. Iedere politieke beweging kiest haar helden, zet haar overwinningen extra in de verf en minimaliseert haar ontsporingen. Politiek zonder selectief geheugen bestaat wellicht niet. Maar er bestaan gradaties. Een omstreden beslissing vergoelijken is niet hetzelfde als de slachtoffers van een dictatuur uit het verhaal schrijven.
Castro erkende uiteindelijk zelf tenminste een deel van het onrecht dat onder zijn bewind werd gepleegd. De PVDA vergeet niet omdat ze haar geschiedenis niet kent, maar omdat haar utopie alleen intact blijft zolang slachtoffers buiten beeld blijven.
