‘Aan Franstalige kant herschikken we de ligstoelen op de Titanic’
NIEUWS – door Vanille Dujardin – www.doorbraak.be .
De Wever zoekt minstens 10 miljard euro om de federale begroting verder op de rails te krijgen.
‘Onevenwichtig’, oordeelde MR-vicepremier David Clarinval. ‘Onverteerbaar’, vond Maxime Prévot van Les Engagés. De eerste begrotingsnota van premier Bart De Wever (N-VA) werd maandag allesbehalve enthousiast ontvangen door de Franstalige regeringspartijen. Nochtans had De Wever een dag eerder gewaarschuwd dat de oefening bijzonder moeilijk zou worden. Verrassingen bevatte zijn nota volgens hem niet : ‘We werken hier al maanden aan.’ En toch lijkt de rekening moeilijker te verteren nu ze concreet op tafel ligt.
De Wever zoekt minstens 10 miljard euro om de federale begroting verder op de rails te krijgen. Zijn eerste nota bevat trouwens een breder pakket van ongeveer 14 miljard euro aan mogelijke maatregelen, zodat er tijdens de onderhandelingen nog geschoven kan worden. Waar precies moet worden bespaard en waar bijkomende inkomsten kunnen worden gezocht, daar beginnen de problemen. De MR wil saneren, maar wil nieuwe belastingen grotendeels blokkeren. Les Engagés wil ook saneren, maar verzet zich tegen zware besparingen in onder meer de gezondheidszorg en wil meer bijdragen van de sterkste schouders.
Met de rug tegen de muur
Dat er zich een zware begrotingsinspanning opdringt, weten de Arizona-partijen al sinds de vorming van de federale regering. Het regeerakkoord zelf beschrijft hoe de totale inspanning, ongeveer 30 miljard euro, tegen het einde van de legislatuur moet worden verdeeld : twee derde uit structurele hervormingen – onder meer op de arbeidsmarkt en in de pensioenen – en de resterende 10 miljard aan discretionaire maatregelen, zoals het beheersen van de uitgavengroei, een bijdrage van de sterkste schouders en andere inkomsten.
Volgens Jean Hindriks, professor economie aan de UCLouvain, is het niet zo dat de Franstalige partijen de ernst van de situatie plots ontdekken. ‘MR en Les Engagés zijn zich bewust van de ernstige en hachelijke begrotingssituatie’, zegt hij. ‘Het probleem is politiek : de MR vreest de electorale prijs van hogere belastingen en Les Engagés die van lagere sociale uitgaven.’
MR vreest de electorale prijs van hogere belastingen en Les Engagés die van lagere sociale uitgaven
Volgens de professor heeft de politiek de moeilijke keuzes te lang voor zich uit geschoven. ‘We zijn zo lang blijven uitstellen dat we nu inspanningen en besparingen moeten doorvoeren die bepaalde mensen armer zullen maken. Dat moeten we eerlijk zeggen.’ Volgens hem bestaat er dan ook een zekere vermoeidheid tegenover besparingen, vooral omdat de economische situatie nogal teleurstellend is. ‘Mensen hebben het al moeilijk, en dan is het heel moeilijk om bijkomende inspanningen te aanvaarden. Maar daardoor staat de regering nu met de rug tegen de muur. Kortom : het ontbreekt duidelijk aan realisme en politieke moed.’
De Franstalige rekeningen
In de boeken van Franstalig België : omvangrijke schulden en structurele tekorten. Eind 2025 bedroeg de bijdrage van het Waals Gewest aan de Belgische brutoschuld 40,82 miljard euro, tegenover 38,25 miljard een jaar eerder. Daar komt de Fédération Wallonie-Bruxelles nog bij, met 15,43 miljard euro schuld, tegenover 13,86 miljard eind 2024. Ook Vlaanderen draagt een aanzienlijke en oplopende schuld : daar bedroeg die eind 2025 50,17 miljard euro, tegenover 41,79 miljard een jaar eerder.
Franstalig België leeft nog sterk onder invloed van onze zuiderbuur
De simpele tegenstelling tussen een financieel deugdzaam Vlaanderen en een spilziek Wallonië houdt dus geen stand op basis van de absolute schuld alleen. Afgezet tegen de jaarlijkse ontvangsten wordt de omvang van de Waalse schuld wel duidelijker : ruim twee keer de jaarlijkse ontvangsten van het Gewest.
Toch ziet Hindriks een belangrijk verschil in de ernst waarmee het probleem politiek wordt ingeschat. ‘Er is echt een groot verschil in perceptie, en dat is het probleem’, aldus de professor. Een van de verklaringen zoekt hij in de politieke en culturele nabijheid van Frankrijk. ‘Franstalig België leeft nog sterk onder invloed van onze zuiderbuur, waar grote begrotingstekorten en een hoge overheidsschuld al langer deel uitmaken van het politieke landschap’, vertelt hij. ‘Zo is er een zekere zorgeloosheid tegenover de begrotingssituatie.’
Vlaamse partijen blijven stiller
Ook aan Vlaamse kant klonk bij Vooruit en cd&v wat tegenstand tegen de nota van premier De Wever, maar veel stiller dan bij de Franstalige coalitiepartners. Opvallend, want in sociaal-economische dossiers stonden beide partijen in het verleden geregeld dichter bij Les Engagés. Donderdagavond zitten De Wever en zijn vicepremiers opnieuw samen. Tegen dan proberen verschillende werkgroepen de eerste tegenstellingen weg te werken, en moet nog duidelijk worden hoeveel van de eerder besliste besparingen daadwerkelijk kunnen worden gerealiseerd. De scherpe reacties van MR en Les Engagés passen ook in de klassieke dynamiek van een begrotingsconclaaf, maar achter dat politieke steekspel schuilt een fundamenteler probleem.
Federaal moeten miljarden worden gevonden, Wallonië blijft met aanzienlijke financieringsbehoeften zitten en ook de Franse Gemeenschap moet haar tekort en schuld proberen af te remmen. Vlaanderen ontsnapt evenmin aan oplopende schuld en moeilijke begrotingskeuzes. De vraag is daardoor wie nu écht bereid is de inspanningen aan zijn eigen kiezers uit te leggen.
Hindriks gebruikt daarvoor een weinig geruststellende metafoor. ‘Ik heb helaas het gevoel dat we ons op een soort Titanic bevinden’, zegt hij. ‘En het politieke debat – in ieder geval aan Franstalige kant – gaat over het herschikken van de ligstoelen op de Titanic. Dat is ongeveer het niveau van de discussie in verhouding tot de ernst van de situatie. Op een bepaald moment zal er een wake-upcall moeten komen.’
Vanille Dujardin is zelfstandig journalist en schrijft al drie jaar voor diverse Belgische kranten, weekbladen en websites. Haar scherpe pen en nieuwsgierige blik focussen zich vaak op politiek en maatschappelijke thema’s. Sinds 2025 werkt ze voor Doorbraak, waar ze haar passie voor politiek en journalistiek ten volle inzet.
foto’s (c) Gazet van Hove.