NIEUWS – door Jan Fabry – www.doorbraak.be .
De Brusselse regering onder leiding van Boris Dilliès (MR) staat voor een zware opdracht om de begroting op orde te krijgen. Het doel is duidelijk, de weg ernaartoe allesbehalve. foto (c) Wikimedia Commons.
De Brusselse regering belooft het begrotingstekort volgend jaar terug te dringen tot 719 miljoen euro en tegen 2029 een evenwicht te bereiken. Professor Herman Matthijs ziet vooruitgang, maar betwijfelt of de aangekondigde ingrepen volstaan. Vooral de besparingen op de administratie worden volgens hem een moeilijke oefening.
Na twee dagen onderhandelen heeft minister-president Boris Dilliès (MR) het begrotingsakkoord gepresenteerd als een belangrijke stap naar gezonde overheidsfinanciën. Iedereen heeft volgens hem een inspanning geleverd.
‘Er is een verbetering’, reageert professor openbare financiën Herman Matthijs. ‘Er ligt tenminste iets,’ gaat hij verder. Maar daarmee is de moeilijkste vraag nog niet beantwoord : hoe gaat de regering haar ambities waarmaken ?
Besparen kost tijd
Een belangrijk deel van de aangekondigde besparingen moet van de overheid zelf komen. De regering wil jaarlijks 74 miljoen euro besparen op personeel en nog eens 39 miljoen euro op de werkingskosten. Vacatures worden niet langer automatisch ingevuld, medewerkers moeten makkelijker tussen diensten kunnen bewegen en administraties moeten worden samengevoegd.
Matthijs plaatst vooral vraagtekens bij het tempo waarin dat kan gebeuren. ‘Iedereen weet uit ervaring dat een herstructurering van de administratie jaren duurt.’ Door de lange regeringsvorming is bovendien al bijna de helft van de legislatuur verstreken. De regering moet ook rekening houden met wettelijke regels en overleg met de vakbonden. Een besparing op papier is daardoor nog geen besparing in de praktijk.
Een besparing op papier is nog geen besparing in de praktijk.
Ook politiek wordt het lastig. Zijn alle regeringspartijen bereid om fors in het Brusselse ambtenarenapparaat te snijden ? En houden ze die bereidheid vol als de verkiezingen van 2029 dichterbij komen ?
Volgens Matthijs volstaat die hervorming van de administratie niet om een begrotingsevenwicht te bereiken. Op de vraag of de Brusselse regering nog een tandje moet bijsteken, antwoordt hij : ‘Ja, meer dan één.’
Extra uitgaven en lagere belastingen
Het akkoord bevat naast besparingen ook belastingverlagingen en extra uitgaven. De aanvullende personenbelasting daalt met één procentpunt. De BeHome-premie voor Brusselaars die hun eigen woning bewonen, wordt verdubbeld. De prijs van dienstencheques en ook de kinderbijslag blijven ongemoeid.
Tegelijk krijgen gemeenten en OCMW’s volgend jaar ongeveer 15 miljoen euro extra. Voor veiligheid en netheid rond stations trekt het Gewest 5 miljoen euro uit. De brandweer krijgt naast versterking ook geld voor een nieuwe hoofdzetel.
Het structurele probleem blijft de combinatie van hoge werkloosheid en een lage werkgelegenheidsgraad.
Die keuzes maken de vraag naar de volledige begrotingsberekening des te belangrijker. Tegenover die extra uitgaven staan onder meer besparingen op het werkgelegenheidsbeleid : volgend jaar 55 miljoen euro. De Activa-steun, een subsidie voor werkgevers die langdurige werkzoekenden in dienst nemen, verdwijnt. Actiris moet zich sterker op zijn kerntaken richten.
Maar het structurele probleem blijft volgens Matthijs de combinatie van hoge werkloosheid en een lage werkgelegenheidsgraad. Als te weinig Brusselaars werken, blijven ook de belastinginkomsten achter. ‘Over die cruciale problemen wordt weinig gezegd’, stelt hij.
Daar komt volgens hem nog een risico bij : hogere rentelasten. Die kunnen een deel van de begrotingsinspanning opslokken en maken het traject naar een evenwicht moeilijker.
Waar zijn de berekeningen ?
Ook de oppositie vraagt hoe de regering haar beloften wil financieren. N-VA-fractieleider Gilles Verstraeten noemt het akkoord ‘gebouwd op luchtkastelen’. Volgens hem belooft de regering een evenwicht in 2029 dat niemand ernstig kan narekenen. Hij leest vooral over extra uitgaven en zaken waarop niet wordt bespaard.
Vlaams Belang hekelt ook het ontbreken van begrotingstabellen. PVDA vreest dan weer dat achter de onduidelijkheid nog een zwaar besparingsbeleid schuilgaat. Volgens fractieleider Françoise De Smedt is twee derde van de aangekondigde inspanning niet verklaard.
Over de sociale huisvesting bestaat nog discussie.
Over de sociale huisvesting bestaat bovendien nog discussie. MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez wil 131 miljoen euro voor de Brusselse Gewestelijke Huisvestingsmaatschappij geblokkeerd houden zolang de omstreden Lotfi Mostefa (PS) voorzitter blijft van de Anderlechtse Haard.
Matthijs schrijft het akkoord niet af. Maar tussen een kleiner tekort in 2027 en een evenwicht in 2029 ligt nog een forse opdracht. ‘Voor een evenwicht zullen ze meer moeten doen dan alleen aankondigen dat ze de overheid gaan herstructureren.’ De regering heeft dus wel haar bestemming vastgelegd, maar hoe ze daar raakt, zal nog moeten blijken.
Jan Fabry (°1991) is journalist bij Doorbraak en doctor in de Nederlandse filologie. Hij woonde en werkte in België, Frankrijk, Polen en Tsjechië als leerkracht en onderzoeker. Zijn interesses situeren zich op het snijvlak van politiek, taal, geschiedenis en identiteit, met een bijzondere aandacht voor Vlaanderen en de Lage Landen.
foto’s (c) Gazet van Hove.